Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği yayımlandı. Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanan yeni düzenleme; diğer ülkelerden gelen geleneksel gıdalar için farklı bir izin mekanizması, başvuru süreçlerinde ticari gizlilik hakkı ve belirli bilimsel veriler için 5 yıllık koruma süresigetiriyor.

Bildirim ve bilimsel değerlendirme süreci

Yönetmelikle birlikte, başka bir ülkede güvenilir tüketim geçmişine sahip olan geleneksel gıdalar için doğrudan izin başvurusu yapmak yerine bildirim yolu kullanılabilecek. Sürecin işleyişi şu şekilde belirlendi:

• İlk İnceleme: Genel Müdürlük tarafından geçerli bulunan bildirimler bilimsel komisyona aktarılacak. Komisyon, ürünün güvenilirliğine dair kararını 4 ay içinde verecek. İtiraz olmaması durumunda ürünün piyasaya arzına izin verilecek.

• İtiraz Durumu: Komisyonun güvenilirlik endişesiyle itiraz etmesi halinde izin süreci durdurulacak. Ancak başvuru sahibi, itiraz gerekçelerini çürütecek ek verilerle yeniden başvuru yapabilecek. Bu ikinci aşamadaki değerlendirme süresi ise 6 ay olarak uygulanacak.

• Ek Şartlar: Onaylanan ürünler için gerektiğinde özel kullanım koşulları, spesifik etiketleme hükümleri veya piyasaya arz sonrası izleme şartları zorunlu tutulabilecek.

Ticari sırlar için gizlilik ve 5 yıllık veri koruması

Düzenlemenin sektör açısından en dikkat çekici maddelerinden birini veri koruması ve gizlilik hakları oluşturuyor. Başvuru sahipleri; üretim süreçleri, endüstriyel özellikler, pazar payı ve ticari bağlantılar gibi stratejik bilgilerin gizli tutulmasını talep edebilecek. Ancak başvuru sahibinin adı, adresi ve kamuya açık kaynaklardaki yazarların isimleri bu gizlilik kapsamının dışında bırakılacak.

Yenilikçi ürünleri teşvik etmek amacıyla veri koruma mekanizması da devreye alınıyor:

• Başvuruyu destekleyen yeni bilimsel kanıtlar ve veriler, gerekli koşulların sağlanması halinde iznin verildiği tarihten itibaren 5 yıl süreyle koruma altına alınacak.

• Bu süre zarfında söz konusu veriler, başka başvuru sahiplerinin yararına kullanılamayacak. Yeni gıdalar listesinde, bu koruma süresinin bitiş tarihi açıkça belirtilecek.

Cezai yaptırımlar ve geçiş takvimi

Yeni yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden işletmeler hakkında 5996 sayılı Kanun kapsamında idari yaptırımlar uygulanacak.

Mevcut gıda işletmecilerinin yeni düzenlemeye (EK-1 listesi) uyum sağlamaları için 30 Haziran 2027 tarihine kadar süre tanındı. Bu kritik tarihten önce etiketlenmiş veya piyasaya arz edilmiş olan ürünler ise raf ömürlerini tamamlayana kadar piyasada satışta kalabilecek.

Türkiye Noterler Birliği (TNB), araç sicil ve tescil sistemi veri tabanındaki bilgilerin paylaşımına yönelik yeni bir düzenlemeyi hayata geçirdi. Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğine göre, bu verilerin kişi ve kurumlarla paylaşılması karşılığında artık belirli bir işlem katılım payı tahsil edilecek.

Sorgu Başına 2 TL Ücret ve Yıllık Artış

Noterlik Kanunu Yönetmeliği’ne eklenen “Araç sicil ve tescil sistemi veri tabanında yer alan bilgilerin paylaşımı” başlıklı madde kapsamında finansal kurallar netleşti:

• Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde yapılan elektronik bilgi paylaşımlarında, TNB tarafından sorgu veya dönen kayıt başına 2 TL işlem katılım payı alınacak.

• Bu tutar sabit kalmayacak; her yıl bir önceki yılın yeniden değerleme oranına göre artırılarak her takvim yılı başında yeniden güncellenecek.

Erişim Şartları ve KVKK Yaptırımı

Bilgi paylaşımının elektronik sistem üzerinden yapılması esas kılınırken, verilere erişim için katı hukuki sınırlar çizildi:

• Amaç Sınırlaması: Veriyi talep eden tarafın bu bilgilere; hukuki bir yükümlülüğü yerine getirmek, bir hakkı tesis etmek, kullanmak veya korumak amacıyla ihtiyaç duyması şart olacak.

• Cezai İşlem: Paylaşılan bilgileri amacı dışında kullananlar veya gizliliği ihlal edenler hakkında Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (KVKK) 17’nci ve 18’inci maddeleri uyarınca yasal işlem başlatılacak.

Muafiyetler ve Ücretsiz Sorgu Kotası

Düzenleme kapsamında bazı kamu kurumlarına tam muafiyet sağlanırken, bireyler ve şirketler için de yıllık bir kota getirildi:

• Kamu Kurumları: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında yer alan kamu idareleri ile mahalli idarelerin veri paylaşımlarından hiçbir katılım payı alınmayacak.

• 1 Ücretsiz Sorgu Hakkı: Kamu dışında kalan gerçek ve tüzel kişilerin yapacağı işlemlerde ise, bir takvim yılı içinde her bir araç başına 1 sorgu katılım payından muaf tutulacak.

2 Ay İçinde Protokol İmzalamak Zorunlu

Katılım payının ödeme takvimi ve teknik süreçler, TNB ile veriyi talep eden taraf arasında yapılacak resmi bir protokolle belirlenecek.

Hali hazırda bir protokolü bulunmamasına rağmen sistemden doğrudan veri çeken gerçek ve tüzel kişilere, şartları yerine getirip protokol imzalamaları için en geç 2 ay süre tanındı. Bu süre içinde gerekli protokolü yapmayan kişi veya kurumlara, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yaptıkları tüm veri paylaşımları için geriye dönük katılım payı borcu tahakkuk ettirilecek.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), elektrik piyasasında faaliyet gösteren şirketleri yakından ilgilendiren önemli mevzuat değişikliklerine imza attı. Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği ile birlikte; lisans yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketlere uygulanacak yaptırımlar netleştirilirken, piyasadaki tedarik ve dağıtım şirketleri arasındaki marka, logo ve unvan karmaşasını önleyecek katı kurallar getirildi.

Yükümlülüklere Uymayan Şirketlere Yaptırım

Yapılan düzenlemeyle birlikte yönetmeliğin yaptırım gücü artırıldı. Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 5’inci maddesine eklenen yeni hükme göre; kurul kararıyla belirlenen yükümlülükleri süresi içinde yerine getirmeyen ve eskisinin devamı niteliğinde yeni lisans verilmesi uygun bulunan tüzel kişilere, Elektrik Piyasası Kanunu’nun 16’ncı maddesinde yer alan ağır yaptırımlar uygulanacak.

Buna ek olarak, yönetmeliğin 27’nci maddesinde yapılan değişiklikle, önlisans veya lisans sahibi tüzel kişilerin ilgili mevzuata aykırı davranması ya da kurul yükümlülüklerini zamanında yerine getirmemesi durumunda da fiilin niteliğine göre aynı yaptırımlar devreye sokulacak.

Marka, Logo ve Unvan Kullanımına Sıkı Denetim

EPDK’nın yaptığı değişikliğin tüketiciyi ve piyasa işleyişini en çok etkileyecek kısmı ise şirket isimleri ve logolarıyla ilgili oldu. Tüketicilerin dağıtım şirketleri ile tedarik şirketlerini birbirine karıştırmasını önlemek amacıyla şu kısıtlamalar getirildi:

• Tedarik Şirketleri: Görevli tedarik şirketleri dışındaki (serbest) tedarik lisansı sahibi şirketler, şirket unvanlarında o bölgedeki dağıtım lisansı sahibi şirketlerin “bölge adını” kesinlikle kullanamayacak. Ayrıca bu şirketler, dağıtım şirketleriyle aynı marka ve logoyu taşıyamayacak.

• Toplayıcı Şirketler: Benzer bir yasak toplayıcı lisansı sahibi tüzel kişiler için de geçerli kılındı. Bu şirketler de unvanlarında dağıtım şirketlerinin bölge isimlerini, markalarını veya logolarını kullanamayacak.

Mevcut Aykırılıklar İçin Son Tarih: 31 Aralık 2026

Yönetmelik değişikliğiyle beraber hukuki altyapıda da sadeleşmeye gidildi ve 43’üncü maddenin 16, 17, 21 ve 22’nci fıkraları yürürlükten kaldırıldı. Piyasada halihazırda bu yeni unvan ve logo kurallarına uymayan şirketler için bir geçiş süreci tanımlandı.

Eklenen Geçici 47’nci madde ile şirketlerin mevcut aykırılıklarını 31 Aralık 2026 tarihine kadar gidermeleri zorunlu hale getirildi. Ayrıca Geçici 48’inci madde kapsamında, yürürlük tarihi itibarıyla mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmemiş olan ve hakkında henüz işlem yapılmamış tüzel kişiler için yeni düzenlemeler (27’nci madde) çerçevesinde işlem yapılması karara bağlandı.