ABD’de federal yargıç, Donald Trump yönetiminin 5 Demokrat eyalete tahsis edilen yaklaşık 10 milyar dolarlık federal fonun dondurulmasına yönelik kararını geçici olarak durdurdu. The Hill’in haberine göre, Federal Yargıç Arun Subramanian, Trump yönetiminin sosyal yardımlar için ayrılmış kaynakları askıya alma girişimini 14 günlüğüne engelledi. Karar, California, Colorado, Minnesota, Illinois ve New York eyaletlerini kapsıyor. Söz konusu eyaletler, Trump yönetiminin aldığı bu kararı yargıya taşıyarak, fonların serbest bırakılmasını talep etmişti.
Fonlar çocuk ve aile destek programları için kullanılıyor
Dondurulması gündemde olan fonlar, ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı (HHS) tarafından sağlanan üç ana programı kapsıyor:
- Çocuk Bakımı ve Geliştirme Fonu
- Muhtaç Aileler için Geçici Yardım (TANF)
- Sosyal Hizmetler Blok Hibesi
Bu fonlar, düşük gelirli aileler, çocuklar ve sosyal risk altındaki gruplar için tasarlanmış sosyal destek mekanizmalarının finansmanını sağlıyor. Dolandırıcılık iddialarına dayandırılan dondurma kararı, eyalet yönetimleri tarafından siyasi gerekçeli ve ekonomik açıdan zararlı olarak nitelendiriliyor.
Yargıdan gelen geçici engelleme ne anlama geliyor?
Yargıç Arun Subramanian’ın verdiği karar, fonların en az 14 gün boyunca askıya alınamayacağı anlamına geliyor. Bu süre zarfında mahkeme, fonların dondurulmasının yasal dayanaklarını değerlendirecek. Bu süreçte fonların geçici olarak serbest bırakılması, eyaletlerin yürütmekte olduğu sosyal yardımların kesintiye uğramamasını sağlayacak. Kararın finansal etkileri yalnızca yerel yönetimler ile sınırlı değil. Federal bütçeden ayrılan bu tür fonların yargı süreciyle dondurulması, ABD’nin kamu finansmanındaki istikrar algısını da etkileyebilir.
Fonların dondurulması piyasaları neden ilgilendiriyor?
ABD gibi büyük ekonomilerde sosyal yardım programlarına ayrılan fonlar, yalnızca sosyal güvenlik açısından değil; ekonomik büyüme ve toplumsal harcamalar açısından da önemli rol oynar. Bu tür harcamaların siyasi gerekçelerle engellenmesi, ekonominin alt kademelerinde daralma yaratabilir. Özellikle sosyal fonların dondurulması, perakende harcamaları, bölgesel istihdam ve kamuya bağlı taşeron şirketler üzerinde zincirleme etkiler doğurabilir. Bu da yerel ve ulusal düzeyde ekonomik güvensizlik ortamı yaratma potansiyeline sahiptir.
Kurumsal yatırımcılar açısından belirsizlik mesajı
Kurumsal yatırımcılar, ABD’deki siyasi kararların ekonomik yansımalarını yakından takip eder. Fonların dondurulması gibi ani ve belirsiz kararlar, kamu harcamalarına bağlı projelere yatırım yapan kuruluşlar için politika riski yaratır. Ayrıca, sosyal altyapı projelerine bağlı olan inşaat, danışmanlık, teknoloji ve eğitim firmaları da bu tür belirsizliklerden doğrudan etkilenir. Yargının aldığı 14 günlük geçici durdurma kararı, piyasalarda kısa süreli bir güvence mekanizması sağladı.
Siyasi kutuplaşma fon dağılımını nasıl etkiliyor?
Son yıllarda Demokrat ve Cumhuriyetçi eyaletler arasında artan siyasi kutuplaşma, federal kaynakların dağıtımında adalet tartışmalarını gündeme getirdi. Trump yönetimi, Demokrat ağırlıklı eyaletlerdeki fon tahsislerini dolandırıcılık gerekçesiyle askıya alırken; muhalefet bu durumu politik baskı olarak değerlendirdi. Bu süreç, yalnızca kamu fonlarının değil, aynı zamanda kurumsal destek programlarının ve teşvik paketlerinin siyasi motivasyonla şekillendiği yönünde endişelere yol açtı. Bu durum uzun vadede federal harcama politikalarının öngörülebilirliğini zedeleyebilir.
Mahkeme süreci nasıl işleyecek?
14 günlük geçici durdurma kararının ardından, federal mahkemeler önümüzdeki haftalarda hem eyaletlerin hem de Trump yönetiminin savunmalarını dinleyecek. Sürecin sonunda fonların kalıcı olarak serbest bırakılması ya da dondurulması kararı alınacak. Öte yandan bu gelişmeler, 2026 yılında yapılacak başkanlık seçimlerine giden süreçte sosyal harcama politikalarının önemli bir tartışma başlığı olacağının işareti olarak görülüyor.
Sonuç: Yargının kararı sadece fonları değil, güveni de dondurdu
ABD’de federal yargıç tarafından verilen geçici karar, yalnızca 5 Demokrat eyaleti değil; ülke genelinde sosyal fonlara duyulan güveni ve federal harcama sistemine yönelik istikrar beklentisini de doğrudan etkiliyor. Fonların serbest bırakılması, kısa vadede pozitif etki yaratsa da, uzun vadeli sistemsel tartışmaların önünü kesmiyor. Gelişmeleri yakından takip eden finans çevreleri, kamu harcamalarındaki bu tür hukuki ve siyasi gerilimlerin piyasalarda dalgalanmaya neden olabileceği konusunda uyarıyor.