Çin, ulusal güvenliği, teknoloji ve veri transferlerini yakından ilgilendiren yurt dışı işlemleri üzerindeki denetimlerini sıkılaştıran yeni ve kapsamlı kurallar dizisini yayımladı. Pekin yönetiminin Meta’nın yapay zeka girişimi Manus’u devralma işlemini iptal etmesinden bir ay sonra gelen bu kritik düzenlemeler, küresel teknoloji piyasalarında yankı uyandırdı.

1 Temmuz’da yürürlüğe girecek yeni kurallar neler getiriyor?

Devlet Konseyi (kabine) tarafından onaylanan ve 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girecek olan düzenleme, devlete yatırım ve ticaret alanında bugüne kadar görülmemiş müdahale hakları tanıyor.

• Geçmiş İşlemlere Müdahale: Çin devleti ilk kez, tamamlanmış yurt dışı işlemlerini geri almaya zorlama konusunda resmileştirilmiş kapsamlı bir yasal dayanağa kavuşuyor.

• İhracat İzni Zorunluluğu: Kısıtlı Çin malları, teknolojileri, hizmetleri veya ilgili verilerin yurt dışına çıkarılması için devletten resmi izin alınması zorunlu hale getiriliyor.

• Geniş Yetki Alanı: Devlet Konseyi; yurt dışı yatırımları ve varlık transferlerini güvenlik incelemesinden geçirme, yatırımcılara hisse elden çıkarma veya yatırımı durdurma talimatı verme ve kural ihlallerinde para cezası uygulama yetkisiyle donatılıyor.

Hedefteki “Singapur Aklama” ve yetenek göçü

Özellikle yapay zeka gibi alanları ulusal güvenlik açısından kritik gören Pekin yönetimi, teknoloji, fikri mülkiyet ve yetenek çıkışlarını kontrol altında tutmayı amaçlıyor. Yeni kurallar, şirketlerin yurt dışına çıkış stratejilerine doğrudan set çekiyor:

• Manus’un Meta tarafından devralınmadan önce uyguladığı, çalışanları ve operasyonları Singapur’a taşıma stratejisi olan ve piyasada “Singapur aklama” (Singapore-washing) olarak bilinen yöntem özel olarak hedef alınıyor.

• Şirketlerin teknik personeli sınır ötesine göndermesi, personeli başka ülkelerde çalıştırması, sınır ötesi teknik rehberlik sağlaması veya eğitim düzenlemesi gibi “onaysız yetenek ve teknoloji transferleri” kesin olarak yasaklanıyor.

• Bu kısıtlamaların, yoğun iç rekabetten kaçarak daha likit yurt dışı sermaye piyasalarından yatırım çekmek amacıyla operasyonlarını yurt dışına taşımak isteyen Çinli firmaları derinden etkilemesi bekleniyor.

Misilleme yetkisi ve artan küresel uyum riskleri

Yeni kurallar, Çin teknolojisi ve yapay zeka gibi hassas sektörlerde faaliyet gösteren küresel yatırımcılar açısından uyum risklerini ciddi ölçüde artırıyor. Düzenleme, aynı zamanda Pekin’e stratejik bir misilleme yetkisi de sunuyor.

Kendi ülkelerinde Çin yatırımlarını kısıtlayan yabancı kuruluşların Çin ile ticaret yapması yasaklanabilecek. Örneğin, ABD hükümetinin bir Çinli teknoloji firmasını yaptırım listesine alması durumunda Çin yönetimi, bir ABD firmasının Çin bağlantılı bir kuruluşu devralma işlemini engelleyerek doğrudan misilleme yapabilecek.

Öte yandan yayımlanan düzenlemelerde, ulusal güvenlik gerekçesiyle tam olarak hangi tür anlaşmaların veya varlık transferlerinin yasaklanacağına dair kesin ve net bir çerçevenin belirtilmemesi, piyasalardaki belirsizlik algısını artırıyor.

Çin, yurt dışı yatırımlara yönelik kapsamlı yeni kuralları yürürlüğe koydu adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ABD'nin yapay zeka ve kripto para danışmanı David Sacks, yapay zeka çipleri ve teknolojisinin dost ülkelere ihracatında daha açık bir politika izlenmesi gerektiğini söyledi. Sacks, ABD'nin güvenilir müttefiklere karşı katı teknoloji ihracatı kısıtlamalarını gevşetebileceği mesajını verdi.

Sacks: Biden dönemi yayılım kuralı iptal edilecek

Başkan Donald Trump’ın Körfez ülkeleri turunun ilk durağında düzenlenen Suudi-ABD Yatırım Forumu’nda konuşan David Sacks, Biden yönetimi tarafından uygulanan ve “difüzyon kuralı” olarak bilinen düzenlemenin kaldırılacağını açıkladı. Söz konusu kural, ABD menşeli grafik işleme birimlerinin (GPU) ve gelişmiş yarı iletkenlerin küresel çapta yayılmasını sınırlamayı amaçlıyordu.

“Suudi Arabistan gibi müttefikler için risk söz konusu değil”

Sacks, “Suudi Arabistan gibi bir dost için yayılma hiç de riskli değil. GPU'ların saptırılmasıyla ilgili büyük bir yanlış anlaşılma var” dedi. Biden yönetiminin getirdiği sınırlamaların asıl amacının gelişmiş teknolojilerin endişe verici ülkelere ulaşmasını engellemek olduğunu ifade eden Sacks, bu politikanın hiçbir zaman stratejik ortakları kapsamadığını belirtti.

ABD, yapay zeka teknolojilerinde ihracat stratejisini gözden geçiriyor

Trump yönetiminin, ABD'nin ulusal güvenlik önceliklerini korurken aynı zamanda dost ve müttefik ülkelere teknoloji transferini kolaylaştıracak bir çerçeve üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Sacks’ın açıklamaları, ABD’nin yüksek teknolojili ürünler ihracatına yönelik daha dengeli ve seçici bir yaklaşım geliştirdiğini ortaya koydu.

Trump yönetimi, yapay zeka çiplerinde ihracat kısıtlamalarını yumuşatıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.