ABD’de kasım ayında küçük işletmelerin güveninde artış gözlemlenirken, satış fiyatlarında son dönemin en sert sıçraması yaşandı. NFIB verilerine göre iş gücü kalitesi, tedarik zinciri sorunları ve kredi faiz oranları hâlâ işletmelerin öncelikli gündemi olmaya devam ediyor.
NFIB endeksi kasımda 99,0’a yükseldi
ABD Ulusal Bağımsız İşletmeler Federasyonu (NFIB) tarafından açıklanan Küçük İşletme İyimserlik Endeksi, kasım ayında 0,8 puanlık artışla 99,0 seviyesine yükseldi. Bu seviye, endeksin 52 yıllık uzun vadeli ortalaması olan 98 puanın üzerinde kalarak, küçük işletmelerin ekonomik beklentilerde daha iyimser bir duruş sergilediğini ortaya koydu. Endeksin 10 temel bileşeninden 6’sı kasım ayında artış gösterdi. 3 bileşen düşerken, 1 bileşen sabit kaldı. Özellikle satış beklentilerindeki iyileşme, genel endeksin yukarı yönlü hareketinde en etkili faktör oldu.
Satış beklentileri güveni destekledi
Gerçek satışların artacağına inanan işletme sahiplerinin oranı, bir önceki aya göre 9 puan artarak net %15 seviyesine çıktı. Bu artış, kasım ayında Küçük İşletme İyimserlik Endeksi üzerinde en fazla olumlu etki yaratan unsur oldu. İşletme sahiplerinin beklentilerindeki bu iyileşme, ekonomideki yavaşlama sinyallerine rağmen iç talebin güçlü kaldığını ve küçük işletmelerin gelecek dönemde faaliyetlerini büyütme konusunda daha istekli olduklarını gösteriyor. NFIB Baş Ekonomisti Bill Dunkelberg yaptığı açıklamada, “İyimserlik artmasına rağmen, küçük işletme sahipleri nitelikli işçi eksikliğinden hâlâ hayal kırıklığı içinde. Buna rağmen daha fazla firma yakın gelecekte yeni işler yaratmayı planlıyor,” ifadelerini kullandı.
Fiyat artışlarında tarihi sıçrama
Kasım ayında ortalama satış fiyatlarını artıran işletme sahiplerinin net yüzdesi, ekim ayına göre 13 puan artarak net %34 seviyesine yükseldi. Bu, Mart 2023’ten bu yana en yüksek artış ve aynı zamanda anket tarihindeki en büyük aylık sıçrama olarak kayda geçti. Fiyatlardaki bu yükseliş, hem talep koşullarının hem de artan girdi maliyetlerinin yansıması olarak değerlendiriliyor. Ayrıca, artan fiyatların tüketici talebini nasıl etkileyeceği de önümüzdeki aylarda dikkatle izlenecek.
İşgücü kalitesi hâlâ en büyük sorun
Kasım ayında küçük işletmelerin %21’i, en büyük sorun olarak işgücü kalitesini gösterdi. Bu oran, ekim ayında %27 seviyesindeydi. Yani 6 puanlık düşüş yaşansa da, işgücü kalitesi hâlâ listenin en üst sırasında yer aldı. İş gücü kalitesi, küçük işletmeler için sürdürülebilir büyümenin önündeki temel engellerden biri olmaya devam ediyor. Bu durum, nitelikli iş gücüne erişimde yaşanan sorunların hâlâ çözülemediğini ve işletmelerin verimliliklerini artırmakta zorlandıklarını ortaya koyuyor. İşgücü kalitesini, %15 ile enflasyon izledi. Bu da küçük işletmelerin maliyet baskılarını yönetmekte zorlandığını ve artan fiyatların hem arz hem de talep tarafını etkilediğini gösteriyor.
Kredi faizlerinde düşüş eğilimi
Kasım ayında kısa vadeli kredilerde ödenen ortalama faiz oranı %7,9 olarak kaydedildi. Bu oran, ekim ayına göre 0,8 puanlık düşüş anlamına geliyor ve Mayıs 2023’ten bu yana en düşük seviye olarak dikkat çekiyor. Kredi maliyetlerindeki düşüş, küçük işletmelerin yatırım yapma veya iş genişletme planlarını destekleyebilir. Ancak faiz oranlarındaki kısa vadeli gerilemenin kalıcı olup olmayacağı, Fed’in önümüzdeki toplantılarında alacağı kararlara bağlı olacak.
Tedarik zinciri sorunlarında artış
Kasım ayında işletmelerin %64’ü, tedarik zinciri aksaklıklarının faaliyetlerini bir ölçüde etkilediğini bildirdi. Bu oran, ekim ayına göre 4 puanlık artış anlamına geliyor. Pandemi sonrası dönemde büyük ölçüde toparlanan tedarik zincirlerinde, jeopolitik riskler, lojistik sıkıntılar ve küresel ticarette yaşanan dalgalanmalar nedeniyle zaman zaman aksaklıklar yaşanabiliyor. Bu tür sorunlar, küçük işletmelerin stok yönetimi, üretim planlaması ve müşteri memnuniyeti gibi kritik alanlarda sorun yaşamasına neden olabiliyor.
Açık iş pozisyonlarında yüksek seyir
Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre, küçük işletmelerin %33’ü kasım ayında dolduramadıkları açık iş pozisyonlarına sahip olduklarını bildirdi. Bu oran, işgücü piyasasında hâlâ arz-talep dengesizliğinin bulunduğuna işaret ediyor. Bu durum aynı zamanda, ücret artışlarının devam edebileceği ve işletmelerin yetenekli çalışanları çekmek için daha fazla rekabet etmek zorunda kalacağı anlamına geliyor. İşgücü sıkıntısı, büyümek isteyen firmaların önündeki en büyük yapısal sorunlardan biri olmaya devam ediyor.
Ekonomik görünüm: belirsizlik artıyor
NFIB Belirsizlik Endeksi, kasım ayında 3 puanlık artışla 91’e yükseldi. Bu yükseliş, küçük işletmelerin geleceğe yönelik kararlarını alırken daha fazla dışsal faktörü dikkate aldıklarını ve stratejik planlamalarda daha temkinli davrandıklarını gösteriyor. Belirsizlikteki artış, hem iç politik gelişmeler hem de dış ekonomik baskılarla ilişkilendiriliyor. Küçük işletmeler açısından öne çıkan risk faktörleri arasında faiz oranlarındaki belirsizlik, ticaret politikaları, enflasyon beklentileri ve tüketici güveni yer alıyor.
İleriye dönük beklentiler ve değerlendirme
NFIB verileri, kasım ayında küçük işletmelerin genel anlamda daha olumlu bir tablo çizdiğini gösterse de, belirli yapısal sorunların hâlâ çözüm beklediği görülüyor. Özellikle iş gücü kalitesi, tedarik zinciri aksaklıkları, fiyat baskıları ve finansmana erişim gibi faktörler işletmelerin planlarını doğrudan etkiliyor. Gelecek dönemde bu alanlardaki iyileşmeler, küçük işletmelerin daha hızlı büyümesine ve istihdam yaratma kapasitesinin artmasına katkı sağlayabilir. Ancak bu gelişmelerin kalıcı hale gelmesi, makroekonomik istikrar ve güven ortamının sürmesine bağlı olacak.