İsviçre Merkez Bankası (SNB) Başkanı Martin Schlegel, ülkesinde süregelen düşük enflasyon ve sıfır düzeyindeki politika faizinin para politikası yapıcıları için konforlu bir durum yaratmadığını belirtti. Schlegel, SRF televizyon kanalına verdiği mülakatta, negatif faiz ihtimali konusunda temkinli açıklamalarda bulundu.
“%0,1 enflasyon ve sıfır faiz kolay değil”
Schlegel’in açıklamaları, İsviçre’nin fiyat istikrarına ilişkin hedef aralığı olan %0 ile %2 arasının alt sınırına çok yakın olunduğunu ortaya koydu. “Enflasyon %0,1 düzeyinde ve faiz %0 iken, bu para politikası açısından kolay bir durum değil,” diyen Schlegel, böyle bir ortamda manevra alanlarının sınırlı olduğuna işaret etti.
İsviçre’de enflasyonun düşüklüğü ilk bakışta istikrarlı bir ortam izlenimi yaratsa da, merkez bankaları için bu durumun deflasyonist risk yaratması ihtimali de göz ardı edilemiyor. Düşük fiyat artışları, tüketim ve yatırım kararlarını erteleyebileceği gibi, iç talepte zayıflama ve büyümede yavaşlama risklerini beraberinde getiriyor.
SNB’nin elindeki iki araç: Faiz ve döviz müdahaleleri
SNB Başkanı, bankanın enflasyonu kontrol altında tutmak için iki ana politika aracı kullandığını ifade etti: faiz oranları ve döviz piyasası müdahaleleri. Bu ikili yapı, İsviçre gibi küçük ve dış ticarete dayalı ekonomiler için oldukça önem arz ediyor. Schlegel, geçmişte negatif faiz uygulamasının gündeme geldiğini hatırlatarak, “Negatif bölgeye inmenin eşiği bugün daha yüksek,” açıklamasında bulundu.
Bu söylem, İsviçre Merkez Bankası’nın faiz indirimine karşı daha temkinli bir yaklaşım geliştirdiğini gösteriyor. 2015–2022 döneminde uzun süre negatif faiz uygulayan SNB, bu süreçte bankacılık sektörü ve tasarruf sahipleri üzerinde olumsuz etkiler yarattığı gerekçesiyle eleştirilmişti.
Düşük enflasyon, faiz silahını etkisiz kılıyor
İsviçre’nin para politikası açısından içinde bulunduğu bu tablo, küresel merkez bankalarının son dönemde yaşadığı zıt bir durumu temsil ediyor. ABD Merkez Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) yüksek enflasyonla mücadele ederken, İsviçre Merkez Bankası enflasyonu yükseltmeye çalışıyor.
Bu durum, politika faizinin sıfıra yakın veya negatif seviyelerde olması nedeniyle geleneksel para politikası araçlarının etkinliğini azaltıyor. Faiz indirmek gibi klasik bir müdahale yöntemi, zaten sıfır düzeyindeki oranlar nedeniyle işlevsiz hale geliyor.
Negatif faiz: Artıları, eksileri ve siyasi maliyeti
Schlegel’in negatif faize ilişkin ihtiyatlı tutumu, SNB’nin geçmiş deneyimlerinden kaynaklanıyor. Uzun süre negatif faiz uygulayan SNB, bu süreçte bankaların kârlılığını azaltmış, emeklilik fonlarının reel getirilerini düşürmüş ve tasarrufçulara zarar vermişti.
Negatif faizin olası yeniden gündeme gelişi, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda siyasi ve toplumsal açıdan da maliyetli olabilir. Bu nedenle SNB’nin bu araca başvurmadan önce çok daha güçlü gerekçelere ihtiyaç duyduğu görülüyor.
İsviçre frangının güçlenmesi endişe yaratıyor
SNB, düşük enflasyona karşı mücadelesinde döviz piyasası müdahalelerini bir diğer araç olarak kullanıyor. İsviçre frangının aşırı değerlenmesi, ihracatçı şirketlerin rekabet gücünü düşürerek ekonomik büyüme üzerinde baskı oluşturabiliyor. Bu nedenle merkez bankası, zaman zaman doğrudan döviz alım-satımı yaparak kurda denge arayışına giriyor.
Ancak bu tür müdahaleler, küresel piyasalar nezdinde eleştirilere neden olabiliyor ve “kur savaşı” algısı yaratabiliyor. Bu nedenle SNB’nin döviz piyasası hamleleri, uluslararası finans camiası tarafından dikkatle izleniyor.
Ekonomik büyüme, fiyat istikrarı ve para politikası üçgeni
İsviçre ekonomisinin yapısal sağlamlığı, enflasyonun düşük kalmasında önemli bir rol oynasa da, büyüme potansiyelini desteklemek için para politikasının da yeterli esnekliğe sahip olması gerekiyor. Schlegel’in vurguladığı gibi, faiz ve döviz müdahaleleri dışında ek politika araçlarının eksikliği, Merkez Bankası’nın karar alma gücünü sınırlıyor.
Bu da, gelecekte para politikası yerine maliye politikası adımlarının devreye girmesini gerektirebilir. Özellikle kamu yatırımları, altyapı harcamaları ve vergi teşvikleri gibi alanlarda aktif maliye politikası desteği, ekonomik dinamizmi korumada etkili olabilir.
İsviçre, küresel para politikası çerçevesinden ayrışıyor
Schlegel’in açıklamaları, İsviçre’nin mevcut ekonomik dinamiklerinin küresel normlardan farklılaştığını da gözler önüne seriyor. ABD, Euro Bölgesi ve İngiltere gibi büyük ekonomiler faiz indirim sürecine hazırlık yaparken, İsviçre henüz enflasyonu destekleyici politikalar geliştirme arayışında.
Bu tablo, yatırımcılar için hem risk hem de fırsat anlamı taşıyor. Düşük faiz ve güçlü para birimi sayesinde İsviçre, güvenli liman olma özelliğini sürdürüyor. Ancak reel getirinin düşüklüğü, uzun vadeli yatırımcıların alternatif arayışına yönelmesine neden olabilir.