Slovakya Başbakanı Robert Fico, Rusya’dan Doğu Avrupa’ya petrol taşıyan Druzhba boru hattının yeniden devreye alınmasının geciktiğini belirterek Ukrayna’yı suçladı. Kiev yönetimi ise sevkiyatın bir Rus saldırısı nedeniyle askıya alındığını açıkladı.
Druzhba hattı üzerinden siyasi gerilim tırmanıyor
Slovakya Başbakanı Robert Fico, Ukrayna’yı Rusya’dan Orta ve Doğu Avrupa’ya petrol taşıyan Druzhba boru hattının yeniden faaliyete geçmesini geciktirmekle suçladı. Fico, gecikmenin Macaristan’ın Ukrayna’nın Avrupa Birliği (AB) üyeliğine yönelik muhalefetini sonlandırması için bir baskı unsuru olarak kullanıldığını iddia etti. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı ise daha önce yaptığı açıklamada, Druzhba boru hattının Ukrayna’dan geçen bölümünde petrol sevkiyatının 27 Ocak’tan bu yana bir Rus saldırısı nedeniyle askıya alındığını duyurmuştu. Kiev yönetimi, kesintinin teknik ve güvenlik kaynaklı olduğunu belirtirken, siyasi bir saik bulunduğuna dair değerlendirmelere katılmadı. Bratislava’da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından gazetecilere konuşan Fico, “Boru hattının tamir edilmiş olması gerektiğine dair bilgilerimiz var. Bugün petrol etrafında yaşananları Macaristan’ın Ukrayna’nın AB üyeliğine ilişkin uzlaşmaz tavrı nedeniyle ona yönelik siyasi şantaj olarak algılıyorum” ifadelerini kullandı. Fico ayrıca, “Eğer Macaristan AB üyeliğini kabul ederse belki petrol tedariği gelir” şeklinde baskı yapıldığını öne sürdü. Ancak Slovak lider, iddialarını destekleyecek somut bir kanıt paylaşmadı.
Enerji arz güvenliği ve AB politikaları gündemde
Druzhba hattı, bölge ülkeleri için stratejik öneme sahip bir enerji arzı altyapısı olarak öne çıkıyor. Özellikle denize kıyısı olmayan Orta Avrupa ülkeleri açısından boru hattı üzerinden sağlanan petrol tedariki, rafineri faaliyetlerinin ve sanayi üretiminin sürdürülebilirliği bakımından kritik rol oynuyor. Slovakya ve Macaristan, Avrupa Birliği’nin 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında Rus enerji kaynaklarına bağımlılığı azaltma yönündeki politikalarına rağmen, belirli muafiyetler kapsamında Rus petrolü ve gazı almaya devam ediyor. Her iki ülke de deniz terminallerine doğrudan erişim eksikliği ve alternatif boru hattı rotalarının sınırlı kapasitesi nedeniyle arz çeşitlendirmesinin kısa vadede zor olduğunu savunuyor. AB, son yıllarda enerji arz güvenliğini güçlendirmek amacıyla LNG altyapısını genişletme, yenilenebilir enerji yatırımlarını artırma ve alternatif boru hatlarını devreye alma yönünde adımlar attı. Ancak kara ile çevrili ülkeler için lojistik ve maliyet unsurları, tam bir dönüşümü zaman alıcı hale getiriyor. Enerji piyasalarında yaşanan bu gelişmeler, küresel enerji piyasaları üzerinde de etkili oluyor. Jeopolitik risklerin artması, petrol fiyatlarında oynaklığa yol açabiliyor. Boru hattı üzerinden gerçekleşen sevkiyatlarda yaşanan kesintiler, arz tarafında daralma beklentisini artırarak fiyatları yukarı yönlü etkileyebiliyor. Fico ayrıca Rusya-Ukrayna çatışmasının her iki tarafına da tam olarak güvenmediğini ve boru hattındaki hasardan kimin sorumlu olduğunu söyleyemeyeceğini ifade etti. Bu açıklama, bölgedeki belirsizliğin sürdüğüne işaret etti. Uzmanlar, enerji arzında sürekliliğin sağlanmasının hem bölgesel ekonomik istikrar hem de sanayi üretimi açısından kritik olduğunu belirtiyor. Özellikle rafineri kapasitesinin belirli tür ham petrole bağımlı olduğu ülkelerde, alternatif kaynaklara geçiş teknik ve finansal uyum gerektiriyor. Önümüzdeki dönemde Ukrayna üzerinden geçen enerji hatlarının durumu, AB’nin enerji politikaları ve Rusya ile ilişkilerin seyri, Orta Avrupa’daki petrol ve gaz piyasalarının yönü açısından belirleyici olmaya devam edecek. Enerji arz güvenliğine ilişkin gelişmelerin, hem bölgesel diplomasi hem de küresel emtia fiyatları üzerinde etkili olması bekleniyor.