Trump yönetimi, Körfez’de artan tansiyonu düşürmek amacıyla İran’la diplomatik kanallar üzerinden müzakereye açık olduğu mesajını verdi. Axios’un üst düzey ABD’li kaynaklara dayandırdığı haberine göre, bu girişim Washington’un bölgesel gerilimi azaltma ve yeni bir jeopolitik krizi önleme arayışının önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.
ABD yönetimi, bu diplomatik mesajları İran’a birden fazla kanal üzerinden iletti. Girişimin zamanlaması, Başkan Donald Trump’ın geçtiğimiz hafta Körfez bölgesine büyük bir askeri yığınak emri vermesiyle eş zamanlı gerçekleşti. Bu nedenle diplomatik açılım, olası bir askeri çatışmayı önleyip önleyemeyeceği açısından kritik önem taşıyor.
Ankara’da ABD-İran görüşmesi için zemin hazırlanıyor
Türkiye, Mısır ve Katar’ın, ABD’nin Orta Doğu temsilcisi Steve Witkoff ile İranlı üst düzey yetkililer arasında Ankara’da bu hafta gerçekleşmesi beklenen olası görüşme için arabuluculuk yürüttüğü bildirildi. Bölgedeki diplomatik kaynaklara göre temaslar yoğunlaştı ve müzakere hazırlıkları ilerliyor.
İkinci bir ABD’li yetkili, söz konusu toplantının bu hafta içinde Türkiye’de yapılmasının güçlü bir ihtimal olduğunu doğruladı. Bu görüşmenin gerçekleşmesi, sadece İran-ABD ilişkileri değil, aynı zamanda Orta Doğu’da enerji ve güvenlik dengeleri üzerinde de etkili olabilir.
Gazze ateşkesi sürecindeki ülkeler yeni görüşmelerde rol alıyor
Gazze’deki ateşkes sürecinde ABD ile yakın iş birliği içinde olan Türkiye, Katar ve Mısır, şimdi de ABD-İran görüşmeleri için diplomatik ara buluculuk yapıyor. Bu üç ülkenin Washington ile Tahran arasında güven ortamı tesis etmeye çalıştığı, kaynaklarca doğrulandı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, “Dost ülkelerin ABD ile İran arasında güven inşası yönünde gösterdiği çabaları verimli buluyoruz,” diyerek bu sürece destek verdiklerini belirtti.
Trump: ‘Ciddi şekilde konuşuyorlar’
ABD Başkanı Donald Trump, Air Force One uçağında yaptığı açıklamada, İran’la olası bir nükleer anlaşma hakkında şu ifadeleri kullandı:
“Nükleer silah olmayacak şekilde kabul edilebilir bir anlaşma müzakere edebilirler. Konuşuyorlar, hem de ciddi şekilde.”
Trump yönetiminin mesajı, diplomatik bir çözümün hâlâ mümkün olduğuna işaret ederken, Pentagon çevrelerinde askeri seçeneğin gündemden tamamen çıkmadığı da belirtiliyor. Bu belirsizlik, özellikle enerji piyasaları ve savunma sanayii hisselerinde dalgalanmalara neden olabilir.
Hamaney’in tutumu ABD tarafında belirsizlik yaratıyor
ABD’li yetkililer, İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in müzakere sürecine yetki verip vermeyeceğinin belirsizliğini koruduğunu ifade etti. Trump yönetimi, diplomatik çözüm çağrısını yinelerken, nihai kararın Tahran’ın iç dinamiklerine bağlı olduğunu değerlendiriyor.
İran tarafında ise, müzakere zemininin açılmasına yönelik sinyaller dikkat çekiyor. Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani’nin Tahran ziyareti, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’nin İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’la görüşmesi ve Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğindeki temaslar, bu süreci destekleyen gelişmeler olarak öne çıkıyor.
Bölgesel savaş riski ve enerji güvenliği tartışmaları
Washington’daki savunma ve dış politika uzmanları, diplomatik kanalın etkin kullanılmaması durumunda bölgesel savaş riskinin artabileceğini belirtiyor. Körfez’deki istikrarsızlık, küresel petrol fiyatları ve enerji arz güvenliği açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.
ABD’nin Körfez bölgesine yaptığı askeri sevkiyat ve İran’ın deniz trafiği üzerindeki stratejik etkisi, OPEC+ ülkelerinin petrol arzını sınırlı tutma politikalarıyla birleştiğinde, petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskıyı artırabilir. Jeopolitik gerilimler, aynı zamanda yatırımcıların risk algısını da şekillendiren temel unsurlardan biri olmayı sürdürüyor.
Piyasalarda temkinli iyimserlik hâkim
Diplomatik çözüm ihtimali, bölgedeki siyasi tansiyonu düşürebileceği gibi piyasalarda geçici rahatlama sağlayabilir. Ancak uzmanlar, İran tarafında verilecek mesajların ve Hamaney’in tutumunun belirleyici olacağını vurguluyor.
Bu süreçte ABD’nin para politikasında izleyeceği rota, bölgedeki jeopolitik risklerin küresel finansal piyasalar üzerindeki etkisini doğrudan belirleyebilir. FED’in faiz kararları ile Ortadoğu’daki siyasi gelişmeler arasındaki korelasyonun özellikle 2026’nın ilk yarısında daha da artması bekleniyor.
Sonuç: Müzakere umudu ve stratejik belirsizlik birlikte ilerliyor
Trump yönetimi tarafından verilen müzakere sinyali, Orta Doğu’daki siyasi tansiyonun diplomasi yoluyla düşürülebileceğine dair umutları artırdı. Ancak sürecin başarıya ulaşması, yalnızca ABD’nin değil, İran’ın iç karar mekanizmaları ile bölgesel aktörlerin koordinasyonuna da bağlı olacak.
Önümüzdeki günlerde Ankara’da gerçekleşmesi beklenen olası görüşme, yalnızca ABD-İran ilişkileri değil, aynı zamanda enerji arzı, savunma harcamaları ve küresel piyasa dengeleri açısından da belirleyici bir gelişme olabilir.