Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, küresel ekonominin dalgalanma ve belirsizliğin hakim olduğu zorlu bir dönemden geçtiğini vurgulayarak, dünyadaki enerji tedarik şokunun 2022 yılındaki enerji krizinden 7 kat daha büyük boyutta olduğunu açıkladı.

Şimşek küresel ekonomideki belirsizliğe dikkat çekti

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yaptığı açıklamada dünya ekonomisinin içinde bulunduğu konjonktüre ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Şimşek, küresel ekonominin yoğun dalgalanma, belirsizlik ve karmaşıklığın hakim olduğu zorlu bir süreçten geçtiğine işaret etti.

Bakan, bu zorlu dönemin temel dinamiklerinden birinin enerji piyasalarındaki gelişmeler olduğunu belirtti. Yaptığı açıklamada, dünya genelinde yaşanan enerji tedarik şokunun büyüklüğüne dikkat çekerek çarpıcı bir kıyaslama yaptı.

2022 enerji krizi ile karşılaştırma dikkat çekti

Şimşek, mevcut tabloyu daha önceki kriz dönemleriyle karşılaştırarak somutlaştırdı. Bakanın açıklamasına göre, günümüzde yaşanan enerji tedarik şoku, 2022 yılında küresel ölçekte etkisini gösteren enerji krizinden 7 kat daha büyük bir boyuta ulaştı.

2022 yılı, küresel enerji piyasalarında arz güvenliği, fiyat oynaklığı ve tedarik zincirlerindeki aksamalar bakımından önemli bir kırılma noktası olarak hatırlanıyor. Söz konusu dönemde enerji fiyatlarındaki sert hareketler, birçok ülkede enflasyonist baskıları artırmış ve merkez bankalarının para politikası kararlarında belirleyici bir unsur haline gelmişti. Şimşek’in yaptığı kıyaslama, bugünkü tabloyu o dönemin çok ötesinde bir ölçekte konumlandırıyor.

Küresel belirsizliğin ekonomi politikalarına yansımaları

Bakan Şimşek’in açıklamaları, küresel ekonomide süregelen belirsizlik ortamının yalnızca enerji piyasalarıyla sınırlı kalmadığını, genel ekonomik konjonktürün de bu dalgalanmadan etkilendiğini ortaya koyuyor. Şimşek’in sözleri, dünya ekonomisinin karmaşıklaşan yapısına dikkat çekerken, politika yapıcıların bu süreçte izleyecekleri yaklaşımların önemine de işaret ediyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın küresel gelişmeleri yakından takip ettiği, bakanın açıklamalarından anlaşılıyor. Şimşek’in enerji tedarik şokuna ilişkin verdiği oransal kıyaslama, konunun büyüklüğünü somut biçimde ortaya koymayı amaçlayan bir değerlendirme niteliği taşıyor.

Bakanın açıklamaları, küresel ekonomik tabloyu değerlendiren ekonomi çevrelerinde yakından izlenen gelişmeler arasında yer alıyor. Enerji tedarikindeki şokun büyüklüğüne yapılan bu vurgu, önümüzdeki dönemde küresel enerji piyasalarındaki gelişmelerin ve bunların ekonomi politikalarına olası yansımalarının daha dikkatli şekilde takip edileceğine işaret ediyor.

Şimşek: Enerji tedarik şoku 2022 krizinden 7 kat büyük adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

IMF Başkanı Kristalina Georgieva, küresel kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 100’ünü aşma yolunda olduğunu açıkladı. Tahvil getirilerinin uzun yılların zirvesine çıktığını belirtti.

Bangkok’ta gelecek hafta düzenlenecek IMF-Dünya Bankası toplantıları öncesinde Singapur’da konuşan Georgieva, dünya ekonomisinin iki güçlü eğilimin ortasında sıkıştığını söyledi. Bir tarafta enerji kaynaklı fiyat baskısı, diğer tarafta yapay zekanın tetiklediği büyüme potansiyeli yer alıyor.

Kamu borcu rekor seviyeye yaklaşıyor

Georgieva’ya göre dünya ekonomisinin bu on yıldaki zayıf büyüme performansını aşıp aşamayacağı üç faktöre bağlı. Bunlar yapay zekanın yayılma hızı, enerji fiyatlarının yüksek seyretmeyi sürdürüp sürdürmeyeceği ve rekor düzeydeki kamu borcu yönetimi olarak sıralandı.

IMF Başkanı, küresel kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 100’ünü aşma eğiliminde olduğuna dikkat çekti. Bu oran, dünya genelinde üretilen toplam gelirin borç yüküyle eşitlenmek üzere olduğu anlamına geliyor.

Orta Doğu’daki çatışmalar enerji fiyatlarını yukarı çekti

Georgieva, Orta Doğu’daki çatışmaların beklenenden uzun süren bir enerji krizine yol açtığını ve bunun enflasyonu körüklediğini söyledi. Ukrayna savaşından kaynaklanan tedarik aksaklıkları da sürüyor.

IMF Başkanı, bu gelişmelerin küresel ekonomiyi yeni bir arz şokuyla karşı karşıya bıraktığını vurguladı. Arz şoku, mal ve hizmet üretiminde ani bir kesinti ya da maliyet artışı anlamına geliyor ve fiyatları yukarı itiyor.

Bu ortam birçok merkez bankasını faiz artırmaya zorladı ve ilave faiz artışı beklentilerini güçlendirdi.

Yüksek tahvil getirileri faiz yükünü ağırlaştırıyor

Georgieva, sıkılaşan finansal koşulların ABD gibi gelişmiş ekonomilerin mali sağlığına ilişkin endişeleri artırdığını belirtti. Tahvil getirileri uzun yılların en yüksek seviyelerine ulaştı.

IMF Başkanı’na göre yüksek tahvil getirileri, bütçe imkanlarının sınırlı olduğu ve savunma dahil pek çok harcama kaleminin birbiriyle rekabet ettiği bir dönemde faiz yükünü artırdı. Bu durum, hükümetlerin borçlanma maliyetlerinin yükselmesi ve bütçe planlamasının zorlaşması anlamına geliyor.

IMF Başkanı Georgieva: Kamu borcu ve tahvil getirileri rekor kırıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Almanya’da tüketici güveni ekim ayında beklentilerin oldukça üzerinde düşüş göstermiş, bu gerilemede enerji maliyetlerinin hane halklarının satın alma gücü ve gelir beklentileri üzerinde yarattığı baskının belirleyici rol oynadığı görülmektedir. Ekonominin en büyük ve en istikrarlı oyuncularından biri olan Almanya’nın tüketici sektöründe yaşanan bu gerileme, yalnızca yerel piyasalar için değil, küresel ekonomik bağlantılar göz önüne alındığında uluslararası pazarlar için de önemli bir gösterge niteliğindedir. Artan enerji fiyatları, hanelerin gelir dağılımını etkileyerek tüketim davranışlarında beklenmeyen kaymalara sebep olmuş, bu da tüketici güveni endeksi verilerinde açıkça yansımıştır.

Almanya’da Enerji Krizinin Tüketici Güvenine Etkisi

Avrupa’nın ekonomik lokomotifi olarak nitelendirilen Almanya, son dönemde ciddi enerji zorlukları yaşamaktadır. Enerji maliyetleri, geçtiğimiz yılların seyrinin aksine, aniden ve hızlı bir biçimde artış göstermiş, bu durum milyonlarca hanehalkının bütçe planlamasını köklü bir şekilde etkilemiştir. Doğalgaz ve elektrik fiyatlarındaki bu ani yükselişin kaynakları arasında, küresel enerji piyasasındaki dengesizlikler, Rusya’dan gelen enerji arzında meydana gelen kesintiler ve Avrupa’nın yeşil enerji geçiş sürecindeki belirsizlikleri saymak mümkündür.

Artan enerji maliyetleri, özellikle gelir düzeyi orta ve alt sınıflarda bulunan haneler için ağır bir yük haline gelmiştir. Enerji harcamalarının toplam bütçe içindeki payı artarken, gıda, ulaştırma ve diğer temel ihtiyaçlara ayrılan kaynaklar azalmaya başlamıştır. Bu durum, tüketicilerin satın alma davranışlarını temelden değiştirmiş ve gelir beklentilerine ilişkin kaygıları derinleştirmiştir. Tüketici güveni endeksi, bu psikolojik değişimin en net göstergesi olarak ortaya çıkmıştır.

Ekonomistler, bu dönemde Almanya’daki durumu “stagflasyon tehdidi” olarak değerlendirmektedir. Stagflasyon, yavaş ekonomik büyüme ile birlikte yüksek enflasyon oranının eşzamanlı olarak yaşanması anlamına gelmektedir. Satın alma gücü erozyonu, hane halklarının tüketim kararlarını erteleme eğilimine yöneltmiş, bu da perakende sektöründe satış beklentilerinin düşmesine neden olmuştur. Artan belirsizlik ortamında, tüketiciler gelecek ayların ekonomik koşulları hakkında daha pesimist bir tutum sergilemektedirler.

Tüketici Güveni Endeksinin Analizi ve Göstergeleri

Tüketici güveni endeksi, ekonominin sağlığını ölçen temel göstergelerinden birdir ve yalnızca mevcut durumu değil, gelecek dönemin ekonomik faaliyetlerini de önceden haber verme kapasitesine sahiptir. Almanya’da bu endeks, Zentrum für Europäische Wirtschaftsforschung (ZEW) ve GfK (Gesellschaft für Konsumforschung) gibi saygın kuruluşlar tarafından düzenli olarak ölçülmektedir. Ekim ayında kaydedilen düşüş, bu endeksin tarihsel verilerine bakıldığında, önceki krizler sırasında gözlenen seviyelere yaklaşmaktadır.

Endeksin bileşenleri incelendiğinde, özellikle altı aylık gelir beklentisine ilişkin göstergenin dikkate değer bir düşüş gösterdiği görülmüştür. Tüketiciler, artan işsizlik riski, ücret seviyesindeki belirsizlikler ve işletmelerin gelecek dönem planlarındaki tereddütler nedeniyle, kendi gelir durumları hakkında kaygılı bir tavır sergilemektedirler. Satın alma gücü kaygısı, bu gerilemede merkezi bir rol oynamıştır.

Bir diğer önemli bileşen olan ekonomik duruma ilişkin değerlendirmeler de, Almanya’daki mevcut zorlukları yansıtmaktadır. Imalat sektöründe üretim düşüşü, ihracat pazarlarında talep zayıflaması ve enerji yoğun endüstrilerin üretim kısıtlamaları yapma durumunda kalması, genel ekonomik ruh halini olumsuz etkilemiştir. Bu faktörler, tüketici tarafında doğrudan bir belirsizlik ve endişe yaratmaktadır.

Alışveriş arzusu göstergesi ise, tüketicilerin isteğe bağlı harcamalar konusundaki tutumunu yansıtır. Enerji harcamalarının zorunlu bir yer tutması nedeniyle, isteğe bağlı harcamaların ertelenmesi veya iptal edilmesi eğilimi, bu göstergede de net bir şekilde kendini göstermiştir. Marka sadakati azalmış, tüketiciler daha ekonomik alternatiflere yönelmeye başlamıştır.

Hane Halklarının Gelir Beklentileri ve Belirsizlik Ortamı

Almanya’da hane halklarının gelir beklentileri, son yılları göz önüne alındığında, dramatik bir şekilde kötüleşmiştir. Enflasyon oranı %10’u aşkın seviyelere ulaşırken, ücret artışları bu enflasyon seviyesiyle paralellik gösterememiştir. Özellikle enerji sektöründeki çalışanlar hariç, çoğu sektörde reel ücretlerde kayıplar yaşanmıştır. Bu durum, tüketicilerin kendi ekonomik geleceğine ilişkin güvenini temelden sarstı.

İşgücü piyasasında yaşanan değişimler de tüketici güvenini etkilemektedir. İmalat sektöründe işten çıkarma riski artarken, hizmet sektöründe ücret seviyelerinin yeterli olmadığı gözlemlenmektedir. Genç nüfus, yaşlanan çalışan grubunun emeklilik dönemine girişi ve emekli yaşlı nüfusun artan bakım masrafları, hane halklarının gelecek planlamalarını zorlaştırmıştır. Buna ek olarak, sağlık harcamaları ve sosyal güvenlik katkı paylarındaki artışlar, hanelerin ellerinde kalan tasarruf olanağını sınırlandırmıştır.

Ekonomistler, Almanya’da ortaya çıkan bu tüketici güveni sorununun kısa dönemde çözülemeyeceği görüşündedirler. Enerji piyasasının stabilizasyonu, jeopolitik durumun normalleşmesi ve enflasyonun kontrol altına alınması, uzun sayılabilecek bir süreci gerektirmektedir. Bu bekleme süresi boyunca tüketici tarafında, tasarruf eğilimi artacak, harcama yapılan alanlar daha da daralmaya devam edecektir.

Hane halklarının borçlanma davranışları da değişim göstermiştir. Kredi faiz oranlarının yükselmesiyle birlikte, tüketiciler borç almayı daha riskli görmüş ve kredi talebinde azalma yaşanmıştır. Özellikle emlak ve gayrimenkul piyasasında, mortgage kredisi talebinde belirgin bir düşüş kaydedilmiştir. Bu durum, inşaat sektöründe yeni yatırımlar ve istihdam yaratılmasını olumsuz etkilemiştir.

Satın Alma Gücü Erozyonu ve Perakende Sektörüne Etkileri

Satın alma gücü, belirli bir para biriminin ne kadar mal ve hizmet satın alabilme yeteneğini ifade eder. Almanya’da bu güç, yükselen fiyatlar karşısında önemli bir erozyona uğramıştır. Enflasyon oranının %10’u aşması, yalnızca enerji alanında değil, gıda ürünlerinde de ciddi fiyat artışlarına yol açmıştır. Bu durum, özellikle düşük gelir gruplarını ciddi bir biçimde etkilemiş, orta gelir grubu da bütçe kısıtlamalarıyla karşı karşıya kalmıştır.

Perakende sektörü, tüketici güvenindeki bu düşüşün en doğrudan etkisini yaşayan alandır. Mağaza ziyaretleri azalmış, çevrimiçi alışverişte bile seçicilik artmıştır. Tüketiciler, yüksek fiyatlı ürünlere yönelik satın almalarını iptal etmiş, temel ihtiyaçlara odaklanmıştır. Lüks mallar, elektronik ürünler ve tekstil sektörü bu dönemde en büyük kayıpları yaşamıştır.

Perakende firmalarının depo seviyeleri, beklenen müşteri talebinden daha yüksek kalmıştır. Bu durum, indirim ve promosyon politikalarının yoğunlaşmasına neden olmuştur. Bununla birlikte, fiyat kesintileri bile tüketici davranışında beklenen düzeltmeyi sağlayamamıştır, çünkü temel sorun tüketici gelirlerindeki düşüştür, yani satın alma gücüdür. Perakende işletmeleri, bu zorlu dönemde verimlilik artırma ve maliyet kontrol stratejilerine ağırlık vermiştir.

Gıda perakendeciliği, mevcut dönemde nispeten daha iyi performans göstermiştir, ancak yine de marjin baskısı yaşanmıştır. Tüketiciler, premium markalardan temel markalara geçiş yaparak, birim maliyetlerini azaltmaya çalışmaktadırlar. Bu değişim, perakende pazarlandırma stratejilerine yeni bir boyut eklemiş, özel etiket ürünleri (private label) satışında artış yaşanmıştır.

Restoran ve yemek sektörü de bu dönemde kayıp yaşamıştır. Tüketiciler dışarıda yemek yeme sıklığını azaltmış, eve dönüş eğilimi göstermiştir. Hizmet sektöründe emek maliyetleri yükselişe devam ederken, müşteri sayısında düşüş yaşanması, bu sektördeki işletmeleri zor duruma sokmuştur.

Almanya Ekonomisinin Daha Geniş Perspektife Bağlanması

Almanya, Avrupa Birliği’nin en büyük ekonomisi ve dünyanın en gelişmiş endüstriyel ülkelerinden biridir. Tüketici güvenindeki bu düşüş, yalnızca Almanya’nın değil, Avrupa’nın ve dolayısıyla küresel ekonominin gidişatı hakkında önemli ipuçları vermektedir. Almanya’daki tüketici güveni zayıflaması, yakın tarihte Avrupa çapında talep daralması anlamına gelmektedir.

Enerji krizi, Almanya’yı Rusya’nın doğalgaz ihracatına olan bağımlılığının maliyetini ağır biçimde anlamlandırmaya zorlamıştır. Geçen On yıllar boyunca Rusya ile enerji alanında kurulan bağlantılar, jeopolitik gerginlikler ortaya çıktığında bir zayıflık kaynağı haline dönüşmüştür. Bu durum, gelecek yıllarda Almanya’nın enerji stratejisinde kökten değişimler yapmasını zorunlu kılacaktır. Yenilenebilir enerji yatırımları artacak, enerji verimliliğine ağırlık verilecek ve çeşitlendirme politikaları izlenecektir.

Tüketici güveni endeksindeki bu gerileme, işletmelerin yatırım kararlarını da olumsuz etkilemektedir. Yüksek belirsizlik ve düşük tüketici talep beklentisi karşısında, şirketler kapital harcamalarını erteleme veya azaltma eğilimi göstermiştir. Bu durum, teknoloji yatırımları, makine alımları ve yazılım geliştirme gibi alanlarda kapalı duruşa yol açmıştır.

İş gücü piyasasında ise, işletmelerin işe alım temposu yavaşlamıştır. Belirsiz gelecek beklentisi nedeniyle, şirketler yeni istihdam yerine mevcut iş gücünün verimliliğini artırmaya odaklanmıştır. Bu da işsizlik riski ve gelir belirsizliğini artırarak, tüketici tarafında daha da fazla dikkat ve tasarruf eğilimini pekiştirmiştir.

Banka ve finans sektörü, bu dönemde artan kredi riskleri nedeniyle daha cautious bir yaklaşım sergilemektedir. Tüketici kredisi talebinin azalması, finans kuruluşlarının da iş hacmini olumsuz etkilemiş, faiz marjı baskısında artış yaşanmıştır. Aynı zamanda, tasarruf oranlarındaki teorik artışlara rağmen, tasarrufların reel getirisi negatif kalmaya devam etmiştir.

Politika yapıcılar ve Merkez Bankası (ECB), bu zorluklar karşısında dengeli bir politika izleme konusunda zorluk yaşamaktadır. Enflasyon kontrol altına alınması için faiz oranları yükseltilmesi gerekiyorsa da, bu adım borçlanma maliyetlerini artırarak ekonomik büyümeyi daha da zorlayacaktır. Bu ikilemde, Almanya ekonomisinin gelecek dönem performansı büyük ölçüde işlenmiş ve tasarlanmış faktörlere bağlı olmaktadır.

Yukarıda görülen tabloda, Almanya’daki tüketici güveni endeksinin düşüş trendi açıkça görlmektedir. Özellikle 2022 yılında, enflasyon oranının ciddi biçimde yükselmesi paralelinde, endeks değerleri tarihsel minimumlara yaklaşmıştır. Bu, psikolojik ve ekonomik faktörlerin eş zamanlı olarak tüketiciyi baskı altında tuttuğunu göstermektedir.

Almanya’da tüketici güveni ekim ayında rekor düşüş yaşadı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

İran savaşının tetiklediği küresel enerji krizinin ardından ülkelerin alternatif kaynaklara yönelmesiyle, biyoyakıt üretiminin 2030 yılına kadar 2025 seviyelerine kıyasla yüzde 70 artması öngörülüyor.

Enerji krizi biyoyakıt harmanlama zorunluluklarını tırmandırdı

Jeopolitik gerilimler ve Orta Doğu’daki askeri çatışmaların petrol ile doğal gaz tedarik zincirinde yarattığı aksamalar, uluslararası enerji piyasalarında dengeleri değiştirdi. Bölgedeki enerji arzı sorunları ve yükselen fosil yakıt fiyatları neticesinde ulusal hükümetler, enerji bağımlılığını azaltmak amacıyla ulaştırma sektöründeki akaryakıt harmanlama zorunluluklarını artırma kararı aldı.

Londra merkezli düşünce kuruluşu Chatham House ile Forest Stewardship Council (FSC) tarafından ortaklaşa hazırlanan kapsamlı rapor, küresel biyoyakıt ekosisteminin gelecek projeksiyonlarını ortaya koydu. Araştırmaya göre, harmanlama oranlarının yükseltilmesiyle birlikte küresel biyoyakıt üretim hacminin 2030 yılı itibarıyla 2025 seviyesine göre yaklaşık yüzde 70 oranında bir artış kaydetmesi bekleniyor.

Söz konusu rapor, kısa vadede arz güvenliğini temin etmeyi hedefleyen bu dönüşümün, orta ve uzun vadede sürdürülebilirlik, gıda arzı ve çevre dengesi üzerinde yeni kriz alanları yaratabileceğine işaret ediyor.

Almanya büyüklüğünde ek tarım arazisine ihtiyaç duyulabilir

Biyoyakıt üretimindeki keskin artış beklentisi, hammaddesini oluşturan tarımsal ürünlerin ekim alanlarına yönelik devasa bir arazi talebini de beraberinde getiriyor. Raporda yer alan hesaplamalara göre, açıklanan ve taahhüt edilen tüm biyoyakıt zorunluluklarının eksiksiz uygulanması halinde, hammadde üretimine ayrılan toplam arazi büyüklüğü 2030’a kadar 2023 seviyesinin iki katından fazla bir büyüklüğe ulaşacak.

Mevcut üretim kapasitesinin desteklenmesi ve yeni harmanlama hedeflerinin karşılanabilmesi için küresel ölçekte ihtiyaç duyulan ek alan ve çevresel etkiler şu şekilde detaylandırılıyor:

• Biyoyakıt tarımı için yaklaşık 36 milyon hektarlık ilave arazinin üretime dahil edilmesi gerekecektir
• İhtiyaç duyulan bu alan, yüzölçümü olarak yaklaşık Almanya’nın toplam toprak büyüklüğüne denk gelmektedir
• Ekim alanlarının genişletilmesi, doğal habitatların tahribatı ve ormansızlaşma risklerini tırmandırmaktadır

Gıda enflasyonu ve iklim şokları uyarısı

Araştırma metnini kaleme alan uzmanlar, hükümetlerin enerji arz güvenliğini sağlamak maksadıyla attığı adımların küresel gıda piyasalarını doğrudan tehdit ettiği konusunda uyarılarda bulunuyor. Biyoyakıt üretimi için mısır, şeker kamışı, soya ve kanola gibi temel gıda maddelerinin kullanımının artması, gıda üretimi ile enerji üretimi arasındaki rekabeti kızıştırıyor.

Rapor, küresel ısınmaya bağlı kuraklık ve aşırı hava olayları gibi iklimsel şokların yaşanması halinde, daralan tarım arazileri nedeniyle gıda fiyatları üzerinde yıkıcı bir baskı oluşacağını vurguluyor. Biyoyakıt talebinin yol açacağı küresel gıda enflasyonu ve tarımsal alan açma faaliyetlerinin yaratacağı çevresel yıkım, önümüzdeki dönemin en kritik politika ikilemlerinden biri olmaya aday görünüyor.

Biyoyakıt üretiminin 2030’a kadar yüzde 70 oranında tırmanması bekleniyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa’nın kış ısıtma sezonuna en az son 15 yılın en düşük doğal gaz stoklarıyla girmeye hazırlandığı bildirildi. Küresel jeopolitik gerilimler ve tedarik zincirindeki aksamalar nedeniyle düşük kalan rezervler, önümüzdeki kış aylarında hem işletmeler hem de hanehalkları için ani fiyat artışı risklerini giderek büyütüyor.

Depolarda alarm zilleri: Doluluk yüzde 76’da kalacak

Financial Times’ın enerji danışmanlık şirketi Wood Mackenzie‘nin tahminlerine dayandırdığı habere göre, Avrupa Birliği’ndeki (AB) doğal gaz depolarının durumu kritik bir eşikte bulunuyor. Gas Infrastructure Europe verileri de bu karamsar tabloyu destekliyor:

• Kritik Sezon Beklentisi: Genellikle nisan-ekim aylarını kapsayan kritik dolum sezonunun yalnızca yüzde 76 doluluk oranıyla tamamlanması bekleniyor. Bu, 2011 yılından bu yana görülen en düşük sezon sonu seviyesi olacak.

• Mevcut Durum: Sert geçen kışın ardından dolum sezonuna yüzde 28 gibi normalin çok altında bir oranla başlandı. Depoların şu anki ortalama doluluk oranı ise yüzde 48 seviyesinde seyrediyor.

Krizin temel nedeni: Hürmüz Boğazı ve LNG sevkiyatları

Stoklardaki bu zayıf görünümün arkasında Orta Doğu’da yaşanan sıcak çatışmalar yatıyor. ABD-İran savaşının, normal koşullarda küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının yaklaşık beşte birinin taşındığı Hürmüz Boğazı üzerindeki sevkiyatları kesintiye uğratması süreci doğrudan etkiledi. Ayrıca kriz nedeniyle Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki üretimin azalması da Avrupa’nın gaz tedarikini zorlaştıran bir diğer unsur oldu.

“Düşük stoklar kış aylarında ani fiyat sıçramaları yaratabilir”

Argus Media analisti Natasha Fielding, Avrupa’nın doğal gaz depolama planları açısından yaz döneminin son derece kritik bir viraj olduğunu belirtti. Fielding’in piyasa analizinde öne çıkan başlıklar şunlar oldu:

• Mevcut düşük stok seviyeleri, kış aylarında talep artışıyla birlikte ani ve sert fiyat sıçramaları yaşanması ihtimalini ciddi şekilde yükseltiyor.

• ABD-İran anlaşması fiyatları bir miktar düşürse de LNG arzındaki kısıtlamaların uzaması Avrupa’nın kışa hazırlıksız yakalanmasına neden olacak.

• Avrupa’daki gaz merkezlerinde fiyatların görece düşük kalması, başta ABD olmak üzere küresel LNG kargolarını kıtaya çekmekte yetersiz kalıyor.

Fiyatlarda son durum ve geçmişle karşılaştırma

Avrupa gösterge doğal gaz fiyatları şu anda piyasada megavatsaat başına yaklaşık 40 avro seviyelerinden işlem görüyor. Mevcut fiyat tablosunun tarihi zirvelerle kısa karşılaştırması şu şekilde:

Avrupa kışa 15 yılın en düşük doğal gaz stokuyla girebilir adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu üyesi Isabel Schnabel, fiyat baskılarının enerjinin ötesine yayılması ve enflasyon beklentilerinin sabitlenememesi riskinin artması üzerine kritik uyarılarda bulundu. Schnabel, ECB’nin İran’daki savaşın enflasyonist etkilerini artık görmezden gelemeyeceğini vurguladı.

“Enflasyon beklentilerinin çıpadan kopma riski artıyor”

Güney Kore Merkez Bankası’nın Seul’de düzenlediği konferansta konuşan ve ECB’nin en “şahin” politika yapıcılarından biri olarak kabul edilen Schnabel, yaşanan küresel şokun ciddiyetine dikkat çekti.

Schnabel’in açıklamalarında öne çıkan temel makroekonomik dinamikler şunlar oldu:

• Kalıcı Hasar: Enerji altyapısı ve küresel tedarik zincirlerinde oluşan ağır hasar, fiyat dinamiklerini halihazırda çok daha kalıcı bir biçimde değiştirdi.

• Hızlı Aksiyon İhtiyacı: Yaşanan bu yapısal değişim, devam eden çatışma ortamı anında sona erse dahi politika yapıcıların para politikası tarafında hızlıca harekete geçmesini zorunlu kılıyor.

• Görmezden Gelilemez Şok: Schnabel, gelinen noktayı “Bu şoku artık görmezden gelemeyiz. Enflasyon beklentilerinin çıpadan kopma riski giderek artıyor” sözleriyle özetledi.

Gözler 10-11 Haziran’daki kritik ECB toplantısında

Schnabel’in bu net uyarıları, ECB’nin 10-11 Haziran tarihlerinde gerçekleştireceği toplantıda bir faiz artırımının gerekli olacağına dair geçen haftaki söylemlerini daha da pekiştirdi.

Piyasalardaki genel faiz beklentisi ve diğer merkez bankası yetkililerinin tutumu ise şu şekilde şekilleniyor:

• Yüksek enerji maliyetlerinin daha geniş çaplı bir enflasyon dalgasına dönüşmesi ihtimaliyle mücadele eden ECB yetkililerinin, haziran ayındaki toplantıda faiz artırımı adımı atmasına piyasalar tarafından kesin gözüyle bakılıyor.

• Buna karşılık, çatışmanın yaratacağı ekonomik etkilere dair süren belirsizlikler nedeniyle politika yapıcılar faizlerin toplamda ne kadar yükseleceği konusunda net bir hedef işaret etmekten kaçınıyor.

• Ekonominin halihazırda yavaşlama eğiliminde olması sebebiyle çoğu yetkili haziran sonrası sürece oldukça temkinli yaklaşıyor.

• Ancak ECB’nin Litvanyalı üyesi Gediminas Simkus, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada ikinci bir faiz artırımının “olası olmaktan çok muhtemel” olduğunu, sadece zamanlamanın şu an için belirsizliğini koruduğunu ifade etmişti.

Schnabel: ECB, İran savaşının enflasyonist etkisini artık görmezden gelemez adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Alman ihracat sektöründeki genel eğilim, artan jeopolitik belirsizlikler ve enerji yoğun sektörler üzerindeki ağır maliyet baskıları nedeniyle son bir yılın en düşük seviyesine geriledi. Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo) tarafından yayımlanan mayıs ayı ihracat beklentileri anketi, ülkenin dış ticaret hedeflerindeki bozulmayı gözler önüne serdi.

İhracat endeksinde son bir yılın en sert düşüşü

Ifo’nun açıkladığı verilere göre, nisan ayında eksi 1,2 puan seviyesinde bulunan Sanayi İhracat Beklenti Endeksi, mayıs ayında sert bir düşüşle eksi 5,5 seviyesine indi. Bu gerilemeyle birlikte endeks, Nisan 2025’ten bu yana görülen en düşük seviyeyi kaydetmiş oldu.

Otomotiv ve metal sektörlerinde karamsarlık hakim

Mayıs ayı verilerinde en dikkat çekici kırılma, Alman ekonomisinin lokomotifi konumundaki otomotiv sektöründe yaşandı. Sektörel bazda öne çıkan beklentiler şu şekilde sıralandı:

• Otomotiv ve Metal: Son 4 ayı oldukça iyimser geçiren otomotiv sektöründe mayıs itibarıyla yurt dışı satışlarda düşüş beklentisi hakim oldu. Benzer bir şekilde metal sanayisinde de dış satışların gerileyeceği tahmin ediliyor.

• Enerji Yoğun Sektörler: Küresel piyasalarda maliyet baskısı altında ezilen enerji yoğun sektörlerin genelinde dış ticaret hacminin daralması öngörülüyor.

• İyimser Kalanlar: Elektrik mühendisliği sektörü bir önceki aya göre ivme kaybetse de hafif iyimserliğini korumayı başardı. Mobilya üreticileri ise mayısta ihracat artışı bekleyen nadir sektörler arasında yer aldı.

Süreci değerlendiren Ifo Araştırma ve Ekonomik Tahmin Müdürü Timo Wollmershauser, mevcut duruma dair şu ifadeleri kullandı:

“Yılın ilk çeyreğinde ihracat faaliyetlerinde görülen toparlanmaya rağmen görünüm zorlu kalmaya devam ediyor. Küresel ölçekte jeopolitik belirsizlik hala çok yüksek.”

İlk çeyrekteki büyüme ivmesi kayboluyor

Alman ekonomisi, Kovid-19 salgını sonrası dönemde Çin’den gelen yoğun rekabet ve yüksek enerji fiyatları nedeniyle ihracata dayalı modelini ayakta tutmakta zorlanıyor. Orta Doğu merkezli çatışmaların tetiklediği yeni enerji şoku, uzun süredir beklenen ekonomik toparlanmayı doğrudan tehdit ediyor.

Ekonomideki büyüme beklentileri ve güncel tablo şu şekilde şekillendi:

• Yılın ilk çeyreğinde mal ve hizmet ihracatı bir önceki çeyreğe göre yüzde 3,3 artmış ve ülke ekonomisi ilk üç ayda yüzde 0,3 oranında büyüme kaydetmişti.

• Almanya Merkez Bankası (Bundesbank), nisan-haziran döneminde ekonominin yeniden durgunluğa girebileceğine işaret ederek, Orta Doğu’daki çatışmaların Alman ekonomisi üzerindeki olumsuz etkilerinin daha belirgin hissedileceğini vurguladı.

• Avrupa Komisyonu, yüksek enerji maliyetlerini gerekçe göstererek Almanya’nın 2026 yılı büyüme tahminini yarı yarıya düşürdü ve yüzde 0,6’ya çekti. Alman hükümeti ise ekonominin bu yıl yalnızca yüzde 0,5 büyümesini bekliyor.

• Alman ekonomisi, geçen yıl yüzde 0,2’lik sınırlı büyümeyle üst üste üçüncü yılı da büyüme kaydedemeden kapatmaktan kıl payı kurtulmuştu.

Alman ekonomisinde tehlike çanları: İhracat endeksi ekside derinleşiyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

JPMorgan: Krizin yeni aşaması ham petrolden çok yakıt krizine benzeyebilir adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Hürmüz’ün kapalı kalması küresel petrol kıtlığına yol açacak adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Gram altın tarihi zirvelerde yönünü jeopolitik haberlere döndü Altın piyasası, ABD ile İran arasında Pakistan’da yapılması planlanan barış görüşmelerinin getirdiği iyimserlikle geriliyor. Enerji arzı endişeleri ve sıkı para politikası fiyatlamalarda temel belirleyici rol oynamaya devam ediyor.

Jeopolitik belirsizlikler ve değerli metallerde yön arayışı

Küresel finans piyasaları, makroekonomik veriler ve jeopolitik gelişmelerin kesişim noktasında son derece yüksek bir oynaklık (volatilite) sergilerken, yatırımcıların en geleneksel güvenli limanı olan değerli metaller cephesinde kritik fiyatlamalar yaşanıyor. Orta Doğu’da uzun süredir devam eden ve uluslararası ticareti derinden sarsan gerilimlerin ardından, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında diplomatik kanalların yeniden açılabileceğine dair beklentiler, piyasalardaki risk algısını hızla değiştirdi. Bu hafta içinde Pakistan’ın başkenti İslamabad’da tarafların bir araya gelme ihtimalinin piyasalarda satın alınması, güvenli liman varlıklarına olan talebi anlık olarak törpüledi. Bu diplomatik manevra beklentisinin bir sonucu olarak, uluslararası piyasalarda ons altın fiyatlarında belirgin bir geri çekilme yaşandı. Mevcut işlem saatleri itibarıyla ons altın, yüzde 0,67 oranında bir düşüş kaydederek 4.787,94 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Değerli metalin sergilediği bu aşağı yönlü hareket, finansal piyasalarda “beklentiyi al, gerçeği sat” (buy the rumor, sell the news) stratejisinin tam tersi bir refleksle, “barış ihtimalini fiyatla, güvenli limandan çık” şeklinde yorumlanıyor. Jeopolitik risk priminin (geopolitical risk premium) varlık fiyatları üzerindeki etkisi, ekonomi literatüründe her zaman en zor ölçülebilen ancak en sert hareketleri yaratan faktörlerden biri olmuştur. Savaşlar, çatışmalar ve diplomatik krizler, kurumsal yatırımcıları ve merkez bankalarını portföylerini korumaya almak amacıyla risksiz varlıklara yönlendirir. Ancak, krizin bir çözüme kavuşabileceğine dair en ufak bir sinyal veya ufukta beliren bir ateşkes ihtimali, bu risk priminin adeta bir balon gibi sönmesine neden olabilir. Pakistan üzerinden yürütüldüğü iddia edilen bu yeni müzakere dalgası, piyasa yapıcılar (market makers) ve algoritmik ticaret (algo-trading) fonları tarafından anında fiyatlamalara dahil edilmiştir. Eğer görüşmeler olumlu bir seyir izler ve bölgedeki tansiyon kalıcı olarak düşerse, ons altın üzerindeki bu jeopolitik destek tamamen ortadan kalkabilir ve fiyatlar, saf makroekonomik temellere (faizler, enflasyon ve dolar endeksi) çok daha sert bir şekilde bağlı hale gelebilir. Bununla birlikte, diplomatik süreçlerin son derece kırılgan bir yapıya sahip olduğu da unutulmamalıdır. Müzakere masasında yaşanabilecek herhangi bir pürüz, tarafların uzlaşmaz tutum sergilemesi veya sahadaki askeri hareketliliğin aniden yeniden tırmanışa geçmesi, mevcut düşüş trendini anında tersine çevirebilecek potansiyele sahiptir. Küresel yatırım fonları, bu nedenle pozisyonlarını tamamen boşaltmak yerine, opsiyon piyasalarında (options markets) her iki yöne de koruma (hedging) stratejileri kurgulamaktadırlar. Değerli metalin 4.787,94 dolar seviyesindeki teknik desteği test etmesi, ilerleyen günlerde gelecek haber akışının niteliğine göre yön bulacaktır. Piyasa aktörleri, diplomasi masasında atılacak adımların sadece bölgesel bir barışı değil, aynı zamanda küresel emtia fiyatlarını ve enflasyon beklentilerini de doğrudan belirleyeceğinin farkındadır.

Küresel enerji arzı sorunları ve makroekonomik yansımaları

Altın piyasasındaki fiyatlamaları belirleyen sadece masadaki diplomatik görüşmeler değil, aynı zamanda bu çatışma ortamının reel ekonomi üzerinde yarattığı ve giderek kronikleşen yapısal hasarlardır. Bu hasarların en büyüğü, hiç şüphesiz enerji piyasalarında yaşanmaktadır. Devam eden savaş ve bölgedeki deniz ticaret yollarına yönelik güvenlik tehditleri, küresel enerji arzı üzerinde eşi benzeri görülmemiş bir baskı oluşturmaktadır. Hürmüz Boğazı, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı gibi dünyanın en kritik enerji geçiş güzergahlarında (chokepoints) yaşanan aksaklıklar, ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarik zincirlerini defalarca kopma noktasına getirmiştir. Gemilerin rotalarını Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’na çevirmek zorunda kalmaları, taşıma sürelerini haftalarca uzatırken, navlun maliyetlerini ve sigorta primlerini astronomik seviyelere taşımıştır. Bu durum, piyasalara ulaşan enerjinin miktarını azaltırken maliyetini katlayarak artırmaktadır. Enerji, modern sanayi üretiminin ve küresel lojistik ağlarının temel girdisidir. Küresel enerji arzı tarafında yaşanan bu tür dışsal şoklar, doğrudan “maliyet enflasyonu” (cost-push inflation) adı verilen ve ekonomi politikalarıyla yönetilmesi en zor olan enflasyon türünü tetiklemektedir. Üreticiler, artan enerji faturalarını kendi kar marjlarından karşılamak yerine nihai tüketici fiyatlarına yansıtmak zorunda kalmakta, bu da mal ve hizmetlerin genel fiyat düzeyinde kalıcı bir yükselişe neden olmaktadır. Petrokimya ürünlerinden tarımsal gübrelere, ulaştırmadan elektrik üretimine kadar her alanda hissedilen bu maliyet artışları, dünya ekonomisinde stagflasyon (durgunluk içinde enflasyon) senaryolarını canlı tutmaktadır. Enerji piyasalarındaki bu kırılganlık, diplomatik bir ateşkes sağlansa bile, zarar gören altyapıların onarılması ve lojistik ağların normalleşmesi zaman alacağı için kısa vadede ortadan kalkmayacaktır. Altın yatırımcıları için bu durum iki ucu keskin bir kılıç niteliğindedir. Bir yandan, artan enflasyonist baskılar, altının tarihsel olarak en çok bilinen işlevi olan “enflasyondan korunma aracı” (inflation hedge) olma özelliğini ön plana çıkarmaktadır. Yatırımcılar, satın alma güçlerinin erimesini engellemek için paralarını fiziki varlıklara yatırma eğilimi gösterirler. Ancak diğer yandan, enerji fiyatlarındaki bu durdurulamaz yükseliş, merkez bankalarını son derece agresif politikalar izlemeye mecbur bırakmakta ve bu da altının alternatif maliyetini artırmaktadır. Bu nedenle, küresel enerji arzı dinamikleri yakından izlenmeden değerli metallerin uzun vadeli rotasını tayin etmek mümkün değildir. Petrol fiyatları ile altın fiyatları arasındaki tarihsel pozitif korelasyon, bu kriz döneminde de işleyişini sürdürmekte ve emtia piyasalarının birbirine ne kadar sıkı sıkıya bağlı olduğunu bir kez daha kanıtlamaktadır.

Merkez bankalarının para politikası ve faiz oranları denklemi

Küresel ekonomideki bu enflasyonist ortam, merkez bankalarının hareket alanını neredeyse tamamen daraltmış durumdadır. Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (Fed) başta olmak üzere, Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) gibi dev kurumlar, enerji şoklarının yarattığı yapışkan enflasyonu hedeflenen yüzde 2 seviyesine çekebilmek için büyük bir savaş vermektedir. Bu savaşın en temel ve geleneksel silahı ise faiz oranları olarak karşımıza çıkmaktadır. Merkez bankaları, ekonomiyi soğutmak, tüketici talebini kısmak ve fiyat artış hızını yavaşlatmak amacıyla faiz oranları seviyesini uzun bir süre daha yüksek tutma (higher for longer) stratejisini benimsemişlerdir. Enerji krizinin körüklediği enflasyon, faiz indirim döngülerinin ötelenmesine ve piyasalardaki likidite koşullarının sıkı kalmasına neden olmaktadır. Sıkı para politikası ve yüksek faiz oranları, doğası gereği faiz veya temettü getirisi olmayan, sadece değer saklama aracı olarak işlev gören ons altın için en büyük makroekonomik handikaptır. Yatırım dünyasında kararlar, her zaman alternatif getiri oranları kıyaslanarak alınır. Amerikan Hazine tahvillerinin (örneğin 10 yıllık gösterge tahviller) sunduğu yüksek ve risksiz nominal getiriler, enflasyondan arındırılmış reel getirilerin de (real yields) pozitif bölgede güçlü kalmasını sağlamaktadır. Reel getiriler yüksek olduğunda, devasa fon yöneticileri portföylerindeki altının ağırlığını azaltarak, düzenli nakit akışı sağlayan sabit getirili menkul kıymetlere (fixed income securities) yönelirler. Bu sermaye çıkışı, değerli metalin fiyatı üzerinde doğrudan ve sürekli bir aşağı yönlü baskı yaratır. Altının şu anki işlem seviyelerinde zorlanmasının temelinde yatan en büyük faktör, işte bu amansız getiri arayışıdır. Ayrıca, yüksek faiz ortamı genellikle güçlü bir Amerikan Doları (DXY endeksi) anlamına gelmektedir. Uluslararası piyasalarda ons altın, Amerikan Doları üzerinden fiyatlandığı için, doların diğer majör para birimleri karşısında değer kazanması, altını uluslararası yatırımcılar için daha pahalı hale getirir ve fiziksel talebi sınırlar. Diplomatik görüşmelerin getirdiği jeopolitik rahatlama ile birleşen bu güçlü dolar ve yüksek faiz sarmalı, değerli metaldeki kar satışlarını (profit taking) hızlandırmaktadır. Merkez bankalarının toplantı tutanakları (minutes) ve karar metinleri (forward guidance), enflasyon kalıcı bir şekilde yenilmedikçe para politikasında bir gevşeme (pivot) olmayacağını açıkça ortaya koymaktadır. Bu nedenle, altının kaderi, diplomatik masalardan çıkacak sonuçlar kadar, enflasyon verilerinin (TÜFE ve ÜFE) seyri ve merkez bankalarının faiz kararlarına da göbekten bağlı kalmaya devam edecektir.

Mufg analizleri ışığında diplomatik görüşmelerin piyasa etkisi

Uluslararası finans kuruluşları ve yatırım bankaları, bu çok bilinmeyenli denklemi çözebilmek için sürekli olarak piyasa analizleri ve makroekonomik projeksiyonlar yayımlamaktadırlar. Japonya merkezli küresel finans devi MUFG’nin (Mitsubishi UFJ Financial Group) değerlendirmeleri, piyasanın mevcut psikolojisini ve beklentilerini özetlemesi açısından son derece kritik bir önem taşımaktadır. MUFG analistlerinden Soojin Kim’in piyasa notunda yer alan ifadeler, altın yatırımcılarının içinde bulunduğu ikilemi net bir şekilde ortaya koymaktadır. Kim’in analizinde yer alan, “Pakistan’da yapılması planlanan yeni görüşmeler, yaklaşan ateşkes süresi öncesinde bir miktar iyimserlik sağladı” şeklindeki tespit, varlık fiyatlarındaki anlık rahatlamanın temel kaynağına işaret etmektedir. Pakistan gibi bölgesel bir aktörün arabuluculuğunda gerçekleşme ihtimali olan bu temaslar, sadece iki ülke arasındaki ikili bir krizin değil, küresel tedarik zincirlerinin kaderini de belirleme potansiyeline sahiptir. Ancak MUFG analisti Soojin Kim’in analizinin devamı, bu kısa vadeli iyimserliğin uzun vadeli makroekonomik gerçeklerle gölgelendiğini vurgulamaktadır. Kim, çatışmanın yarattığı yıkıcı etkilere dikkat çekerek, devam eden savaşın küresel enerji arzı üzerinde yarattığı kesintilerin vahametini gözler önüne sermektedir. Analize göre, bu arz kesintileri geçici bir lojistik problem olmaktan çıkmış, küresel üretim maliyetlerini kalıcı olarak yukarı çeken yapısal bir enflasyonist baskıya dönüşmüştür. Bu durum, merkez bankalarının kriz yönetimi stratejilerini doğrudan etkilemektedir. Analist, enflasyonist baskıların artmasının, merkez bankalarının faiz oranları cephesindeki katı tutumlarını sürdürmelerine zemin hazırladığını ve faizlerin yüksek tutulma beklentilerini güçlendirdiğini ifade etmektedir. Bu makroekonomik döngü, altının kısa vadeli jeopolitik desteklerini birer birer zayıflatmaktadır. MUFG’nin bu vizyonu, aslında altın piyasasında bir “halat çekme yarışı” (tug-of-war) yaşandığını doğrulamaktadır. Halatın bir ucunda korku, belirsizlik ve enflasyon endişeleriyle değerli metale sarılan yatırımcılar bulunurken; diğer ucunda ise diplomatik barış umutları, risksiz yüksek tahvil getirileri ve güçlü dolar nedeniyle altından çıkarak nakde veya hisse senetlerine yönelen kurumlar bulunmaktadır. Şu anki fiyatlamalara ve yüzde 0,67’lik günlük düşüşe bakıldığında, halatın ucunu yüksek faiz ve diplomatik iyimserlik tarafının, yani satış yönlü (bearish) baskıların daha güçlü çektiği görülmektedir. Yatırım bankalarının yayınladığı bu tür raporlar, piyasa katılımcılarının algısını yöneterek fiyat keşif (price discovery) sürecini hızlandırır. Özellikle algoritmik ticaret sistemleri, bu tür analiz metinlerini doğal dil işleme (NLP) teknolojileriyle saniyeler içinde okuyarak otomatik satım emirleri (sell orders) oluşturabilmekte ve piyasadaki düşüş ivmesini teknik olarak daha da derinleştirebilmektedir.

Yerel piyasa dinamikleri ekseninde gram altın fiyatlamaları

Uluslararası piyasalarda altın fiyatları makroekonomik ve jeopolitik rüzgarlarla savrulurken, Türkiye iç piyasasındaki dinamikler tamamen farklı bir matematiksel temel ve yerel ekonomik faktörler üzerinden şekillenmektedir. Global piyasalarda 4.787,94 dolar seviyesine gerileyen onsa rağmen, yurt içi piyasalarda gram altının 6.910,72 TL gibi tarihi seviyelerde fiyatlandığı görülmektedir. Bu rakam, sadece altının uluslararası değerini değil, aynı zamanda Türk Lirası’nın Amerikan Doları karşısındaki seyrini de içinde barındıran çift bacaklı bir finansal denklemin sonucudur. Gram altın fiyatı, ons altın değerinin güncel USD/TRY döviz kuruna çarpılması ve ardından altının bir onsunun gram cinsinden karşılığı olan 31,1034 sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Dolayısıyla, küresel piyasalarda altın değer kaybetse bile, içeride döviz kurlarının yukarı yönlü hareket etmesi veya kurun yüksek seviyelerini koruması, gram altının düşüşünü sınırlamakta, hatta onu yeni rekorlara taşıyabilmektedir. Yurt içi piyasalardaki bu güçlü duruşun ardında yatan bir diğer temel unsur ise, Türk yatırımcısının altına olan geleneksel ve kültürel bağıdır. Yüksek enflasyon ortamında tasarruflarını korumak isteyen hanehalkı ve kurumsal yatırımcılar için altın, sadece bir yatırım aracı değil, aynı zamanda finansal bir kalkan (hedging tool) işlevi görmektedir. Yerel enflasyon oranlarının mevduat faizlerinin (reel olarak) üzerinde seyrettiği dönemlerde, vatandaşlar satın alma güçlerini koruyabilmek için fiziki altına, çeyrek altına veya bankalardaki altın hesaplarına yoğun bir talep gösterirler. Bu güçlü iç talep, Kapalıçarşı gibi fiziki altın piyasalarının nabzını tutan merkezlerde, gösterge fiyatların üzerinde ek primlerin (makas aralıklarının) oluşmasına neden olmaktadır. Ayrıca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) makro ihtiyati tedbirler kapsamında uyguladığı altın ithalatı kotaları da iç piyasada arzı sınırlandırarak gram altının fiyatını uluslararası paritelerin üzerinde destekleyen bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Yerel yatırımcıların stratejilerini oluştururken her iki bacağı da (ons ve kur) eşzamanlı olarak analiz etmeleri gerekmektedir. Eğer Pakistan’daki görüşmeler olumlu sonuçlanır ve uluslararası alanda ons altın sert bir düzeltme (correction) yaşarsa, gram altın yatırımcısının bu düşüşten korunabilmesi tamamen döviz kurunun seyrine bağlı olacaktır. Küresel çapta küresel enerji arzı kaynaklı şokların azalması, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerin cari açıklarını daraltarak yerel para birimini destekleyebilir; bu da gram altının hem ons hem de kur tarafından çifte bir satış baskısı yemesine yol açabilir. Ancak mevcut konjonktürde, küresel belirsizliklerin ve içerideki enflasyonist dinamiklerin sürmesi, 6.910,72 TL seviyesindeki gram altının geri çekilmeleri birer alım fırsatı olarak değerlendiren geniş bir yatırımcı kitlesine sahip olduğunu göstermektedir. Yerel piyasa, küresel haber akışını kendi ekonomik süzgecinden geçirerek fiyatlamaya devam etmektedir.

Portföy yönetimi stratejileri ve geleceğe dönük beklentiler

Altın piyasasında yaşanan bu karmaşık ve çok yönlü gelişmeler, bireysel ve kurumsal yatırımcıların portföy yönetimi stratejilerini temelden gözden geçirmelerini zorunlu kılmaktadır. Geleneksel “yüzde 60 hisse senedi, yüzde 40 tahvil” portföy dağılımının, enerji şokları ve yüksek faiz ortamlarında yetersiz kaldığı bir dönemdeyiz. Faiz oranları zirve seviyelerde bulunurken ve merkez bankaları indirimler konusunda temkinli davranırken, portföylerde altının taşıdığı ağırlığın ne olması gerektiği, varlık yönetim şirketlerinin en çok tartıştığı konuların başında gelmektedir. Diplomatik görüşmelerin yaratabileceği “siyah kuğu” (black swan) veya “beyaz kuğu” (beklenen olumlu gelişmeler) etkilerine karşı portföyleri korumanın yolu, güçlü bir çeşitlendirmeden (diversification) geçmektedir. Yatırımcıların, tüm sermayelerini tek bir varlık sınıfına bağlamak yerine; emtialar, hisse senetleri, sabit getirili menkul kıymetler ve nakit arasında dinamik bir dağılım yapmaları risk yönetimi açısından hayati önem taşımaktadır. Eğer ABD ile İran arasındaki müzakereler beklenmedik bir şekilde çöker ve küresel enerji arzı yeniden fiziki bir saldırı tehdidi altına girerse, ons altın fiyatlarında daha önce test edilen tarihi zirvelere doğru çok hızlı ve agresif bir ralli (bull run) yaşanması kaçınılmazdır. Böylesi bir senaryoda, yatırımcıların opsiyon piyasalarında alım yönlü (call options) pozisyonlar taşıması, portföylerinin genel değerini korumada bir sigorta işlevi görecektir. Öte yandan, diplomasi galip gelir ve bölgedeki güvenlik mimarisi yeniden tesis edilirse, altından çıkacak devasa sermayenin küresel hisse senedi endekslerine (S&P 500, Nasdaq vb.) ve gelişmekte olan ülke (Emerging Markets) piyasalarına akması beklenir. Bu durumda, değerli metallerde uzun pozisyon (long position) taşıyan yatırımcıların, zarar kes (stop-loss) seviyelerini kesin bir disiplinle belirlemiş olmaları gerekmektedir. Piyasalar, belirsizliğin ortadan kalkmasını, ekonomik büyümenin (growth) yeniden önceliklendirilmesi olarak fiyatlayacaktır. Uzun vadeli makroekonomik projeksiyonlara bakıldığında ise, altının yapısal hikayesinin henüz bitmediği görülmektedir. Dünyanın önde gelen merkez bankalarının (özellikle Çin, Rusya, Hindistan gibi Doğu bloku ülkelerinin) rezervlerini dolardan arındırma (de-dollarization) çabaları kapsamında fiziki altın alımlarına devam etmeleri, fiyatlar üzerinde kalıcı bir taban (floor) oluşturmaktadır. Ayrıca, gelişmiş ülkelerin benzeri görülmemiş kamu borcu seviyeleri ve bu borçların çevrilme maliyetleri, uzun vadede itibari para birimlerinin (fiat currencies) değerini aşındırma potansiyeline sahiptir. Dolayısıyla, kısa vadede diplomatik görüşmeler ve faiz oranları kaynaklı teknik geri çekilmeler yaşansa da, altın, finansal sistemin nihai sigortası olma statüsünü korumaya devam edecektir. 4.787,94 dolarlık ons ve 6.910,72 TL’lik gram seviyeleri, geleceğin ekonomi tarihçileri için, dünyanın yeniden şekillendiği bir dönemin finansal kilometre taşları olarak kayıtlara geçecektir.

Altın, ABD-İran müzakarelerine iliyşkin haber beklerken geriliyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında devam eden ve Orta Doğu’yu ateş çemberine çeviren savaşta, ateşkes beklentileri Beyaz Saray’dan gelen net açıklamalarla boşa düşerken; Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması küresel ekonomiyi tarihin en büyük enerji şoklarından biriyle karşı karşıya bırakıyor.

Beyaz saray’ın diplomatik stratejisi ve “uçurumun kenarı” taktiği

Uluslararası kriz yönetiminde ve savaş diplomasisinde tarafların attığı her adım, sadece askeri sahadaki gerçeklikleri değil, aynı zamanda masadaki psikolojik üstünlüğü de belirler. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump yönetiminin, İran ile yürütülen müzakerelerde benimsediği katı tutum, uluslararası ilişkiler literatüründe “uçurumun kenarı” (brinkmanship) olarak adlandırılan stratejinin ders kitabı niteliğindeki bir uygulamasıdır. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt’in, İran savaşı için ateşkes talebinde bulunulduğu yönündeki haberleri kesin bir dille yalanlaması, Washington’ın karşı tarafa “zaman kazandırma” veya askeri baskıyı hafifletme niyetinde olmadığının en net ilanıdır. Leavitt’in

“Bir anlaşma ihtimali konusunda iyimseriz ancak resmi bir açıklama yapılmadıkça hiçbir şey kesin değildir”

şeklindeki sözleri, diplomasinin kapılarını açık bırakırken, aynı zamanda Demokles’in Kılıcı gibi bekleyen askeri tehdidi (military threat) masada tutma amacı taşımaktadır.

Ateşkesin (ceasefire) uzatılmasının reddedilmesi, İran ekonomisi ve askeri altyapısı üzerindeki baskıyı maksimize etmeyi hedefler. Savaş koşullarının devam etmesi, İran’ın sınırlı döviz rezervlerini hızla tüketmesine, iç kamuoyundaki huzursuzluğun artmasına ve lojistik hatlarının yıpranmasına neden olmaktadır. ABD yönetimi, ucu açık bir ateşkesin Tahran’a yeniden toparlanma, mühimmat ikmali yapma ve vekil güçlerini (proxy forces) yeniden organize etme fırsatı vereceğini çok iyi bilmektedir. Bu nedenle, askeri harekat tehdidi sürekli canlı tutularak, İranlı müzakerecilerin İslamabad’daki masada daha radikal tavizler vermesi amaçlanmaktadır. İyimserlik ile sertlik arasındaki bu ince diplomatik çizgi, küresel piyasaların risk algısını (risk appetite) doğrudan etkilemekte ve finansal piyasalardaki oynaklığı (volatilite) zirvede tutmaktadır.

Pakistan’ın yegane arabulucu olarak yükselişi ve jeopolitik eksen

Krizin diplomasi ayağındaki en dikkat çekici jeopolitik gelişmelerden biri, İslamabad’ın müzakerelerin merkez üssü haline gelmesidir. Beyaz Saray Sözcüsü Leavitt’in, yeni görüşmelerin muhtemelen Pakistan’da yapılacağını, çünkü bu ülkenin “tek arabulucu” (sole mediator) olarak öne çıktığını ifade etmesi, Orta Doğu diplomasisinde geleneksel olarak arabuluculuk yapan Umman veya Katar gibi aktörlerin yerini Pakistan’ın aldığını göstermektedir. Pakistan’ın bu tarihi rolde sahneye çıkması tesadüfi değildir ve derin jeo-stratejik temellere dayanmaktadır.

Pakistan, hem İran ile uzun ve güvenlik sorunlarıyla dolu bir kara sınırına (Belucistan bölgesi) sahip olan hem de İslam dünyasının tek nükleer gücü (nuclear power) konumunda bulunan devasa bir aktördür. Aynı zamanda, Çin ile olan derin ekonomik entegrasyonu (CPEC) ve ABD ile tarihsel olarak sahip olduğu (her ne kadar çalkantılı olsa da) derin askeri-istihbari bağları, İslamabad’ı her iki blokla da konuşabilen eşsiz bir diplomatik kavşak (diplomatic hub) haline getirmektedir. Pakistan’ın arabuluculuğu, İran için “Batılı olmayan”, ABD için ise “bölgesel ağırlığı tartışılmaz” bir zemini temsil etmektedir. İslamabad’daki masanın çökmesi veya başarılı olması, sadece ABD ve İran’ın değil, sınır komşusu olan Pakistan’ın da kendi ulusal güvenliğini, enerji ithalatını ve bölgesel istikrarını doğrudan şekillendirecektir.

Muhsin rızayi ve “askeri sessizlik” doktrini: i̇ran’ın karşı hamlesi

Amerikan yönetiminin masada uyguladığı baskı stratejisine karşı, İran’ın iç siyasi dinamiklerinden yükselen sesler, Tahran’ın bu süreci “varoluşsal bir direniş” olarak kodladığını göstermektedir. İran’da Düzenin Maslahatını Koruma Konseyi üyesi Muhsin Rızayi’nin, ateşkesin uzatılmasının İran’ın lehine olmadığını iddia etmesi ve mevcut durumu kesin bir ateşkes değil “askeri sessizlik” (tactical pause) olarak tanımlaması, İran Devrim Muhafızları’nın (IRGC) şahin kanadının (hardliners) duruşunu özetlemektedir. Rızayi’nin bu retoriği, asimetrik savaş (asymmetric warfare) mantığının bir dışavurumudur.

İran’ın stratejik aklına göre, savaşın dondurulması ve “askeri sessizlik” sürecinin uzaması, ABD ve İsrail’in istihbarat toplamasına, hedef güncellemesine ve askeri yığınak yapmasına olanak tanımaktadır. İran’ın elindeki en büyük güç, asimetrik vur-kaç taktikleri, balistik füze kapasitesi ve bölgedeki deniz yollarını felç etme potansiyelidir. Rızayi’nin,

“Baskılar artırılmalı. Fırlatıcılarımız düşman gemilerine kilitlenmiş durumda ve hepsini batırırız”

şeklindeki ürkütücü tehdidi, klasik bir askeri meydan okumadan ziyade, “Caydırıcılık” (Deterrence) teorisinin pratikteki halidir. İran, “eğer beni ekonomik ve diplomatik olarak boğmaya devam ederseniz, küresel ticareti ve düşman donanmalarını denizin dibine gönderirim” mesajını vererek, ABD’nin iç kamuoyunda ve küresel müttefiklerinde bir savaş yorgunluğu (war fatigue) ve maliyet korkusu yaratmayı hedeflemektedir.

Çok cepheli savaş: 28 şubat kırılması ve bölgesel yangın

Bu krizin kökleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın 28 Şubat’ta İsrail ile birlikte başlattığı koordineli askeri harekatlara dayanmaktadır. 28 Şubat tarihi, Orta Doğu jeopolitiğinde on yıllardır süren “gölge savaşın” (shadow war) doğrudan ve konvansiyonel bir sıcak çatışmaya (hot war) dönüştüğü milat olarak kayıtlara geçmiştir. Bu hamle, sadece İran’ın nükleer veya askeri altyapısını hedef almamış; aynı zamanda İran’ın “Direniş Ekseni” (Axis of Resistance) olarak adlandırdığı vekalet ağını da tetikleyerek savaşı çok cepheli (multi-front) bir hale getirmiştir.

İran’ın Körfez komşularına (Suudi Arabistan, BAE gibi ülkelerdeki Amerikan veya stratejik tesislere) saldırılar düzenlemesi ve Lübnan’da Hizbullah ile İsrail arasındaki çatışmaların yeniden, tüm şiddetiyle alevlenmesi, bölgesel bir felaketin fragmanıdır. Bu çok cepheli savaş, her bir devletin kendi ulusal bütçesini tüketmekte, savunma harcamalarını astronomik seviyelere çıkarmakta ve bölgedeki Doğrudan Yabancı Yatırımları (FDI) sıfırlamaktadır. Özellikle Lübnan gibi halihazırda iflas etmiş (failed state) bir ekonominin yeniden çatışma bölgesine dönmesi, ülkenin altyapısının tamamen silinmesi ve milyonlarca yeni mültecinin Doğu Akdeniz’den Avrupa’ya doğru yola çıkması riskini doğurmaktadır.

Hürmüz boğazı ablukası: küresel makroekonominin şahdamarı kesildi

Savaşın askeri kayıplarının ötesinde, küresel ekonomiyi eşi benzeri görülmemiş bir buhrana (depression) sürükleyen asıl gelişme, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatarak kendi gemileri dışında hiçbir ticari geçişe izin vermemesidir. Dünyanın en önemli petrol geçiş noktası olan (chokepoint) Hürmüz Boğazı, küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sinin (günlük 20 milyon varilden fazla) ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) devasa bir bölümünün dünyaya açılan tek kapısıdır. Bu boğazın askeri güç, deniz mayınları ve Rızayi’nin bahsettiği füze fırlatıcıları ile kapatılması, makroiktisat literatüründe eşine az rastlanır, devasa bir “Arz Şoku”dur (Supply Shock).

Hürmüz Boğazı’nın tıkanması, Basra Körfezi’ndeki petrolün hapsolması anlamına gelir. Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin ihraç ettiği milyonlarca varil ham petrol aniden piyasadan silinmiştir. Bu durum, küresel referans fiyatları olan Brent ve WTI (Batı Teksas) petrol vadeli işlemlerinde (futures) tarihi bir sıçramaya neden olmuş, varil fiyatlarını saniyeler içinde üç haneli rakamlara fırlatmıştır. Enerji fiyatlarındaki bu kontrolsüz ralli, tüm küresel değer zincirini (value chain) kökünden sarsan, üretim maliyetlerini katlayan ve “Maliyet Enflasyonunu” (Cost-Push Inflation) yeniden şahlandıran bir tetikleyicidir.

Asya ve avrupa ekonomilerinde enerji krizi ve panik

İran’ın Hürmüz ablukası, coğrafi olarak Orta Doğu’da yaşansa da, asıl yıkıcı ekonomik faturasını Asya ve Avrupa kıtalarına kesmektedir. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi dünyanın üretim merkezleri (manufacturing hubs), enerji ihtiyaçlarının çok büyük bir bölümünü doğrudan Basra Körfezi’nden karşılamaktadır. Petrol ve gaz ihracatının keskin şekilde azalması, Asya devlerinin sanayi çarklarının yavaşlamasına, fabrikaların üretim kotalarını düşürmesine ve elektrik kesintilerinin başlamasına neden olmaktadır. Çin ve Hindistan’ın Stratejik Petrol Rezervlerini (SPR) piyasaya sürme çabaları, bu denli devasa bir arz kaybını uzun süre telafi edebilecek kapasitede değildir.

Avrupa Kıtası ise, Rusya-Ukrayna savaşından bu yana yaşadığı enerji dar boğazını Körfez LNG’si (özellikle Katar) ile aşmaya çalışırken, Hürmüz’ün kapanmasıyla birlikte ikinci ve çok daha ölümcül bir enerji şokuna maruz kalmıştır. Kış aylarına hazırlanan veya sanayisini ayakta tutmaya çalışan Avrupa ülkelerinde doğal gaz fiyatları (TTF) rekor kırmakta, enerji yoğun endüstriler (kimya, demir-çelik, cam) iflas veya şalter indirme (shutdown) tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Enerji ithalatçılarının alternatif kaynak arayışını hızlandırması, Batı Afrika, Latin Amerika ve ABD kaya petrolüne (shale oil) yönelik eşi görülmemiş bir hücum (scramble) başlatmıştır.

Lojistik çöküş ve navlun maliyetlerinin (freight rates) patlaması

Hürmüz Boğazı’nın kapanması sadece petrolün fiziki yokluğunu değil, aynı zamanda küresel deniz taşımacılığının (shipping industry) altyapısında tam bir çöküş yaratmıştır. Dünyanın en büyük Çok Büyük Ham Petrol Tankerleri (VLCC – Very Large Crude Carriers), Körfez’in dışında hapsolmuş veya savaş riski nedeniyle rotalarını tamamen değiştirmiş durumdadır. Deniz sigorta şirketleri, bölgeden geçmek isteyen gemiler için “Savaş Riski Primlerini” (War Risk Premiums) astronomik seviyelere çıkarmış, bu da taşıma maliyetlerini fiilen imkansız hale getirmiştir.

Alternatif kaynak arayışları, gemi rotalarının binlerce deniz mili uzamasına neden olmaktadır. Örneğin Asya’nın, Körfez yerine Amerika Kıtası’ndan veya Batı Afrika’dan petrol getirmeye çalışması, tankerlerin denizde geçirdiği süreyi (ton-mile demand) muazzam ölçüde artırmakta ve küresel tanker arzını daraltmaktadır. Bu lojistik darboğaz, navlun fiyatlarını patlatarak enflasyonist etkiyi daha da çarpan (multiplier effect) etkisiyle büyütmektedir. Enerji faturasının ve lojistik maliyetlerinin eşzamanlı olarak çıldırması, küresel ticareti fiilen felç etmektedir.

Merkez bankalarının (fed/ecb) yeni kabusu: stagflasyon tehlikesi

Yaşanan bu jeopolitik ve lojistik tsunaminin nihai yansıması, şüphesiz ki küresel para politikası yöneticilerinin masasında bir “kabus dosyası” olarak durmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası (ECB), tam da enflasyonu kontrol altına aldıklarına inandıkları ve faiz indirim döngüsüne girmeyi planladıkları bir dönemde, bu devasa enerji şokuyla sarsılmışlardır. Hürmüz krizinin yarattığı enflasyonist dalga, merkez bankalarını tarihi bir ikilemle (policy dilemma) karşı karşıya bırakmıştır.

Merkez bankaları, enerji fiyatlarındaki artışın çekirdek enflasyona (core inflation) sızmasını ve “ücret-fiyat sarmalını” (wage-price spiral) tetiklemesini engellemek için faiz oranlarını “daha uzun süre daha yüksek” (higher for longer) tutmak, hatta yeniden artırmak zorunda kalabilirler. Ancak faizlerin yüksek tutulması, enerji maliyetleri altında ezilen reel sektörü tamamen boğacak ve şirket iflaslarını hızlandıracaktır. Yüksek enflasyon ile ekonomik daralmanın aynı anda yaşandığı bu ölümcül makroekonomik hastalığa “Stagflasyon” (Stagflation) adı verilir. Rızayi’nin gemileri batırma tehdidi ve Beyaz Saray’ın ateşkesi reddetmesi, dünya ekonomisini her geçen gün bu stagflasyonist uçuruma bir adım daha yaklaştırmaktadır.

Sonuç: i̇slamabad’daki masanın küresel ekonomiye faturası

Sonuç itibarıyla, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt’in açıklamaları ve İran’dan gelen karşı tehditler, diplomatik kanalların hala açık olduğunu ancak askeri seçeneklerin de masada tüm ağırlığıyla durduğunu göstermektedir. Pakistan’ın başkenti İslamabad’da sürdürülen ve “verimli geçtiği” iddia edilen bu zorlu müzakereler, sadece iki ülkenin sınırlarını değil, tüm küresel ekonominin kaderini belirleyecektir.

Geçen hafta sonu yapılan görüşmelerin anlaşma sağlanamadan sona ermesi, piyasaların sabrını tüketmektedir. Her geçen gün, kapanan Hürmüz Boğazı’nın küresel GSYH’den milyarlarca dolar silmesine, Asya’daki fabrikaların durmasına ve Avrupa’daki hanelerin karanlığa gömülmesine neden olmaktadır. Donald Trump yönetiminin uyguladığı sert diplomasi ile İran’ın asimetrik direnişi arasındaki bu bilek güreşi, ya tarihi bir barış anlaşmasıyla küresel ekonomiyi ipten alacak ya da fırlatıcıların ateşlenmesiyle dünyayı 1970’lerin o karanlık petrol krizlerini dahi aratacak eşi benzeri görülmemiş bir buhrana sürükleyecektir.

Beyaz Baray: Ateşkesin uzatılması talebimiz yok, görüşmeler sürüyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Orta Doğu’daki saldırılar sonrası Avrupa’da doğal gaz fiyatları Aralık 2022’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Avrupa’da doğal gaz fiyatları, Orta Doğu’daki enerji tesislerine yönelik saldırıların ardından sert yükseldi.

Hollanda TTF endeksine göre Nisan vadeli gaz fiyatı yüzde 31’in üzerinde artarak 71,7 euro/MWh seviyesine çıktı.

Bu seviye, Aralık 2022’den bu yana görülen en yüksek fiyat olarak kaydedildi.

Enerji tesislerine saldırılar fiyatları tetikledi

İsrail’in İran’daki Güney Pars doğal gaz sahasına yönelik saldırısının ardından bölgedeki gerilim hızla tırmandı.

İran ise misilleme olarak Katar’daki Ras Laffan LNG tesisini hedef aldı.

Bu gelişmeler, küresel enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı.

Arz endişesi piyasayı yukarı taşıdı

Uzmanlar, özellikle LNG tedarik zincirinde yaşanabilecek aksaklıkların avrupa gaz fiyatları üzerinde güçlü etki yarattığını belirtiyor.

Avrupa’nın dışa bağımlı enerji yapısı, fiyat hareketlerinin daha sert hissedilmesine neden oluyor.

Bu nedenle bölgedeki jeopolitik gelişmeler doğrudan fiyatlara yansıyor.

Enerji krizi riski yeniden gündemde

Artan fiyatlar, Avrupa’da yeniden bir enerji krizi yaşanabileceği endişelerini gündeme getirdi.

Analistler, çatışmaların uzaması halinde fiyatların daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor.

Gelişmeler, küresel enerji piyasalarında oynaklığın artmaya devam edebileceğine işaret ediyor.

Avrupa’da gaz fiyatları Aralık 2022’den bu yana zirvede adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Orta Doğu’daki enerji tesislerine yönelik saldırılar sonrası petrol fiyatları sert yükseldi, arz endişeleri yeniden öne çıktı.

Orta Doğu’da kritik enerji altyapılarına yönelik saldırıların artması, petrol fiyatlarında sert yükselişe neden oldu.

Brent petrol yüzde 4’ün üzerinde artışla 112 dolara yaklaşırken, gün içinde son haftaların en yüksek seviyeleri test edildi.

ABD tipi ham petrol (WTI) ise daha sınırlı yükselişle 97 dolar seviyelerinde işlem gördü.

Enerji tesisleri hedef alındı

Katar’ın enerji şirketi QatarEnergy, İran’ın Ras Laffan Endüstri Şehri’ne düzenlediği saldırının ciddi hasara yol açtığını açıkladı.

Saldırıda, dünyanın en büyük doğal gazdan sıvı yakıt üretim tesislerinden biri olan Pearl GTL’nin zarar gördüğü belirtildi.

Bölgedeki LNG tesislerine yönelik füze saldırıları da yangınlara ve ek hasarlara neden oldu.

Arz endişeleri yeniden yükseldi

Yaşanan gelişmeler, küresel enerji arzına ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşıdı.

Özellikle hürmüz boğazı çevresindeki risklerin artması, piyasada fiyatların yukarı yönlü hareketini destekledi.

Analistler, arz kesintisi riskinin fiyatlar üzerindeki en belirleyici unsur olmaya devam ettiğini vurguluyor.

Jeopolitik gerilim piyasaları etkiliyor

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in Güney Pars gaz sahasına yönelik saldırısından önceden haberdar olmadıklarını ifade etti.

Öte yandan Wall Street Journal, söz konusu operasyonun Hürmüz Boğazı’ndaki ablukayı kırmak amacıyla ABD onayıyla gerçekleştirildiğini öne sürdü.

Artan jeopolitik riskler, küresel piyasalar üzerinde baskı yaratmaya devam ediyor.

Enerji tesislerine karşılıklı saldırılar petrol fiyatlarını yükseltti adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa’da doğal gaz fiyatları yüzde 50’ye yakın yükseldi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Macaristan Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto, ülkesinin ve Slovakya'nın, Avrupa Birliği'nin (AB) Rusya'ya yönelik 18'inci yaptırım paketine destek vermeyeceğini açıkladı.

Macaristan ve Slovakya, Rus enerji yasağına karşı çıktı

Szijjarto, AB’nin Rus enerji ithalatını aşamalı olarak durdurma planlarına yanıt olarak, Macaristan ve Slovakya’nın yaptırımları engelleme kararı aldığını belirtti.

Bakan, “Bunu yaptık çünkü AB, ucuz Rus doğalgazı ve petrol satın almamıza engel olmak istiyor” ifadelerini kullandı.

Yaptırımlar için oybirliği gerekiyor

Avrupa Komisyonu, 10 Haziran’da Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin üçüncü yılı dolayısıyla, Moskova'nın enerji gelirlerini, bankacılık sistemini ve askeri sanayisini hedef alan yeni bir yaptırım paketi sundu.

Slovakya Başbakanı Robert Fico ise, Rus enerji ithalatının kesilmesi durumunda ülkesinin karşılaşacağı zorluklara çözüm sunulmazsa, pakete destek vermeyeceklerini duyurdu.

Macaristan ve Slovakya, hala Rusya’ya enerji bağımlılığı yüksek ülkeler arasında yer alıyor ve Moskova ile sıcak diplomatik ilişkilerini sürdürüyor.

AB yaptırım paketlerinin kabul edilmesi için üye ülkelerin oybirliği gerekiyor. Bu nedenle iki ülkenin karşı duruşu, paketin uygulanmasını zora sokuyor.

Macaristan ve Slovakya, AB’nin 18. Rusya yaptırımlarına karşı çıktı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Almanya, yeni mevzuat ile özel sektörün gaz arz güvenliğini sağlamaya teşvik edileceğini belirterek ulusal bir gaz rezervi oluşturmayı planlamadığını duyurdu. Ekonomi Bakanlığı, mevcut tedbirlerin yeterli olduğunu açıkladı.

Almanya: Ulusal gaz rezervi oluşturma planı yok

Almanya Ekonomi Bakanlığı sözcüsü, kış dönemine yönelik güncellenen dolum seviyeleri düzenlemesinin özel sektörü yeterince teşvik ettiğini belirterek, “Şu anda ekonomi bakanlığı tarafından buna strateji depolama ilişkin herhangi bir düşünce yok” dedi. Sözcü ayrıca, arz güvenliğinin şu anda genel olarak sağlandığını da vurguladı.

Enerji krizinin ardından AB ülkeleri depolamaya yöneldi

Rusya’nın 2022 yılında Ukrayna’yı işgalinin ardından yaşanan enerji krizi, Avrupa Birliği ülkelerini gaz depolama kapasitesini artırmaya yöneltti. Almanya bu süreçte Avrupa'nın en büyük doğalgaz tüketicisi konumunda bulunuyor.

FNB’den ulusal rezerv çağrısı gelmişti

Geçtiğimiz ay Alman boru hattı lobi grubu FNB, kalıcı bir ulusal gaz rezervi oluşturulmasını içeren yeni bir strateji önermişti. Ancak hükümet cephesi, mevcut sistemin yeterli olduğu görüşünü sürdürüyor.

Almanya gaz için ulusal rezerv oluşturmayı planlamıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa doğal gaz fiyatları, daha soğuk hava tahminleri ve düşük stok seviyeleri nedeniyle yükseliş gösterdi. Gösterge niteliğindeki Hollanda TTF doğal gaz kontratı, %0,6 artışla megavat saat başına 42,96 euro seviyesine çıktı.

Avrupa’daki gaz stokları kritik seviyelerde

Avrupa Birliği’ndeki (AB) gaz depolarında doluluk oranı %35,88 seviyesine gerileyerek geçen yılın aynı dönemindeki %61 ve son beş yılın ortalaması olan %47 seviyelerinin oldukça altına düştü.

Ülke bazında incelendiğinde gaz doluluk oranları şu şekilde:

• Almanya: %31,83
• Fransa: %22,70
• İtalya: %47,35
• Hollanda: %24,61

Ukrayna-Rusya barış görüşmeleri takip ediliyor

Bu arada piyasa, Kiev'in Rusya'nın kabul etmesi koşuluyla 30 günlük acil ateşkesi kabul etmesinin ardından Ukrayna’daki savaşı sona erdirmeye yönelik barış görüşmelerini yakından izliyor.

ANZ Research analistleri konuya ilişkin değerlendirmelerinde şu ifadeleri kullandı: “Rusya-Ukrayna savaşında düşmanlıkların sona ereceğine dair haberlere rağmen, çatışmalar son haftalarda yoğunlaştı ve bölgedeki enerji altyapısını yeniden tehdit ediyor.”

Avrupa’da doğal gaz fiyatları yükseldi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), jeopolitik ve ekonomik belirsizliklerin arttığı bir dönemde Avrupa enerji sistemlerinin zorlu bir yılla karşı karşıya olduğunu belirtti. Kıtanın, bu kışı ortalamanın altında gaz rezerviyle tamamlamasının enerji piyasalarında riskleri artırdığı ifade edildi.

IEA, 2025 yılına dalgalı bir başlangıç yapan ve şubat ayının başlarında son iki yılın en yüksek seviyesine çıkan Avrupa’daki doğal gaz piyasalarına dikkat çekti.

Avrupa’da gaz stokları geçen yıla göre %36 daha düşük

IEA açıklamasında, "AB'de depolanan gaz miktarının nispeten düşük olması (yaklaşık 24 milyar metreküp ya da geçen yıla göre %36 daha az) fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor" ifadelerine yer verildi.

Avrupa Birliği’nin önümüzdeki kış başlamadan önce gaz rezervlerini doldurma hedeflerine ulaşması için önceki iki yıla kıyasla çok daha fazla gaz ithalatı yapması gerekeceği vurgulandı. Bu durum, Avrupa’nın dünya LNG piyasalarına olan talebini artırarak piyasa koşullarını daha da sıkılaştıracak.

Gaz piyasalarında rahatlama 2026’dan önce beklenmiyor

Ajans, küresel gaz piyasalarının, büyük bir yeni LNG arz dalgasının uluslararası piyasalara ulaşmaya başlayacağı 2026 yılına kadar önemli ölçüde gevşemesinin olası olmadığını belirtti.

IEA’dan enerji uyarısı: Avrupa’da gaz rezervleri kritik seviyede adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa Birliği (AB), 2022 yılında Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası baş gösteren enerji krizine karşı uygulamaya koyduğu gaz fiyatı üst sınırını bugün itibarıyla kaldırıyor. AB Komisyonu’nun aldığı bu karar, enerji krizinin en kötü döneminin geride kaldığına işaret ediyor.

AB, gaz fiyat tavan uygulamasına son verdi

AB, enerji krizinin zirve yaptığı dönemde gaz fiyatlarının kontrol altına alınması için megavat saat başına 180 avro olarak belirlenen tavan fiyat uygulamasını devreye sokmuştu. 2022 yılında Avrupa’da gaz fiyatlarının 300 avro/MWh seviyelerini aşması, bu önlemin alınmasında etkili olmuştu.

Enerji piyasalarında yeni dönem

Enerji piyasalarındaki normalleşmeyle birlikte AB, bu kısıtlamayı kaldırarak piyasanın daha serbest işlemesine olanak tanıyacak. Yetkililer, fiyatların stabil hale gelmesi nedeniyle tavan fiyat uygulamasına artık gerek olmadığını ifade ediyor.

Gaz fiyatları yeniden yükseliyor mu?

Hollanda TTF’de doğal gaz fiyatı bugün 52 euro/MWh seviyelerinde işlem görüyor. Bu, 2023’ün sonlarından bu yana kaydedilen en yüksek seviye olarak dikkat çekiyor. Uzmanlar, fiyatlarda belirli dalgalanmalar yaşanabileceğini ancak kriz dönemlerindeki aşırı yükselişlerin tekrarlanmasının beklenmediğini belirtiyor.

Avrupa’nın enerji bağımsızlığı güçleniyor

AB, Rusya’dan yapılan enerji ithalatını azaltma ve enerji arz güvenliğini artırma hedefi doğrultusunda LNG tedarikini artırarak alternatif kaynaklara yönelmişti. Gaz tavan fiyat uygulamasının kaldırılması, Avrupa’nın enerji bağımsızlığı konusunda attığı adımların sonuç vermeye başladığını gösteriyor.

Avrupa Birliği, gaz fiyat tavanını bugün itibarıyla sona erdiriyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.