Japonya’da ekonomi yönetiminde kritik bir döneme girilirken, Japonya Merkez Bankası (BOJ) Başkanı Kazuo Ueda ile yeni Başbakan Sanae Takaichi bugün ilk resmi ikili görüşmelerini gerçekleştirecek. Görüşme, Japon yeni'nin son dokuz ayın en düşük seviyesine gerilediği ve piyasaların BOJ’dan gelecek faiz artırımı sinyallerini yakından izlediği bir dönemde yapılıyor. Yerel saatle 15.30’da (TSİ 09.30) yapılacak toplantı, yalnızca para politikası açısından değil, aynı zamanda hükümet ile merkez bankası arasındaki iş birliğinin geleceği açısından da önemli bir eşik olarak görülüyor. Takaichi’nin hükümet harcamalarını artırma planı ve Ueda’nın parasal sıkılaşma sinyalleri, Tokyo piyasalarında dikkatle takip ediliyor.
Takaichi faiz artışından rahatsız, büyümeye öncelik istiyor
Yeni Başbakan Sanae Takaichi, BOJ’un kısa vadede faizleri artırma planlarına temkinli yaklaşıyor. Geçtiğimiz hafta bir hükümet panelinde Ueda ile ilk temasını kuran Takaichi, bugün yapılacak görüşmede Merkez Bankası’ndan, hükümetin büyüme ve istihdam hedeflerine destek olmasını talep edecek. Takaichi, özellikle reel ücretlerde artış sağlanması, tüketici harcamalarının güçlendirilmesi ve iç talebin desteklenmesi için düşük faiz ortamının bir süre daha korunması gerektiğini savunuyor. Başbakan, “BOJ’un faiz artışlarında acele etmemesi gerektiğini düşünüyoruz. Ekonomiyi desteklemek için iş birliğine ihtiyacımız var,” mesajını kamuoyu önünde de vermişti.
Piyasa baskısı artıyor, yen zayıflamaya devam ediyor
Japon yeni, dolar karşısında dokuz ayın en düşük seviyesine gerileyerek 151,80 seviyesine kadar düştü. Faiz farklarının yeniden açılacağı beklentisiyle Japonya’dan sermaye çıkışlarının hızlanması, para birimi üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor. Bu durum, ithalat maliyetlerini artırırken, enerji ve gıda gibi temel ürünlerde fiyat baskısı yaratıyor. Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities’ten Keisuke Tsuruta, “BOJ faiz artırımlarında bir gecikme, yen’de daha fazla düşüşe yol açabilir ve ithalat maliyetlerini artırarak Takaichi'nin reel ücretleri artırma hedefiyle çelişebilir,” yorumunda bulundu. Tsuruta’ya göre, BOJ’un faiz kararında denge kurması, hem fiyat istikrarı hem de büyüme hedefleri açısından son derece kritik. Piyasaların beklentisi, BOJ’un Aralık 2025 veya Ocak 2026’da faizleri yüzde 0,50’den yüzde 0,75’e çıkaracağı yönünde.
Ueda’dan sınırlı faiz artışı sinyali
BOJ Başkanı Kazuo Ueda, son açıklamalarında enflasyonun yüzde 2 hedefinin üzerinde kalmaya devam ettiğini ve ücret artışlarının da bu tabloya destek verdiğini ifade ederek, “Faiz artışı ihtimal dışı değil,” mesajını verdi. Ancak Ueda, bu artışın sınırlı ve veriye dayalı olacağını da belirtti. BOJ, uzun yıllar boyunca ultra gevşek para politikası yürüttü. Negatif faiz ortamından çıkış sinyalleri piyasalar tarafından dikkatle izleniyor. Ueda'nın göreve geldiğinden bu yana ilk faiz artırımı, hem finansal piyasalarda hem de politika cephesinde önemli bir dönüm noktası olacak.
Takaichi büyümeyi önceleyen ekonomi programı hazırlıyor
Yeni başbakan Takaichi, göreve gelir gelmez geniş kapsamlı bir teşvik paketi hazırlığına başladı. Yaklaşık 23 trilyon yenlik (yaklaşık 155 milyar dolar) mali destek planının hayata geçirilmesi bekleniyor. Bu teşvik paketinin, kamu harcamaları, vergi indirimleri ve doğrudan hane halkına destek başlıklarını içermesi öngörülüyor. Bu büyüme odaklı yaklaşım, BOJ’un parasal sıkılaştırma eğilimiyle çelişme riski taşıyor. Takaichi’nin bugünkü görüşmede, büyüme hedeflerini gerçekleştirmek için BOJ’dan daha koordineli bir yaklaşım talep etmesi bekleniyor.
Yatırımcılar BOJ ve hükümetin mesajlarını izliyor
Görüşmenin yapılacağı gün sabah saatlerinden itibaren Japon devlet tahvillerinde satışlar hızlandı. 10 yıllık Japon devlet tahvili getirileri yüzde 0,89 ile son yılların zirvesine yaklaştı. Yatırımcılar, BOJ’un daha agresif faiz artışlarına yönelmesi ihtimaline karşı pozisyonlarını yeniden düzenlemeye başladı. Aynı zamanda yen cinsinden varlıklardan çıkışların artması, riskli varlıklara geçişi hızlandırabilir. Bu durum Japonya’da enflasyonla mücadelede dengeyi zorlaştırırken, dış ticaret dengesini de etkileyebilir.
Enflasyon üç yılı aşkın süredir yüzde 2 hedefinin üzerinde
Japonya’da çekirdek enflasyon, son üç yıldır yüzde 2 hedefinin üzerinde seyrediyor. Gıda ve enerji fiyatlarındaki küresel artış, Japonya’nın ithalata bağımlı yapısıyla birleşince tüketici fiyatlarında sürekli artışlara yol açtı. BOJ, bu enflasyonun yapısal mı yoksa geçici mi olduğuna dair net bir görüş ortaya koymakta zorlanıyor. Ancak Ueda, son açıklamalarında “Ücret artışları desteklenmeden yapılan faiz artışı, tüketici harcamalarını sınırlayabilir” diyerek, para politikasının istikrarlı bir geçiş süreciyle ilerlemesi gerektiğini savunmuştu.
BOJ’un zorlu denkleminde ‘yavaş sıkılaşma’ stratejisi öne çıkıyor
Piyasa uzmanları, Japonya Merkez Bankası'nın “yavaş sıkılaşma” adı verilen kontrollü faiz artışı modeline yöneldiğini belirtiyor. Bu model, kısa vadede ekonomiyi desteklemeyi sürdürürken, uzun vadede fiyat istikrarını hedefliyor. Bu stratejiyle birlikte, BOJ’un hem hükümet ile ilişkisini koruması hem de uluslararası yatırımcıların güvenini sarsmaması amaçlanıyor. Özellikle ABD Merkez Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) gibi kurumların agresif faiz artışı döngülerinden sonra, Japonya’nın izleyeceği yol haritası küresel yatırımcılar için önemli sinyaller taşıyor.
Sonuç: BOJ ile hükümet arasında koordinasyon test edilecek
Bugünkü Ueda-Takaichi görüşmesi, sadece iki isim arasında geçen bir diyalog olmanın ötesinde, Japonya’nın ekonomi yönetiminde önümüzdeki dönemin çerçevesini de belirleyebilir. Bir yanda para politikasında sıkılaşma ihtiyacı, diğer yanda büyümeyi destekleme zorunluluğu… Japon yeni’nin seyri, tüketici güveni, ithalat maliyetleri ve reel ücret artışı gibi birçok kritik başlık, bu görüşmenin ardından daha net bir çerçeveye kavuşabilir. Piyasaların gözü, çıkacak mesajlarda ve izlenecek politika uyumunda olacak.