Avrupa Birliği, Ukrayna’nın tam üyelik sürecini hızlandırmak amacıyla yeni ve esnek bir model üzerinde çalışmalar yürütüyor. Konuya yakın kaynaklara göre, bu model kapsamında Ukrayna’ya hızlı bir şekilde AB üyeliği sağlanacak, ancak tam üyelik hakları ve ayrıcalıkları kademeli olarak verilecek.
Barış anlaşması kapsamında üyelik jesti
Avrupa Komisyonu ve AB diplomatik çevrelerinde tartışılmakta olan bu fikir, Ukrayna ile Rusya arasında muhtemel bir barış anlaşması sürecinin parçası olarak gündeme geldi. AB yetkilileri, bu yaklaşımın savaş sonrası dönemde Ukrayna’nın ekonomik refahını ve siyasi istikrarını sağlama amacını taşıdığını belirtiyor.
Diplomatik kaynaklara göre, bu senaryo 2027 yılına kadar şekillenecek olan ve ABD, Avrupa Birliği ve Ukrayna arasında müzakere edilen 20 maddelik barış planının içinde yer alıyor. Plan, hem güvenlik garantileri hem de Ukrayna’nın Avrupa entegrasyonu sürecine ilişkin yapısal adımlar içeriyor.
Kademeli hak tanıma modeli masada
AB bürokratları tarafından ortaya atılan bu yeni model, geleneksel üyelik prosedürünün tersine çevrilmesini öngörüyor. Buna göre Ukrayna, kısa süre içinde AB’ye üye olarak kabul edilecek; ancak oy kullanma, fonlara erişim gibi temel haklara zamanla ulaşabilecek.
Bu yaklaşım, Ukrayna’nın kurumlarını ve ekonomisini AB standartlarına uyumlu hale getirirken aynı zamanda sembolik ve siyasi bir dayanışma mesajı olarak da değerlendiriliyor. Ukrayna halkının üyelik konusundaki güçlü desteği, bu sürecin hızlandırılması yönünde baskı oluşturuyor.
Diğer aday ülkeler için de örnek olabilir
AB içinde bu yeni formülün, sadece Ukrayna ile sınırlı kalmayabileceği belirtiliyor. Moldova, Gürcistan ve Batı Balkan ülkeleri gibi uzun süredir üyelik sırasını bekleyen adaylar için de benzer geçiş süreci modelleri üzerinde duruluyor.
Ancak önerilen sistemin hukuki ve siyasi olarak karmaşık sonuçlar doğurabileceği, üye ülkeler arasında oy hakkı eşitliği konusunda tartışmalara yol açabileceği değerlendiriliyor. AB Konseyi içinde tam üyelik ayrıcalıkları olmadan verilen bir statünün nasıl tanımlanacağı konusunda görüş ayrılıkları sürüyor.
Henüz erken aşamada
AB yetkilileri, planın henüz ilk aşamada olduğunu ve resmi bir teklif veya belge haline gelmediğini vurguluyor. Ancak savaşın sona ermesinin ardından Avrupa’nın yeni güvenlik mimarisi çerçevesinde Ukrayna’nın AB ile ilişkilerinin yeniden şekillenmesi bekleniyor.