Ticaret Bakanlığı, ithalatta haksız rekabetin önlenmesine yönelik uygulanan bazı önlemlerin 2026 yılının ikinci yarısında sona ereceğini duyurdu. Bu kapsamda hazırlanan ve İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2026/4), 6 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Çin, ABD ve Vietnam menşeli ürünlerde önlemler sona eriyor
Tebliğde, daha önce yürürlüğe konmuş olan bazı damping önlemlerinin süresinin dolacağı ve yeniden değerlendirme yapılmaması halinde bu önlemlerin yürürlükten kalkacağı belirtildi. Belirtilen üç ayrı ülkeye ait ürün gruplarında uygulanan damping karşıtı vergi ve önlemler, Türkiye’ye yönelik ithalatın yerli üretim üzerindeki zararlarını azaltmayı amaçlıyordu.
Tebliğe göre, Çin Halk Cumhuriyeti menşeli plastik maddelerden üretilen sıvı mürekkepli ve jel mürekkepli bilyalı kalemlere ilişkin olarak 15 Temmuz 2021 tarihli ve 31542 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2021/37 sayılı önlemin süresi, 15 Temmuz 2026 tarihinde dolacak.
Diğer yandan, Amerika Birleşik Devletleri menşeli süspansiyon tipi polivinil klorüre (PVC-S) yönelik olarak 14 Temmuz 2021 tarihli ve 31541 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2021/29 sayılı önlemin süresinin 14 Temmuz 2026 tarihinde sona ereceği bildirildi. Bu ürün, başta inşaat, otomotiv ve kablo sanayi olmak üzere birçok sektörde kullanılan temel bir hammaddedir.
Bununla birlikte, Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti menşeli bazı çelik ürünlerine ilişkin 10 Temmuz 2021 tarihli ve 31537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2021/38 sayılı önlemin ise 10 Temmuz 2026 tarihinde sona ereceği kaydedildi. Bu önlem, özellikle düz ve haddelenmiş çelik ürünleri ile ilgili rekabet dengesini korumaya yönelikti.
Nihai gözden geçirme başvuruları yapılmazsa önlemler kalkacak
Tebliğde, söz konusu önlemlere ilişkin nihai gözden geçirme soruşturması başlatılmaması halinde, önlemlerin belirtilen tarihlerde yürürlükten kalkacağı ifade edildi. Bu kapsamda, ilgili yerli üreticilerin ya da üretim dalı adına hareket eden birlik veya kuruluşların, yeterli delillerle desteklenmiş başvurularla Bakanlığa başvurmaları gerektiği vurgulandı.
Süre bitiminden önce başvuru yapılması halinde, Bakanlık, bu önlemlerin yeniden gözden geçirilmesi ve devam edip etmeyeceği yönünde soruşturma başlatabilecek. Aksi takdirde, söz konusu ülkelerden yapılan ithalata uygulanan ilave vergi veya koruyucu tedbirler kendiliğinden sona erecek.
Damping karşıtı önlemlerin ekonomik etkileri
Türkiye’nin uygulamakta olduğu damping karşıtı ticaret politikası önlemleri, yerli üreticileri düşük fiyatla ithal edilen ürünlere karşı korumayı amaçlamaktadır. Damping, bir ürünün ihracat fiyatının, iç piyasadaki fiyatının altında belirlenerek dış pazarlara satılması anlamına gelir. Bu durum, yerli üreticiler açısından haksız rekabete yol açar ve uzun vadede sektörleri küçültebilir.
Türkiye, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kuralları çerçevesinde yürüttüğü ticaret politikası savunma araçları kapsamında, damping soruşturmaları açmakta ve gerekirse geçici ya da kalıcı önlemler uygulamaktadır. Bu çerçevede alınan tedbirler, genellikle 5 yıl süreyle yürürlükte kalmakta ve süresi dolduğunda, yeniden gözden geçirilerek uzatılabilmektedir.
İthal ürünlerin yerli üretim üzerindeki etkisi
Çin menşeli kalemler, düşük fiyatları nedeniyle yerli kırtasiye ürünlerinin rekabet gücünü azaltabiliyor. Aynı şekilde, ABD menşeli PVC-S ithalatı, yerli plastik ve inşaat hammaddesi üreticilerini zor durumda bırakabiliyor. Vietnam’dan gelen çelik ürünleri ise yerli demir-çelik sektöründe kapasite kullanım oranlarının düşmesine ve fiyat baskısına neden olabiliyor.
Ticaret Bakanlığı, bu ürün gruplarında yaşanan gelişmeleri ve ithalatın yerli üretim üzerindeki etkilerini izlemeye devam ediyor. Yerli üreticiler, sektörel birlikler ve sanayi odaları, bu süreçte aktif rol oynayarak Bakanlığa başvuru yapabiliyor.
Sürecin işleyişi: Başvuru ve değerlendirme
Mevzuata göre, bir damping önleminin sona ermesine 6 ila 12 ay kala, ilgili üreticiler Bakanlığa başvuru yaparak nihai gözden geçirme soruşturması talep edebilir. Başvuru dilekçesi, ilgili ürünün ithalat hacmi, fiyatları, yerli üretim üzerindeki etkisi, pazar payı ve zarar iddialarını içeren belgelerle desteklenmelidir.
Bakanlık, yapılan başvuruyu değerlendirerek yeterli delil bulursa soruşturma başlatabilir. Bu soruşturma süresince mevcut önlemler yürürlükte kalmaya devam eder. Soruşturma sonucunda önlemlerin devam etmesi, artırılması, azaltılması ya da tamamen kaldırılması yönünde karar alınabilir.
Küresel ticaret dengelerinde Türkiye’nin pozisyonu
Son yıllarda Türkiye, artan ithalat baskısı nedeniyle çok sayıda ticaret savunma önlemi uygulamaya başladı. 2025 yılı itibarıyla Türkiye’nin yürürlükte olan damping önlemi sayısı 100’ün üzerine çıktı. Bu önlemler, genellikle Çin, Hindistan, Malezya, Endonezya, Güney Kore, Rusya ve Vietnam gibi sanayileşmiş ihracatçı ülkeleri hedef alıyor.
Ekonomi çevreleri, Türkiye’nin bu tür uygulamalarla hem yerli üretimi koruduğunu hem de dış ticaret açığını sınırladığını belirtiyor. Ancak bu uygulamaların, tüketici fiyatları ve sanayi maliyetleri üzerindeki etkisi de dikkatle izleniyor.
İleriye dönük beklentiler ve stratejik önem
2026’nın ikinci yarısında süresi dolacak bu üç damping önlemi, Türkiye’nin dış ticaretinde yeniden bir değerlendirme sürecine işaret ediyor. Bakanlık, özellikle yerli üreticilerden gelecek başvurular doğrultusunda, bu önlemleri sürdürüp sürdürmeyeceğine karar verecek. Süreçte hem ekonomik veriler hem de uluslararası ticaret dengeleri dikkate alınacak.
Yerli sanayiciler, dampingli ürünlerin piyasadan çekilmesinin kendi üretim kapasitelerini artıracağını, istihdamı destekleyeceğini ve iç piyasadaki rekabet dengesini koruyacağını savunuyor. Bu nedenle önlemlerin devamı yönünde görüş bildiren sektör temsilcileri, başvuru hazırlıklarına şimdiden başladı.
Öte yandan, ithalata dayalı üretim yapan bazı sektörler, bu önlemlerin kaldırılmasıyla girdi maliyetlerinde düşüş yaşanabileceğini ve rekabet avantajı elde edebileceklerini ifade ediyor. Bu durum, Türkiye’nin ithalat politikası ile sanayi politikası arasındaki dengenin yeniden tartışılmasını da beraberinde getiriyor.
Söz konusu tebliğ, 6 Şubat 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiş olup, ilgililerin değerlendirme ve başvuru sürecine ilişkin zaman çizelgesi başlamış bulunuyor.