ABD’de federal hükümetin bazı bölümlerinin kapatılmasına yol açan bütçe anlaşmazlığına ilişkin çözüm beklentileri artıyor. Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, pazar günü yaptığı açıklamada, Cumhuriyetçilerin desteğinin büyük ölçüde sağlandığını ve kısmi hükümet kapanmasının önümüzdeki günlerde sona erebileceğini belirtti.
Johnson, Kongre’nin en geç salı gününe kadar oylamayı gerçekleştirebileceğini ifade etti. Ancak ülkenin güneydoğusunu etkisi altına alan yoğun kar fırtınalarının, ulaşım ve lojistikte gecikmelere yol açtığını vurguladı. Bu nedenle Meclis üyelerinin Washington’a zamanında ulaşmalarında aksaklık yaşanabileceği belirtildi.
Senato kabul etti, Meclis tatili süreci geciktirdi
Kapanma, Kongre’nin federal kurumların faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli olan harcama paketini onaylayamaması sonucu başladı. Senato, cuma günü yapılan oylamada tasarıyı rahat bir çoğunlukla kabul etti. Ancak Temsilciler Meclisi’nin tatilde olması, kapanma sürecinin başlamasına neden oldu.
ABD yasalarına göre, Kongre bir mali yıl için gerekli bütçeyi zamanında geçiremezse hükümetin finansmanı kesiliyor. Bu da bazı kurumların faaliyetlerinin durmasına veya ciddi şekilde yavaşlamasına yol açıyor. Mevcut durumda hükümetin yalnızca kısmi olarak kapandığı, hayati hizmetlerin sürdüğü belirtiliyor.
Geçici bütçeyle çözüm aranıyor
Yeni plan kapsamında, İç Güvenlik Bakanlığı’nın finansmanı, diğer kurumlardan ayrılarak iki haftalık geçici bir çözümle ele alınıyor. Bu plan doğrultusunda Pentagon, Çalışma Bakanlığı ve diğer temel kurumların bütçeleri onaylanırken, İç Güvenlik Bakanlığı bütçesi ayrı bir müzakere sürecine taşınacak.
Tasarıya göre, göçmenlik ve sınır güvenliği gibi tartışmalı kalemlerde yeni düzenlemeler yapılması için partiler arasında iki haftalık bir pazarlık dönemi planlanıyor. Bu geçici çözüm, tarafların daha uzun vadeli bir bütçe üzerinde anlaşabilmesi için zaman kazandırmayı amaçlıyor.
Kongre’de kutuplaşma sürerken çözüm arayışı öne çıkıyor
ABD’de Kongre’nin iki kanadı arasında yaşanan siyasi kutuplaşma, bütçe görüşmelerini her yıl daha da karmaşık hale getiriyor. Özellikle sınır güvenliği, göçmen politikaları ve sosyal harcamalar gibi başlıklar, Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasında ciddi görüş ayrılıklarına neden oluyor.
Mike Johnson, “Her iki tarafın da bu süreçten yorulduğunu ve ortak bir çözüm arayışına girdiğini görüyoruz” diyerek, partiler arası diyaloğun hızlandığını söyledi. Temsilciler Meclisi’nde az farkla çoğunluğu elinde tutan Cumhuriyetçilerin desteğiyle tasarının kabul edilmesi halinde, kapanmanın bu hafta içinde sona ermesi bekleniyor.
Finansal etkiler ve piyasa hassasiyeti dikkatle izleniyor
Kısmi kapanmalar, doğrudan piyasalarda ciddi etkiler yaratmasa da, siyasi belirsizliklerin ekonomik güvene olan yansıması önem taşıyor. Yatırımcılar, kamu harcamaları ve federal fonlamaya ilişkin belirsizliklerin özellikle faiz piyasaları ve tahvil getirileri üzerinde oynaklığa neden olabileceğini belirtiyor.
Uzmanlara göre, kapanmanın uzaması halinde başta kamu çalışanlarının maaşları olmak üzere bazı ekonomik göstergelerde sapmalar gözlemlenebilir. Ayrıca uzun süren bir kapanma, kredi derecelendirme kuruluşlarının ABD’nin borç ödeme kapasitesine ilişkin risk uyarıları yapmasına da zemin hazırlayabilir.
İç Güvenlik bütçesi tartışmaları devam edecek
Mevcut tasarıda en dikkat çeken unsur, İç Güvenlik Bakanlığı bütçesinin diğer kurumlarınkinden ayrılması oldu. Bu tercih, göçmenlik ve sınır güvenliği politikalarının hassasiyeti nedeniyle alınmış görünüyor. Cumhuriyetçiler, göçmenlik politikalarında daha katı tedbirler alınmasını talep ederken, Demokratlar insan hakları temelli yaklaşımın korunmasını savunuyor.
Önümüzdeki iki haftalık müzakere sürecinde, özellikle Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza birimlerine yönelik kaynak dağılımı ve operasyonel yetkiler gibi başlıkların gündeme gelmesi bekleniyor.
Federal çalışanlar ve kamu hizmetleri üzerindeki etkiler
Kapanmanın ilk gününde bazı ulusal parkların faaliyetleri askıya alındı, vize işlemleri ve gıda güvenliği denetimlerinde gecikmeler yaşandı. Ancak “hayati hizmet” kategorisinde yer alan acil sağlık hizmetleri, iç güvenlik operasyonları ve hava trafiği yönetimi gibi alanlarda kesinti uygulanmadı.
Yaklaşık 800 bin federal çalışanın etkilendiği belirtilen kapanma süreci, uzaması halinde maaş ödemelerinde aksamalar yaratabilir. Bu da kamu çalışanları ve aileleri açısından ekonomik zorlukları beraberinde getirebilir.
Kapanma sürecinin uzamaması piyasalarca olumlu karşılanabilir
Salı gününe kadar Meclis’te yapılacak oylamanın ardından tasarının kabul edilmesi, hem kamu hizmetlerinin yeniden tam kapasiteye ulaşmasını sağlayacak hem de siyasi tansiyonu düşürecek. Piyasalar, kapanmanın kısa sürmesinin 2026 yılı bütçesine yönelik güveni artıracağı ve dolayısıyla ekonomik görünüm üzerinde pozitif etkiler yaratacağı görüşünde.