Türk somonu ihracatında hedef dünyada ilk üç sıraya girmek

Sat, 24 Oct 2026 17:52:05 +0000

Türk su ürünleri sektörü, dünya somon ihracatında dört yılda yüzde 0,8’den yüzde 1,7’ye yükselerek 11. sıraya çıktı; sektör temsilcileri yeni hedef olarak ilk üçe girmeyi işaret etti.

Türk somonu dört yılda altı ülkeyi geride bıraktı

Türkiye, son dört yılda Türk somonu ihracatında yakaladığı ivmeyle dünya genelinde dikkat çeken bir yükseliş kaydetti. Sektör, bu süreçte Çin, Fransa, Almanya, Litvanya, Rusya Federasyonu ve Avustralya gibi ülkeleri geride bırakarak dünya sıralamasında 11. basamağa yerleşti. Türkiye’nin somon ihracatındaki yeni hedefi ise dünya genelinde ilk üç ülke arasına girmek olarak belirlendi.

2019 yılında Türk su ürünleri ihracatından yalnızca yüzde 2,8 pay alan Türk somonu, 2026 yılı itibarıyla bu ihracatın yüzde 24’ünü temsil eder hale geldi. Bu dönüşüm, su ürünleri sektöründe somon üretiminin merkezi bir konuma yükseldiğini gösteriyor.

Türk somonu ihracatçıları, dünya somon ihracatının üçte birini tek başına gerçekleştiren Norveç’in tanıtım ve pazarlama stratejisine yön veren Norveç Deniz Ürünleri Konseyi’nin çalışma modelini örnek alarak benzer bir yapı kurmayı hedefliyor. Türk somonunun bugünkü durumu ve gelecek hedefleri, Türkiye İhracatçılar Meclisi bünyesinde düzenlenen Türk Somonu Çalıştayı’nda ele alındı.

Kızıltan: Dünya payı yüzde 0,8’den yüzde 1,7’ye çıktı

Çalıştayda konuşan Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, Türk somonunun bugün 40 ülkeye ihraç edilir hale geldiğini belirtti. Kızıltan’ın verdiği bilgilere göre, 2026 yılının ocak-eylül döneminde gerçekleştirilen 1 milyar 810 milyon dolarlık su ürünleri ihracatının yüzde 24’ünü Türk somonu oluşturdu. Aynı 9 aylık dönemde Türk somonu ihracatı 431 milyon dolara ulaştı.

Kızıltan, dünya genelinde somon ihracatının 39 milyar doları aşan bir hacme sahip olduğunu aktararak sıralamayı şöyle özetledi:

Norveç, 12,5 milyar dolarlık ihracatla ilk sırada yer alıyor. Şili 6,4 milyar dolar, İsveç 4,8 milyar dolarla takip ediyor. Türkiye 2025 yılı sonunda dünya somon ihracatından yüzde 1,7’lik payla 11. sırada. 2021 yılı sonrasında yakaladığımız ivmeyle Çin, Fransa, Almanya, Litvanya, Rusya Federasyonu, Avustralya’yı geride bıraktık. 2021 yılında dünya somon ihracatında yüzde 0,8 pay alıyorken 2025 yılı sonunda yüzde 1,7’ye yükseldik.

Norveç modelinde Haaland marka büyükelçisi oldu

Kızıltan, Norveç Deniz Ürünleri Konseyi’nin Norveç deniz ürünlerinin küresel pazardaki değerini ve bilinirliğini artırmak amacıyla dünya genelinde kapsamlı ve çok kanallı bir tanıtım faaliyeti yürüttüğünü belirtti. Kızıltan’ın aktardığına göre konsey, Norveçli deniz ürünü ihracatçılarının ödediği ihracat vergilerinden finanse ediliyor ve dünyanın en büyük markasız ortak gıda pazarlama organizasyonlarından biri konumunda bulunuyor.

Kızıltan, Norveç Deniz Ürünleri Konseyi’nin 2025 yılında çoğunluğu Norveç somonuna ayrılan 43,5 milyon dolarlık bir tanıtım bütçesine sahip olduğunu, bu bütçenin 2026 yılında 45 milyon dolara yükseldiğini söyledi. Sözlerine şöyle devam etti:

19 milyar dolara ulaşan somon tanıtım bütçesiyle ABD, İtalya, İspanya, Çin, Güney Kore ve Fransa başta olmak üzere çok sayıda ülkede Norveç somonu tanıtım çalışmaları yapılıyor. Norveç somonunun tanıtımı için ünlü isimlerle çalışılıyor. Norveçli ünlü futbolcu Erling Haaland ile uzun soluklu anlaşma yapıldı. Haaland Marka Büyükelçiliği görevine getirildi. Dünya genelinde reklam ve sosyal medya çalışmaları yapılıyor. Tanınmış şefler, beslenme uzmanları ve influencer’larla çalışıyorlar. Türk somonu için Norveç somonuna benzer bir tanıtım programını hayata geçirdiğimiz takdirde dünyanın en çok somon ihraç eden ilk üç ülkesinden biri olacak güce sahibiz.

Bakanlık yetkilileri ihracat potansiyeline dikkat çekti

Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Dr. Mehmet Ali Kılıçkaya, Türk somonunun yakaladığı ihracat ivmesi ve dünya pazarlarında giderek güçlenen konumuyla su ürünleri sektöründe ortaya çıkan yeni fırsatların en somut örneklerinden biri haline geldiğini belirtti. Kılıçkaya, Türk somonunun başta Rusya ve Vietnam olmak üzere uluslararası pazarlarda artan talep gördüğünü ve bunun önemli bir gelişim potansiyeli ortaya koyduğunu kaydetti. Kılıçkaya şu değerlendirmeyi yaptı:

Türk somonunun bugün ulaştığı seviyeyi bir sonuçtan ziyade, çok daha büyük bir ihracat potansiyelinin başlangıcı olarak görüyoruz.

Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Turgay Türkyılmaz da Türk somonunu tarım sektöründeki gelişimin dikkat çekici örneklerinden biri olarak tanımladı ve ürünün uluslararası pazarlarda önemli bir yer edindiğini vurguladı. Türkyılmaz, Türk somonu ihracatının belirli pazarlarda yoğunlaşmasının pazar çeşitliliğinin artırılmasını gerekli kıldığını belirterek şunları söyledi:

Yeni pazarlara erişim, ürün çeşitliliğinin geliştirilmesi ve birim ihracat değerinin yükseltilmesi; kalite, güvenilirlik ve markalaşmayla birlikte ele alınmalıdır. Bugünkü çalıştayın temel başlıklarından biri olan standartlaşma konusunun Türk somonunun sürdürülebilir gelişimi açısından büyük önem taşıdığını ifade etmek isterim. Ürün tanımı ve sınıflandırması, kalite özellikleri, hasat ve işleme uygulamaları, izlenebilirlik ve pazarlama süreçlerinin ortak bir anlayışla ele alınması gerektiğine inanıyorum. Türk somonu elbette biyolojik olarak gökkuşağı alabalığıdır. Bununla birlikte, ülkemizde gelişen üretim modeli ve ticari kimliği sayesinde uluslararası pazarlarda kendine özgü bir konum kazanmıştır. Bu konumun güçlendirilmesi için bilimsel doğruluk, ilgili mevzuat, ürün kalitesi, tüketici güveni ve ticari beklentilerin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Geçmişte yürütülen çalışmaların birikiminden yararlanarak ortak bir yaklaşım geliştirilmesini ve somut sonuçlara ulaşılmasını önemsiyoruz.

Türk Somonu Çalıştayı’na Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Türkiye İhracatçılar Meclisi, TİM Tarım Kurulu, Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller Sektör Kurulu ile su ürünleri sivil toplum kuruluşları katıldı. Katılımcılar, Türk somonunun ihracat hedeflerine ulaşması için ortak değerlendirmelerde bulundu.

Yıllık ihracat verileri sürekli artış gösterdi

Türkiye’nin somon ihracatı yıllar içinde düzenli bir artış seyri izledi. Türkiye, 2019 yılında 29 milyon dolarlık Türk somonu ihraç ederken, bu rakam 2020 yılında 56,8 milyon dolara yükseldi.

Türk su ürünleri sektörü 2021 yılında 131 milyon dolarlık somon ihracat hacmine ulaştı, 2022 yılında ise bu tutar 363,1 milyon dolara sıçradı. İhracat 2023 yılında 396 milyon dolara, 2024 yılında 458,5 milyon dolara ilerledi. 2025 yılında ise 520 milyon dolarla tarihi zirvesini gördü.

2019: 29 milyon dolar
2020: 56,8 milyon dolar
2021: 131 milyon dolar
2022: 363,1 milyon dolar
2023: 396 milyon dolar
2024: 458,5 milyon dolar
2025: 520 milyon dolar