Fransa’da kasım ayı tüketici güven endeksi, beklentilerin altında gerçekleşerek bir önceki aya göre düşüş gösterdi. Fransa’nın resmî istatistik kurumu INSEE tarafından açıklanan verilere göre, tüketici güven endeksi kasım ayında 89 seviyesine indi. Bu değer, piyasa beklentisi olan 90 puanın altında kalırken, uzun vadeli ortalama olan 100 puanın da oldukça gerisinde bulunuyor.
Kasım ayında güven yeniden zayıfladı
INSEE’nin aylık olarak yayımladığı tüketici güven anketine göre, Fransız hanehalkının ekonomik koşullara ilişkin algılarında kasım ayında yeniden bir bozulma gözlemlendi. Endeks, ekim ayında revize edilmeyen verilere göre 90 puandayken, kasımda 89 puana geriledi. Bu durum, tüketicilerin ekonomik görünüme ilişkin duyarlılığında kırılganlığın sürdüğünü gösteriyor.
Son dört aya ilişkin veriler, tüketici güveninin dalgalı ancak genel olarak baskı altında olduğunu ortaya koyuyor. Endeks ağustos ayında 87, eylülde 88, ekimde 90 ve kasımda 89 puan seviyelerinde gerçekleşti. Bu seyir, toparlanma yönünde kısa süreli sinyaller verilse de, henüz istikrar kazanılamadığını ortaya koyuyor.
Uzun dönem ortalamasının oldukça altında
INSEE verilerine göre tüketici güven endeksi uzun dönem ortalaması olan 100 seviyesinin altında kalmaya devam ediyor. Endeksin bu ortalamanın üzerine çıkamaması, hanehalklarının gelir, tasarruf, istihdam ve genel ekonomik görünüm gibi başlıklarda hâlâ ciddi tereddütler taşıdığını gösteriyor.
Ekonomistler, bu durumun hanehalkı harcamaları üzerinde baskı oluşturduğunu ve iç talepteki canlanmanın sınırlı kalabileceğini belirtiyor. Özellikle yüksek enflasyon, enerji fiyatlarındaki oynaklık ve jeopolitik riskler tüketici davranışlarını temkinli hale getiriyor.
Hanehalkı algılarında yeniden bozulma yaşanıyor
INSEE’nin yayımladığı anket verileri, kasım ayında hanehalklarının ekonomik duruma ilişkin algılarının yeniden zayıfladığını gösteriyor. Özellikle işsizlik korkusu, enflasyon beklentileri ve tasarruf imkanları gibi konularda algılar olumsuz bir seyir izliyor. Bu da genel endeks üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturuyor.
Ankette öne çıkan alt kırılımlardan bazıları şunlar:
- Hanehalklarının gelecek 12 aya ilişkin mali durum beklentisi zayıfladı.
- Genel ekonomik durum beklentileri kötüleşti.
- İşsizlik oranının artacağı yönündeki beklentiler güçlendi.
- Enflasyonun etkileri hâlâ yüksek hissediliyor.
Tüketici davranışları harcamaları etkiliyor
Fransa'da tüketici güveninin düşük seyretmesi, doğrudan hanehalkı harcamaları ve özel tüketim üzerinde etkili oluyor. Güven endeksinin düşük kalması, tüketicilerin büyük hacimli harcamalar yapmaktan kaçındığını ve harcama tercihlerinde daha ihtiyatlı davrandıklarını ortaya koyuyor.
Özellikle konut, otomobil ve dayanıklı tüketim mallarına yönelik harcamalarda zayıflama sinyalleri alınıyor. Bu da büyümenin iç talepten destek almasını zorlaştırıyor. INSEE’nin geçmiş verileriyle kıyaslandığında, mevcut seviyeler resesyon dönemlerinde görülen güven endeksine oldukça yakın.
Enflasyon beklentileri güveni baskılıyor
Fransa’da enflasyon, 2023 sonlarından itibaren kademeli olarak gerilemiş olsa da, temel tüketim kalemlerindeki fiyat artışları hâlâ hanehalkları üzerinde baskı kuruyor. Özellikle gıda, enerji ve kira giderlerinde yaşanan artışlar, vatandaşların harcanabilir gelirlerini sınırlıyor. Bu durum, tüketici güvenini baskılayan başlıca unsurlar arasında yer alıyor.
Avrupa Merkez Bankası’nın faiz oranlarını yüksek seviyelerde tutmaya devam etmesi de kredi maliyetlerini artırarak borçlanma talebini sınırlandırıyor. Bu nedenle, enflasyondaki düşüşe rağmen ekonomik güven göstergelerinde belirgin bir iyileşme henüz gözlenmiyor.
Ekonomik büyüme ve iç talep ilişkisi
Tüketici güven endeksi, Fransa’nın büyüme performansı açısından önemli bir öncü gösterge olarak kabul ediliyor. İç talep bileşeninin büyüme üzerindeki payı dikkate alındığında, hanehalkı davranışlarındaki her türlü değişim GSYH üzerinde doğrudan etki yaratıyor.
Fransa Maliye Bakanlığı, 2025 için %1,2 düzeyinde bir büyüme hedefi öngörüyor. Ancak düşük seyreden tüketici güveni ve zayıf özel tüketim, bu hedefin tutturulmasında risk oluşturabilir. Ekonomistler, iç talebi canlandırmak için daha dengeli ücret politikaları ve sosyal destek paketlerinin hayata geçirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Sonuç: Güvenin toparlanması için zamana ihtiyaç var
Kasım ayında 89 seviyesine inen tüketici güven endeksi, Fransız ekonomisinin toparlanma sürecinde hâlâ önemli engellerle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. INSEE verileri, tüketicilerin ekonomik görünüme ilişkin algılarında kalıcı bir iyileşmenin henüz gerçekleşmediğini ortaya koyuyor.
Önümüzdeki aylarda enflasyonist baskıların azalması, işsizlik oranının kontrol altında tutulması ve faiz politikasında olası gevşeme sinyalleri, tüketici güvenini destekleyebilir. Ancak bu süreçte güvenin yeniden toparlanması ve 100 ortalamasına yaklaşması, hem makroekonomik istikrarın sağlanmasına hem de iç talebin güçlenmesine bağlı olacak.