İngiltere Maliye Bakanı Rachel Reeves, gelecek hafta açıklaması beklenen 2025 bütçesinde, sosyal yardım harcamalarında ciddi bir artışa gitmeye hazırlanıyor. Telegraph gazetesinin haberine göre, hükümetin planladığı yardım ödemesi artışı 6 milyar sterlin düzeyinde olacak. Bu artışla birlikte, çalışma çağındaki bireylere yapılan ödemeler 2025 Nisan ayından itibaren %3,8 oranında zamlanacak. Bütçeye ilişkin resmi açıklama henüz yapılmamış olsa da, bu artışın ülke çapında 20 milyona yakın yardım alıcısını doğrudan etkilemesi bekleniyor.
Hükümet bütçede sosyal refah yerine mali denge arayışında
İngiltere Hazine Sözcüsü, kamuoyunda yer alan bu iddialara karşı temkinli bir yaklaşım sergileyerek, "bütçe spekülasyonları hakkında yorum yapmadıklarını" belirtti. Ancak uzmanlar, hükümetin Temmuz ayında tasarruf amacıyla planladığı sosyal yardım reformlarından geri adım atmasını ve şimdi yardım harcamalarını artırmayı gündeme getirmesini çelişkili bir tutum olarak değerlendiriyor. Ekonomistler bu gelişmenin, İngiltere’nin mali hedefleri ve bütçe dengesi açısından ciddi riskler taşıyabileceğini belirtiyor.
Reeves’in bütçede on milyarlarca sterlin dengeleme yapması gerekiyor
Rachel Reeves’in kamu harcamalarını artırma yönündeki yaklaşımına karşın, İngiltere Maliye Bakanlığı'nın bütçe hedeflerini tutturmak için gelirlerde on milyarlarca sterlinlik bir kaynak yaratması gerektiği öngörülüyor. Gelir artırıcı önlemlerin başında yer alabilecek gelir vergisi artışlarının ise son dönemde gündemden çıkarıldığı belirtiliyor. Bu durum, yatırımcılar ve piyasa gözlemcileri tarafından "önemli bir politika değişikliği" olarak yorumlandı.
Gelir vergisi artırımı gündemden düştü, borçlanma maliyetleri yükseldi
Geçtiğimiz hafta kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, hükümetin iyileşen mali tahminler doğrultusunda gelir vergisini artırma planından vazgeçmesi, piyasalarda önemli bir etki yarattı. İngiliz devlet tahvillerinin faiz oranlarında sert yükseliş yaşanırken, ülkenin borçlanma maliyetleri de artış gösterdi. Bu durum, hem İngiltere ekonomisi hem de bütçe dengesi açısından kırılgan bir tabloyu gündeme getirdi. Özellikle yatırımcılar, hükümetin mali disiplinden uzaklaştığı yönünde sinyaller verdiğini düşünüyor.
Bütçeye yönelik çelişkili mesajlar hükümetin güvenilirliğini zedeliyor
Ekonomik düşünce kuruluşları ve piyasa aktörleri, hükümetin bütçeye yönelik verdiği karmaşık mesajların ekonomik güvenilirlik açısından zafiyet oluşturduğunu vurguluyor. Özellikle yatırımcıların, hükümetin mali karar alma konusundaki tutarsızlıklarını sorguladığı ve bu durumun sermaye akışlarını etkileyebileceği belirtiliyor. Bunun yanı sıra, İngiltere Merkez Bankası’nın da genişleyen kamu harcamaları ve gevşeyen mali disiplin karşısında para politikasını sıkı tutmak zorunda kalabileceği ifade ediliyor.
Yardım ödemelerinde artış beklentisi sosyal destek alanlarını kapsıyor
Hükümetin 6 milyar sterlinlik yardım harcaması artışı planı, özellikle şu destek kalemlerini kapsaması bekleniyor: – Evrensel kredi – Çalışma ödeneği – Engelli yardımları – Barınma destekleri – Çocuk yardımları Bu ödemelerin %3,8 oranında artırılması, özellikle düşük gelirli aileler için kısa vadeli bir rahatlama sağlayabilir. Ancak enflasyonun hâlâ hedefin üzerinde seyretmesi nedeniyle reel gelir artışının sınırlı kalabileceği tahmin ediliyor.
Refah reformlarından vazgeçilmesi bütçe yükünü artırıyor
Temmuz 2024’te, İngiliz hükümeti iş gücünü daha fazla çalışmaya teşvik etmek için planladığı sosyal refah reformlarını askıya almıştı. Bu reformlar kapsamında sosyal yardım alanların işe yönlendirilmesi ve bazı ödemelere erişimin zorlaştırılması hedefleniyordu. Ancak bu plandan vazgeçilmesi, sosyal yardım bütçesinde tasarruf sağlanamaması anlamına geldi. Şimdi ise harcamaların artırılması yönündeki eğilim, kamu maliyesi üzerinde ek baskı oluşturuyor.
Ekonomistler: Yardım artışı olumlu ama uzun vadede riskli
Birçok ekonomist, yardım ödemelerinin artırılmasının sosyal adalet açısından olumlu bir adım olduğunu kabul ediyor. Ancak bu tür genişlemeci adımların, mali disiplinden uzaklaşarak enflasyonla mücadele sürecini sekteye uğratabileceği ve orta vadede kamu borcunu artırabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca gelir vergisi artışının gündemden çıkarılması, hükümete kısa vadede siyasi manevra alanı sağlasa da uzun vadede borç sürdürülebilirliğini tehdit edebilir.
Rachel Reeves’in bütçesi: Politikadan çok ekonomik sınav
Rachel Reeves’in ilk kapsamlı bütçesi, sadece siyasi duruşunu değil, aynı zamanda ekonomik yönetim kapasitesini de ortaya koyacak. Artan sosyal harcamalar, düşen vergi artışı planları ve yükselen borçlanma maliyetleri; bir arada yönetilmesi gereken karmaşık bir bütçe denklemi oluşturuyor. Uzmanlar, 2025 bütçesinin açıklanmasının ardından kredi derecelendirme kuruluşlarının ve finansal piyasa oyuncularının İngiltere'ye yönelik değerlendirmelerinde değişiklik olabileceğini öngörüyor.