Trump: İran konusunu Xi ile konuşacağım ama yardımına ihtiyacım yok

ABD Başkanı Donald Trump, 2017 yılından bu yana ilk kez gerçekleştireceği Çin ziyareti öncesinde, Pekin temaslarının ana gündem maddelerinden biri olan İran krizine ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu. Beyaz Saray’dan ayrılırken gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile İran savaşını detaylı bir şekilde ele alacaklarını ancak sorunun çözümü için Çin’in yardımına muhtaç olmadıklarını vurguladı.

“Barışçıl yoldan ya da başka bir şekilde kazanacağız”

Trump, İran konusunda ABD’nin kontrolü elinde tuttuğunu belirterek, “İran konusunda herhangi bir yardıma ihtiyacımız olduğunu düşünmüyorum. Barışçıl yoldan ya da başka bir şekilde, bir ya da diğer biçimde kazanacağız” ifadelerini kullandı. ABD Başkanı, İran’ı çok iyi kontrol altında tuttuklarını da sözlerine ekledi.

Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderlerini altı ayı aşkın bir sürenin ardından ilk kez yüz yüze getirecek olan bu tarihi zirve perşembe ve cuma günleri gerçekleştirilecek. Çarşamba günü Pekin’e ulaşması beklenen Trump’ın ajandasında; ticaret anlaşmazlıkları, İran savaşı ve iki ülke arasında gerilime neden olan diğer jeopolitik görüş ayrılıklarını istikrara kavuşturmak bulunuyor. Görüşmeler, Tahran’ın petrol ihracatının en büyük alıcılarından biri olan Çin’in, diplomatik müzakerelerin tıkandığı bir ortamda nasıl bir tavır alacağı açısından piyasalar tarafından yakından izleniyor.

ABD ve Çin’den Hürmüz Boğazı’nda “geçiş ücreti” mutabakatı

Trump’ın iddialı açıklamalarının gölgesinde, Washington ve Pekin hattında Hürmüz Boğazı’nın güvenliğine dair önemli bir ortak zemin oluştuğu da ortaya çıktı. ABD Dışişleri Bakanlığı, üst düzey ABD ve Çinli yetkililerin, Hürmüz Boğazı’nda hiçbir ülkenin geçiş ücreti talep etmesine izin verilemeyeceği konusunda mutabık kaldığını duyurdu.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tommy Pigott, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi arasında nisan ayında gerçekleştirilen telefon görüşmesine atıfta bulunarak, iki ülkenin uluslararası su yollarından geçişte ücret dayatılmasına karşı ortak bir duruş sergilediğini belirtti. Çin’in Washington Büyükelçiliği de bu mutabakata itiraz etmezken, Sözcü Liu Pengyu, bölgenin güvenli ve istikrarlı kalmasının uluslararası toplumun ortak çıkarına hizmet ettiğini vurguladı.

Geçiş ücreti tartışması ve ABD’nin tutumu

Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş ücreti tartışması, İran’ın savaşı sona erdirmenin bir ön koşulu olarak deniz trafiğinden ücret toplama hakkını talep etmesiyle alevlenmişti.

Mevcut durumda ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukası sürerken, Başkan Trump’ın geçmişte trafiğe kendi ücretlerini dayatma veya İran ile birlikte ücret toplama gibi tartışmalı seçenekleri gündeme getirdiği biliniyordu. Ancak yurt içi ve uluslararası kamuoyundan gelen tepkilerin ardından Beyaz Saray yönetimi rotayı düzelterek, Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın herhangi bir kısıtlama veya ücretlendirme olmaksızın küresel ticarete açılmasını istediğini net bir şekilde ifade etti.