Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), zorunlu karşılık uygulamasında önemli değişikliklere gitti. Kurumdan yapılan açıklamada, yabancı para cinsi kredilerdeki artış ve kredili mevduat hesaplarındaki gelişmelerin makrofinansal riskler açısından dikkatle izlendiği vurgulandı. TCMB, söz konusu riskleri kontrol altına almak ve sıkı parasal duruşu desteklemek amacıyla yeni bir düzenleme yaptığını duyurdu.

Açıklamada, zorunlu karşılık mekanizmasının aktif biçimde kullanılmaya devam edileceği belirtilirken, özellikle döviz cinsi kredi hacmi ve tüketici odaklı kredili mevduat hesaplarının büyümesine sınırlama getirildiği ifade edildi.

Döviz kredilerde büyüme sınırı yüzde 0,5’e düşürüldü

Yeni düzenleme kapsamında, bankaların ve finansal kuruluşların kullandırdığı yabancı para (YP) krediler için sekiz haftalık dönemler bazında uygulanan büyüme sınırı yüzde 1’den yüzde 0,5’e indirildi. Böylece bankaların döviz kredisi hacminde daha sınırlı artışa izin verilmiş olacak.

TCMB bu adımıyla, şirketlerin aşırı döviz borçlanmasının önüne geçmeyi ve kur oynaklığının kontrol altına alınmasını hedefliyor. Uzmanlara göre bu karar, Türk lirası üzerindeki baskının hafifletilmesine katkı sağlayabilir.

Kredili mevduat hesaplarına ilk kez büyüme sınırı getirildi

Bir diğer önemli düzenleme ise tüketicilere tahsis edilen kredili mevduat hesapları (KMH) ile ilgili oldu. TCMB, bu hesaplar için sekiz haftalık dönemler itibarıyla yüzde 2 büyüme sınırı getirdi. Böylece ilk kez KMH’lara yönelik makro ihtiyati bir çerçeve oluşturulmuş oldu.

Ekonomistler, bu hamlenin hanehalkı borçluluğunu sınırlamaya yönelik olduğunu belirtiyor. Özellikle gelir düzeyi düşük kesimlerin kısa vadeli borçlanma aracı olarak kullandığı kredili mevduat hesaplarında kontrolsüz büyümenin finansal istikrarı riske atabileceği ifade ediliyor.

Sıkı para politikasıyla uyumlu makro ihtiyati çerçeve

TCMB’nin yaptığı bu değişiklikler, Haziran 2023’ten bu yana uygulanan dezenflasyon odaklı para politikası ile uyumlu bir adım olarak değerlendiriliyor. Merkez Bankası, hem politika faizini yüksek tutarak hem de kredi kanalları üzerinden likiditeyi kontrol ederek enflasyonla mücadeleyi sürdürüyor.

Özellikle kredi kartı harcamaları ve KMH kullanımında son dönemde yaşanan hızlı artış, bankacılık sektöründe TL likiditesinin baskı altına girmesine yol açmıştı. Yeni uygulama, bu tür likidite genişlemelerini dizginlemek adına önemli bir araç olarak öne çıkıyor.

Bankalar ve reel sektör üzerindeki etkiler neler olabilir?

TCMB’nin aldığı kararların bankacılık sektörü ve reel sektör üzerindeki etkileri dikkatle izleniyor. Bankalar açısından daha düşük döviz kredi büyümesi, dış ticaret yapan firmaların finansmana erişimini zorlaştırabilir. Ancak, uzun vadede döviz borçlanmasında kur riski azalacağından finansal sürdürülebilirlik açısından olumlu bir adım olarak görülüyor.

Kredili mevduat hesaplarındaki sınır ise bireysel tüketici kredisi büyümesini sınırlayarak, hanehalkı borçlanma eğilimini düşürebilir. Bu da tüketim talebinin dengelenmesine ve cari açık üzerindeki baskının azalmasına katkı sağlayabilir.

Makrofinansal istikrar ve TL’ye yönelimi teşvik hedefi

TCMB, zorunlu karşılık mekanizmasını sıkılaştırarak hem TL’ye olan talebi artırmayı hem de bankacılık sisteminin içsel risklerini azaltmayı hedefliyor. Bu kapsamda Türk lirası likiditesinin yönetimi ve enflasyon görünümündeki iyileşme, alınan önlemlerin etkisiyle desteklenmeye çalışılıyor.

Ayrıca, kredi büyümesine getirilen sınırlamaların 2026 yılında enflasyon hedefiyle uyumlu bir patika oluşturmasına yardımcı olması bekleniyor. TCMB’nin önümüzdeki PPK toplantılarında da benzer adımlarla sıkı duruşunu sürdüreceği tahmin ediliyor.

TCMB, kredi büyümesini sınırlamak için zorunlu karşılık uygulamasını güncelledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, Boğaziçi Üniversitesi Finans Zirvesi 2025 kapsamında yaptığı konuşmada, ana eğilim göstergelerinin dezenflasyon sürecinin sürdüğüne işaret ettiğini belirtti.

Küresel belirsizlik sermaye hareketlerini etkiliyor

Karahan, küresel finansal kriz sonrası dönemde artan belirsizliklerin gelişmekte olan ülkeler üzerinde baskı yarattığını, küresel ticaret politikası belirsizliğinin tarihsel olarak yüksek seviyelerde olduğunu vurguladı. Bu süreçte sermaye çıkışlarının da gözlemlendiğini söyledi.

Makroihtiyati araçlarla desteklenen sıkı para politikası

TCMB Başkanı, Türkiye'de uygulanan sıkı parasal duruşun sadece faiz politikasıyla değil, aynı zamanda makroihtiyati tedbirler ve likidite yönetimi ile desteklendiğini aktardı. “Proaktif ve piyasa işleyişi içinde attığımız adımlar, sıkı para politikası duruşunu destekledi” diyen Karahan, bu yaklaşımın rezervlerin güçlenmesine katkı sağladığını ifade etti.

Dövize yönelim sınırlı kaldı, kredi büyümesi kontrollü

Artan belirsizliğe karşın portföy tercihlerinde dövize yönelimin sınırlı olduğunu belirten Karahan, bireysel kredi büyümesinin ocak ayından bu yana ılımlı seyrettiğini, ticari kredi artışının ise büyüme sınırlarıyla uyumlu olduğunu kaydetti.

Dezenflasyon süreci hizmet enflasyonuna da yansıyor

Karahan, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Yurt içi talep ivme kaybetse de öngörülenin üzerinde seyretmektedir. Enflasyondaki düşüş süreci devam ediyor. Ana eğilim göstergeleri dezenflasyonun sürdüğüne işaret ediyor. Mal enflasyonundaki düşüş sonrası, hizmet enflasyonunda da belirgin bir azalma görülmeye başladı.”

Karahan ayrıca, geçmişe endeksleme eğilimi gösteren hizmet kalemlerinin hâlâ yukarı yönlü baskı oluşturduğunu, ancak temel mallarda güçlenme eğiliminin izlendiğini ifade etti. Emtia fiyatlarındaki düşüşün dezenflasyonu desteklemesinin beklendiğini vurgulayan Karahan, maliyet artışlarının da yavaşladığını söyledi. Ancak beklentilerin hâlâ dezenflasyon süreci açısından bir risk unsuru olduğunu da ekledi.

Karahan: Ana eğilimler dezenflasyon sürecinin sürdüğünü gösteriyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.