Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği yayımlandı. Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanan yeni düzenleme; diğer ülkelerden gelen geleneksel gıdalar için farklı bir izin mekanizması, başvuru süreçlerinde ticari gizlilik hakkı ve belirli bilimsel veriler için 5 yıllık koruma süresigetiriyor.
Bildirim ve bilimsel değerlendirme süreci
Yönetmelikle birlikte, başka bir ülkede güvenilir tüketim geçmişine sahip olan geleneksel gıdalar için doğrudan izin başvurusu yapmak yerine bildirim yolu kullanılabilecek. Sürecin işleyişi şu şekilde belirlendi:
-
İlk İnceleme: Genel Müdürlük tarafından geçerli bulunan bildirimler bilimsel komisyona aktarılacak. Komisyon, ürünün güvenilirliğine dair kararını 4 ay içinde verecek. İtiraz olmaması durumunda ürünün piyasaya arzına izin verilecek.
-
İtiraz Durumu: Komisyonun güvenilirlik endişesiyle itiraz etmesi halinde izin süreci durdurulacak. Ancak başvuru sahibi, itiraz gerekçelerini çürütecek ek verilerle yeniden başvuru yapabilecek. Bu ikinci aşamadaki değerlendirme süresi ise 6 ay olarak uygulanacak.
-
Ek Şartlar: Onaylanan ürünler için gerektiğinde özel kullanım koşulları, spesifik etiketleme hükümleri veya piyasaya arz sonrası izleme şartları zorunlu tutulabilecek.
Ticari sırlar için gizlilik ve 5 yıllık veri koruması
Düzenlemenin sektör açısından en dikkat çekici maddelerinden birini veri koruması ve gizlilik hakları oluşturuyor. Başvuru sahipleri; üretim süreçleri, endüstriyel özellikler, pazar payı ve ticari bağlantılar gibi stratejik bilgilerin gizli tutulmasını talep edebilecek. Ancak başvuru sahibinin adı, adresi ve kamuya açık kaynaklardaki yazarların isimleri bu gizlilik kapsamının dışında bırakılacak.
Yenilikçi ürünleri teşvik etmek amacıyla veri koruma mekanizması da devreye alınıyor:
-
Başvuruyu destekleyen yeni bilimsel kanıtlar ve veriler, gerekli koşulların sağlanması halinde iznin verildiği tarihten itibaren 5 yıl süreyle koruma altına alınacak.
-
Bu süre zarfında söz konusu veriler, başka başvuru sahiplerinin yararına kullanılamayacak. Yeni gıdalar listesinde, bu koruma süresinin bitiş tarihi açıkça belirtilecek.
Cezai yaptırımlar ve geçiş takvimi
Yeni yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden işletmeler hakkında 5996 sayılı Kanun kapsamında idari yaptırımlar uygulanacak.
Mevcut gıda işletmecilerinin yeni düzenlemeye (EK-1 listesi) uyum sağlamaları için 30 Haziran 2027 tarihine kadar süre tanındı. Bu kritik tarihten önce etiketlenmiş veya piyasaya arz edilmiş olan ürünler ise raf ömürlerini tamamlayana kadar piyasada satışta kalabilecek.
