ABD’de enflasyon 2,5 yılın en yüksek seviyesine çıkabilir adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

BIS: Geniş tabanlı mali teşvik enflasyon riskini artırır, merkez bankalarını faiz artırmaya zorlayabilir adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Japonya Merkez Bankası (BOJ) Başkanı Kazuo Ueda, küresel ekonominin kalbinin attığı Washington’daki Uluslararası Para Fonu (IMF) bahar toplantılarının ardından, piyasaların merakla beklediği faiz artırım döngüsüne dair frene basarak oldukça güvercin (dovish) ve temkinli bir çerçeve çizdi. Nisan ayı için kapıları fiilen kapatan Ueda, para politikasının odak noktasını jeopolitik belirsizliklere ve enflasyonun yapısal kökenlerine kaydırdı.

Para politikasının açmazı: negatif arz şoku (negative supply shock)

Makroekonomi yönetiminde merkez bankalarının karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, enflasyonun temel kaynağını (demand-pull veya cost-push) doğru teşhis etmektir. BOJ Başkanı Kazuo Ueda’nın, Japonya’da mevcut enflasyonun “negatif arz şoku” kaynaklı olduğuna dikkat çekmesi, para politikasının önündeki teknik sınırları çizen çok kritik bir analitik tespittir. Talep enflasyonu (demand-pull inflation), ekonominin aşırı ısınması ve tüketicilerin çok fazla harcaması sonucu oluşur; bu durumda merkez bankası faizleri artırarak talebi soğutur ve fiyatları dengeler.

Ancak “negatif arz şoku” veya “maliyet itişli enflasyon” (cost-push inflation), Orta Doğu’daki savaş, bozulan tedarik zincirleri veya zayıflayan para birimi nedeniyle enerji ve hammadde maliyetlerinin artmasıyla ortaya çıkar. Ueda’nın da vurguladığı gibi, bu tür bir enflasyonun para politikasıyla (faiz artırımıyla) kontrol edilmesi son derece zordur ve tehlikelidir. Çünkü faiz artırmak, ülkeye daha fazla petrol girmesini sağlamaz; aksine şirketlerin yatırım ve borçlanma maliyetlerini artırarak ekonomiyi durgunluğa (recession) iter. Fiyatların arz yetersizliğinden arttığı bir ortamda talebi faiz silahıyla ezmek, ekonomiyi felç edici bir “Stagflasyon” (durgunluk içinde enflasyon) girdabına sokabilir. Ueda’nın bekle-gör (wait-and-see) stratejisi, tam olarak ekonomiyi bu gereksiz faiz şokundan koruma çabasıdır.

Reel faiz oranları ve destekleyici finansal koşullar

Ueda’nın konuşmasının omurgasını oluşturan bir diğer makro-finansal kavram, “düşük reel faiz oranları” vurgusudur. Bir ekonomide finansal koşulların sıkılaştırıcı (tightening) mı yoksa destekleyici (accommodative) mi olduğunu anlamak için merkez bankasının belirlediği nominal politika faizine değil, enflasyondan arındırılmış reel faiz oranlarına bakılır. İktisat biliminde bu ilişki ünlü Fisher Denklemi ile ifade edilir:

$$r = i – \pi^e$$

Burada $r$ reel faiz oranını, $i$ nominal faiz oranını ve $\pi^e$ beklenen enflasyonu temsil etmektedir. Japonya Merkez Bankası, 2024 yılının sonunda gerçekleştirdiği tarihi hamleyle nominal faiz oranlarını %0,75 seviyesine çıkarmış olsa da, ülkedeki enflasyon hala %2 ila %3 bandında seyretmektedir. Dolayısıyla, Japonya’nın reel faiz oranları ($r$) hala sıfırın altında, derin bir negatif bölgededir. Ueda’nın,

“Japonya’nın reel faiz oranı şu anda getiri eğrisinin (yield curve) orta vadeli bölümüne kadar düşük. Ayrıca finansal ortamın hala destekleyici olduğunu dikkate almalıyız”

şeklindeki tespiti, ekonomiye sağlanan parasal desteğin (stimulus) kesilmediğini, aksine negatif reel faizler aracılığıyla şirketlerin ve hanelerin borçlanmasının teşvik edilmeye devam edildiğini kanıtlamaktadır.

Beklentilerin çöküşü: %70’ten %10’a inen faiz artırım ihtimali

Merkez bankacılığının yarısı mekanik faiz kararlarıysa, diğer yarısı piyasa psikolojisini yönetmek ve “Sözlü Yönlendirme” (Forward Guidance) yapmaktır. Kazuo Ueda’nın son iki hafta içinde sergilediği iletişim stratejisi, piyasa beklentilerindeki aşırı ısınmayı kademeli olarak soğutma konusunda adeta bir ders niteliğindedir. Piyasalar (özellikle swap piyasaları ve hedge fonlar), ay başında BOJ’un 27-28 Nisan toplantısında %70 gibi çok yüksek bir ihtimalle yeni bir faiz artırımına gideceğini fiyatlıyordu.

Ancak Ueda’nın 13 Nisan’da yaptığı konuşmada net bir sinyal vermekten özenle kaçınması (hawkish sinyallerin eksikliği), bu agresif beklentiyi anında %30 seviyesine çekmiştir. Washington’daki IMF toplantıları sonrasında yaptığı bu son derece net, yapısal zorluklara odaklanan ve Haziran ayını işaret eden açıklamaların ardından ise Nisan ayında faiz artışı ihtimali tam anlamıyla çökmüş ve %10’a gerilemiştir. BOJ, piyasalara bir şok yaşatmadan, panik satışlarına neden olmadan (taper tantrum yaratmadan) beklentileri kendi istediği makul takvime (yaz aylarına) ötelemeyi başarmıştır.

Jeopolitik belirsizlik, petrol şoku ve ticaret hadleri (terms of trade)

G7 ve G20 toplantılarının kulislerinde yankılanan en büyük endişe, Orta Doğu’da genişleyen savaşın ve tedarik zinciri kesintilerinin küresel ekonomiye faturasıdır. Kazuo Ueda’nın bu konuya ayırdığı parantez, Japonya’nın yapısal zafiyetini özetlemektedir. Enerji kaynakları açısından neredeyse tamamen dışa bağımlı olan (ada ekonomisi) Japonya için yükselen petrol fiyatları, basit bir enflasyon sorunu değil, aynı zamanda “Dış Ticaret Hadlerinin” (Terms of Trade) amansızca bozulması anlamına gelir.

Dış ticaret hadleri, bir ülkenin ihraç ettiği malların fiyat endeksinin, ithal ettiği malların fiyat endeksine oranıdır. Petrol fiyatları sıçradığında ve Japon Yeni dolar karşısında değer kaybettiğinde, Japonya daha az hacimde petrol almak için daha fazla otomobil veya elektronik eşya ihraç etmek zorunda kalır. Bu durum, Japonya’nın milli gelirinden (satın alma gücünden) dış dünyaya doğru devasa bir refah transferi (wealth transfer) yaşanmasına neden olur. Ueda’nın bu bozulmayı kabul etmesi, faiz artırım döngüsüne girmeden önce dışsal jeopolitik risklerin (özellikle enerji fiyatlarındaki volatilitenin) durulmasını beklemenin ne kadar hayati olduğunu göstermektedir.

Zayıf yenin asimetrik etkisi: güçlü şirket kârları ve iç dinamikler

Dış ticaret hadlerindeki bozulmaya ve artan ithalat faturalarına rağmen Japonya ekonomisinin neden çökmek yerine direndiğini anlamak için madalyonun diğer yüzüne, yani kurumsal bilançolara bakmak gerekir. Ueda’nın

“…ancak bunun güçlü şirket karları ve hükümetin teşvik önlemleriyle dengelenmesi gerektiğini”

belirtmesi, zayıf Japon Yeni’nin yarattığı asimetrik faydayı işaret eder.

Zayıf Yen, enerji faturasını artırarak hanehalkını yoksullaştırırken; Sony, Toyota veya Honda gibi küresel gelirleri dolar veya euro cinsinden olan devasa çok uluslu Japon şirketlerinin “Yen” cinsinden kârlarını tarihi rekor seviyelere taşımaktadır (translation effect). Şirketlerin kasasına giren bu devasa kârlar, hükümetin sağladığı mali teşviklerle (fiscal stimulus) birleştiğinde ekonomide güçlü bir amortisör (tampon) görevi görmektedir. BOJ’un asıl beklediği şey, şirketlerin elde ettiği bu devasa kârların, yıllık bahar dönemi ücret görüşmeleri olan “Shunto” aracılığıyla işçilerin maaşlarına (reel ücret artışı) yansımasıdır. Eğer kurumsal kârlar hanehalkının cebine girerse, iç talep canlanacak ve BOJ’un hedeflediği organik, sürdürülebilir enflasyon döngüsü (wage-price spiral) tamamlanmış olacaktır.

Sonuç: tarihi dönüşümün kontrollü takvimi ve beklentiler

Sonuç itibarıyla, Japonya Merkez Bankası (BOJ), 2024 yılı içinde on yıl süren o devasa ve radikal parasal genişleme (QQE – Kantitatif ve Kalitatif Gevşeme) programını sonlandırıp Aralık ayında faizleri %0,75’e çıkararak son 30 yılın en büyük para politikası devrimini zaten gerçekleştirmiştir. Bu kadar büyük bir “Rejim Değişikliğinin” (Regime Shift) ardından, ekonominin sindirim kapasitesini aşmamak için frene basılması oldukça rasyonel bir merkez bankacılığı pratiğidir.

Başkan Kazuo Ueda’nın Washington’daki açıklamaları, BOJ’un enflasyonla mücadeleden vazgeçtiği anlamına gelmemektedir. Aksine Ueda, “enflasyon ve ekonomik büyüme BOJ’un öngörüleriyle uyumlu seyrederse faiz artışlarının devam edebileceğini” yineleyerek orta vadeli şahin (hawkish) duruşunu korumuştur. Sadece, bu artışların Nisan ayındaki gibi panik bir takvimle değil; Orta Doğu’daki enerji şokunun netleştiği, reel ücretlerin pozitife döndüğünün verilerle (data-dependent) kanıtlandığı Haziran veya Temmuz aylarındaki makroekonomik pencerede gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir. BOJ, tarihin en yavaş ve en kontrollü “normalleşme” sürecini, dış şoklara rağmen büyük bir soğukkanlılıkla yönetmeye devam etmektedir.

BoJ Başkanı faiz artışı sinyali vermekten kaçındı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, jeopolitik gerilimlerin tetiklediği küresel enerji şoku karşısında para politikasının aceleci adımlar atmayacağını belirterek, piyasaları tarihi bir stagflasyon ikilemine karşı uyardı.

Küresel enerji şoku ve ingiltere ekonomisinin yapısal kırılganlığı

Dünya ekonomisi, enflasyonla mücadelenin tam da sonuna gelindiğine inanılan bir dönemde, Orta Doğu’da patlak veren yıkıcı savaşın ve deniz ticaret yollarındaki ablukaların yarattığı devasa bir enerji şokuyla (energy shock) yeniden sarsılmaktadır. Washington’da düzenlenen Uluslararası Para Fonu (IMF) bahar toplantıları, küresel ekonomi politikalarının koordinasyonu için kritik bir platform işlevi görürken; İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey’nin burada yaptığı açıklamalar, krizin Avrupa ve özellikle Birleşik Krallık üzerindeki potansiyel tahribatının resmi bir ilanı niteliğindedir. Bailey’nin, Birleşik Krallık’ın “çok büyük bir enerji şokuyla” karşı karşıya olduğu uyarısı, sadece konjonktürel bir jeopolitik analizi değil, ülkenin enerji ithalatına ve doğal gaz piyasalarına olan tarihsel ve yapısal bağımlılığının yarattığı derin makroekonomik kırılganlığı (structural vulnerability) gözler önüne sermektedir.

İngiltere ekonomisi, elektrik üretiminden hanehalkı ısınmasına kadar geniş bir yelpazede yoğun bir şekilde doğal gaza bağımlıdır. İran savaşının bölgesel enerji tedarik zincirlerini tehdit etmesi ve küresel petrol/gaz fiyatlarında ani sıçramalar yaratması, Birleşik Krallık’ın ithalat faturasını roket hızında artırmaktadır. Bailey’nin yükselen petrol ve gaz fiyatlarının kaçınılmaz olarak iç piyasadaki enflasyona yansıyacağını vurgulaması, ekonomi biliminde “maliyet itişli enflasyon” (cost-push inflation) olarak adlandırılan zehirli mekanizmanın yeniden devreye girdiğinin kanıtıdır. Bu dışsal şok, üretici fiyat endeksinden (ÜFE) tüketici fiyat endeksine (TÜFE) doğru amansız bir dalga yaratma potansiyeline sahiptir ve İngiltere Merkez Bankası’nın (BoE) yüzde 2’lik orta vadeli enflasyon hedefini ciddi şekilde tehdit etmektedir.

Merkez bankacılığının en zor sınavı: tarihi stagflasyon ikilemi

Bir merkez bankasının karşılaşabileceği en büyük makroekonomik kabus, yüksek enflasyon ile daralan veya durgunlaşan ekonomik aktivitenin aynı anda yaşandığı “Stagflasyon” (Stagflation) senaryosudur. Bailey’nin konuşmasında merkez bankasının “çok zor” kararlarla karşı karşıya olduğunu ve bir politika ikilemi (policy dilemma) yaşadığını itiraf etmesi, tam olarak bu stagflasyonist tablonun sonucudur. Enerji maliyetlerinin manşet enflasyonu yukarı çekmesi, normal şartlarda merkez bankasının faiz oranlarını artırarak (monetary tightening) ekonomiyi soğutmasını gerektirir. Ancak madalyonun diğer yüzünde, İngiltere ekonomisinin halihazırda resesyon sınırlarında gezinmesi, sanayi üretiminin düşmesi ve tüketici güveninin zayıflaması gerçeği yatmaktadır.

Bu çelişkili ortamda, BoE faiz oranlarını artırırsa, zaten enerji faturaları altında ezilen şirketlerin borçlanma maliyetlerini daha da artırarak ekonomiyi derin bir çöküşe (hard landing) itebilir. Öte yandan, ekonomik aktivitedeki zayıflamayı bahane edip faizleri düşürürse veya gevşek tutarsa, bu kez enerji şokunun yarattığı enflasyon ateşine benzin dökmüş olur ve enflasyon beklentilerinin kalıcı olarak bozulmasına (de-anchoring of inflation expectations) yol açar. Orta Doğu’daki çatışmaların şekillendirdiği ve Bailey’nin “hem yüksek fiyatlar hem de düşük üretim riskini aynı anda barındırıyor” şeklinde tanımladığı bu mevcut ortam, klasik para politikası araçlarının sınırlarının test edildiği, kitaplarda yazan reçetelerin işe yaramadığı eşsiz bir makroekonomik açmazdır.

30 nisan mpc toplantısı öncesi piyasalardaki devasa bölünme

İngiltere Merkez Bankası’nın faiz kararlarını alan Para Politikası Kurulu’nun (MPC) 30 Nisan’da gerçekleştireceği tarihi toplantı öncesinde, finansal piyasalar eşi benzeri görülmemiş bir yön arayışı ve belirsizlik (uncertainty) içine girmiştir. Normal şartlarda, merkez bankalarının “sözlü yönlendirme” (forward guidance) stratejileri sayesinde piyasalar, toplantı öncesinde çıkacak kararı büyük ölçüde fiyatlamış olurlar. Ancak İran savaşı gibi jeopolitik siyah kuğuların (black swan events) ortaya çıkması, modelleri tamamen işlevsiz kılmıştır. Şu anda tahvil yatırımcıları, hedge fonlar ve yatırım bankaları, 30 Nisan için borçlanma maliyetlerinin sabit tutulması (hold), düşürülmesi (cut) veya sürpriz bir şekilde artırılması (hike) ihtimalleri arasında tam anlamıyla bölünmüş durumdadır.

Gerilimin tırmanmasından çok kısa bir süre öncesine kadar piyasa konsensüsü, enflasyonun dizginlendiği ve BoE’nin 2026 yılı içinde seri faiz indirimlerine başlayacağı yönündeydi. Bu “güvercin” (dovish) fiyatlama, hisse senedi piyasalarına moral veriyor ve tahvil faizlerini aşağı çekiyordu. Ancak enerji fiyatlarındaki artışın kalıcı olma ihtimali, tüm bu projeksiyonları bir gecede çöpe atmıştır. Artık piyasalarda “daha uzun süre daha yüksek” (higher for longer) faiz senaryosu yeniden ana senaryo (base case) haline gelmeye başlamıştır. Eğer 30 Nisan’da faizlerin yüksek tutulacağı ve şahin (hawkish) bir duruş sergileneceği sinyali verilirse, İngiltere’de mortgage (konut kredisi) faizleri yeniden tırmanışa geçecek ve emlak piyasasındaki çözülme hızlanacaktır.

“Aceleci yargılardan kaçınma” ve veriye dayalı politika stratejisi

Kriz anlarında merkez bankalarının yapabileceği en ölümcül hata, dışsal bir şoka karşı panik halinde tepki vererek ekonominin uzun vadeli dengelerini bozmaktır. Andrew Bailey’nin, belirsizliğin boyutu nedeniyle “aceleci yargılardan kaçınacaklarını” (avoiding rushed judgments) net bir şekilde ifade etmesi, kurumun rasyonel ve veriye dayalı (data-dependent) yönetim felsefesini koruma çabasıdır. Merkez bankacılığında dışsal arz şokları karşısında genellikle “şoku görmezden gelme” (look-through) eğilimi vardır; çünkü faiz artırarak petrol kuyularından daha fazla petrol çıkmasını sağlayamazsınız. Bailey, bu enerji krizinin geçici bir fiyat sıçraması mı yoksa kalıcı bir enflasyonist yapı mı oluşturacağını görmek için zaman kazanmaya çalışmaktadır.

Karar vermek için acele etmemek, aynı zamanda piyasa psikolojisini yönetmek için kullanılan bir “bekle ve gör” (wait and see) taktiğidir. Bailey, “enerji şokunun net etkilerini görmek için henüz yeterli veri bulunmadığını” belirterek, MPC üyelerinin manşet enflasyondaki dalgalanmalardan ziyade, bu şokun ikincil etkilerine (second-round effects) odaklanacaklarının sinyalini vermiştir. Eğer enerji şoku, işçi ücretlerine ve temel hizmet fiyatlarına sızmazsa (pass-through), merkez bankası bu süreci faiz artırmadan atlatmayı deneyebilir. Ancak bu stratejinin başarılı olması, tamamen ekonomik aktörlerin davranışlarına ve şokun süresine bağlıdır.

İşgücü piyasasında yumuşama ve içsel deflasyonist güçler

Enerji şokunun yarattığı bu karamsar tabloda BoE’ye nefes aldıran ve Bailey’nin de konuşmasında özellikle altını çizdiği yegane umut ışığı, İngiltere’nin iç makroekonomik dinamiklerinden gelen soğuma sinyalleridir. Bailey, işgücü piyasasındaki yumuşamaya (softening in the labor market) ve işletmelerin maliyet artışlarını tüketicilere yansıtmakta zorlanmasına (lack of pricing power) dikkat çekerek, enflasyon baskısını sınırlayabilecek güçlü içsel faktörlerin devrede olduğunu belirtmiştir. Bu durum, para politikası aktarım mekanizmasının (monetary policy transmission) daha önceki faiz artışları sayesinde çalıştığını göstermektedir.

Son iki yıldır uygulanan yüksek faiz oranları, iç talebi başarıyla kısmış; işsizlik oranlarında hafif bir kıpırdanmaya ve ücret artış hızlarında yavaşlamaya (wage moderation) neden olmuştur. Tüketicilerin satın alma gücünün erimesi, perakende şirketlerini fiyat artışı yapmaktan alıkoymaktadır; zira zam yapan şirketler hızla pazar payı kaybetmektedir. Ekonomideki bu zayıf talep ortamı, küresel petrol şokunun yerel fiyatlara geçişini engelleyen devasa bir amortisör (shock absorber) görevi görmektedir. Yani küresel enerji enflasyonu ile yerel talep deflasyonu İngiltere ekonomisinde büyük bir bilek güreşine tutuşmuş durumdadır. Merkez bankası, bu zayıf iç talebin, dışarıdan gelen enerji ateşini söndürmeye yetecek güçte olmasını umut etmektedir.

Sonuç: jeopolitiğin gölgesinde para politikasının kaderi

Sonuç itibarıyla, IMF toplantıları sırasında çizilen makroekonomik çerçeve, para politikasının artık sadece makro verilerle değil, doğrudan askeri stratejiler ve diplomatik müzakerelerle şekillendiğini kanıtlamaktadır. Bailey’nin konuşmasının sonunda vurgulandığı üzere, politika yapıcılar için asıl belirleyici unsur “çatışmaların süresi” olacaktır. Eğer İran savaşı kısa sürede diplomatik bir çözüme ulaşır ve enerji piyasalarındaki risk primi silinirse, İngiltere Merkez Bankası planladığı faiz indirim döngüsüne 2026 yılı içinde gecikmeli de olsa geri dönebilir.

Ancak savaşın uzaması, ablukaların kalıcı hale gelmesi ve petrol fiyatlarının yüksek bir platoya yerleşmesi durumunda, “aceleci yargılardan kaçınma” stratejisi yerini çok daha şahin ve sert bir para politikası duruşuna bırakmak zorunda kalacaktır. 30 Nisan’da gerçekleştirilecek MPC toplantısı, sadece faiz oranının açıklanacağı bir takvim olayı değil; İngiltere Merkez Bankası’nın bu tarihi stagflasyon ikilemi karşısında hangi yolu seçeceğini tüm küresel piyasalara ilan edeceği bir kırılma noktası olacaktır.

BoE, aceleci yargılarda bulunmaktan kaçınacak adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Küresel yatırım bankacılığının devlerinden Goldman Sachs, İran savaşının ve değişen faiz beklentilerinin yarattığı devasa piyasa oynaklığı nedeniyle, en güvendiği departmanlarından biri olan FICC (Sabit Getirili Menkul Kıymetler, Döviz ve Emtia) biriminde ağır bir yara aldı.

Ficc piyasalarının anatomisi ve piyasa yapıcılığın zorlukları

Modern yatırım bankacılığının kalbi olarak kabul edilen FICC (Fixed Income, Currencies, and Commodities) departmanları, küresel finans sistemindeki en karmaşık, en hacimli ve riski en yüksek işlemlerin yürütüldüğü merkezlerdir. Devlet tahvillerinden şirket bonolarına, döviz swaplarından petrol ve altın gibi emtia türevlerine kadar trilyonlarca dolarlık varlığın alınıp satıldığı bu piyasalar, makroekonomik şoklara karşı son derece duyarlıdır. Goldman Sachs’ın 2026 yılının ilk çeyreğinde bu departmandan elde ettiği gelirlerin %10 gibi sert bir düşüşle 4,01 milyar dolara gerilemesi, sadece bir bankanın bilanço sorunu değil; aynı zamanda küresel piyasalarda yaşanan derin jeopolitik ve finansal türbülansın en somut kanıtıdır.

Bu gelir düşüşünün ve yazılan zararların arkasındaki temel mekanizmayı anlamak için “piyasa yapıcılık” (market making) kavramını derinlemesine incelemek gerekir. Goldman Sachs gibi devasa yatırım bankaları, müşterilerinin (merkez bankaları, hedge fonlar, emeklilik fonları) her an alım veya satım yapabilmesi için piyasaya sürekli likidite sağlamakla yükümlüdür. Bir piyasa yapıcı, piyasada alıcı olmadığında kendi sermayesini kullanarak satılan varlıkları almak, satıcı olmadığında ise kendi elindeki varlıkları (envanter) satmak zorundadır. İran savaşının patlak verdiği ve piyasalarda paniğin (panic selling) hakim olduğu günlerde, yatırımcılar ellerindeki riskli varlıkları hızla satıp nakde dönmek istediklerinde, Goldman Sachs piyasa yapıcı rolü gereği bu varlıkları kendi bilançosuna almak (inventory risk) zorunda kalmıştır. Fiyatların serbest düşüşte olduğu bir ortamda bu pozisyonları elde tutmak, bankanın işlem masalarında (trading desks) kaçınılmaz olarak “zarar yazılmasına” (mark-to-market losses) neden olmuştur.

İran savaşı, petrol şoku ve tahvil piyasalarındaki yıkım

Goldman Sachs’ın işlem masalarını ters köşeye yatıran en büyük dışsal şok, şüphesiz ki Orta Doğu’da alevlenen İran savaşı ve bu savaşın küresel enerji piyasalarında yarattığı depremdir. Özellikle Mart ayında, savaşın bölgesel bir ablukaya dönüşmesi ve tedarik zincirlerinin kopması ihtimali, ham petrol fiyatlarında eşine az rastlanır bir sıçramaya neden olmuştur. Petrol fiyatlarındaki bu ani ralli, sadece enerji şirketlerini ilgilendiren bir durum değildir; makroekonomik zincirleme reaksiyon (chain reaction) gereği doğrudan küresel enflasyon beklentilerini vurur.

Enflasyon beklentilerinin savaş kaynaklı enerji maliyetleriyle yeniden alevlenmesi, tahvil piyasaları (bond markets) için tam bir kabustur. Tahvil fiyatları ile faiz oranları (getiriler) arasında ters bir orantı vardır. Piyasalar enflasyonun artacağını fiyatladığında, tahvil getirileri hızla yükselir ve tahvillerin fiyatı sert bir şekilde düşer. Goldman Sachs’ın sabit getirili menkul kıymetler masası, portföyünde bulundurduğu milyarlarca dolarlık uzun vadeli devlet tahvillerinde (US Treasuries), getirilerin aniden fırlamasıyla birlikte devasa bir değer kaybı yaşamıştır. Bankanın faiz ve sabit getirili ürünlerde yaşadığı yavaşlama ve zarar, tamamen bu savaşın yarattığı jeopolitik risk priminin tahvil piyasalarında yarattığı yıkıcı satış dalgasının bir sonucudur.

Merkez bankalarının faiz politikası ve beklentilerin çöküşü

FICC departmanını vuran tek sorun savaşın yarattığı enflasyon korkusu değildi; aynı zamanda bu korkunun dünyanın en büyük merkez bankalarının, özellikle de Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası’nın (Fed) para politikası beklentilerinde yarattığı radikal değişimdi. 2026 yılına girerken Wall Street’in genel beklentisi (consensus), enflasyonun kontrol altına alındığı ve Fed’in seri faiz indirimlerine (rate cuts) başlayacağı yönündeydi. Bu beklenti, bankaların faiz oranı türevlerinde (interest rate swaps) faizlerin düşeceğine dair devasa pozisyonlar almasına neden olmuştu.

Ancak İran savaşının petrol fiyatlarını patlatması, merkez bankalarının faiz indirimi hayallerini suya düşürdü. “Daha uzun süre daha yüksek” (higher for longer) faiz senaryosunun bir anda masaya geri dönmesi, döviz ve tahvil piyasalarında eşi benzeri görülmemiş bir yeniden fiyatlama (re-pricing) sürecini tetikledi. Beklentilerin bu denli sert bir şekilde yön değiştirmesi, faiz oranlarındaki düşüşe pozisyon alan Goldman Sachs’ın makro işlem masalarını (macro trading desks) devasa bir riskin ortasında bıraktı. Konuya yakın kaynakların belirttiği üzere, piyasa yapıcı olarak alınan zorunlu pozisyonlar ile bozulan makroekonomik beklentiler birleştiğinde, bankanın faiz ticareti ve kredi ürünlerinde kar etmesi matematiksel olarak imkansız hale gelmiştir.

Mortgage (ipotekli konut kredisi) ve kredi piyasalarındaki donma

Goldman Sachs’ın ilk çeyrek raporunda vurgulanan bir diğer kritik detay, gelir düşüşünde mortgage (ipotekli konut kredisi) ve şirket kredi ürünlerindeki (corporate credit) yavaşlamanın etkili olmasıdır. Bu yavaşlama, doğrudan yükselen faiz oranlarının ve belirsizliğin reel ekonomi üzerindeki felç edici etkisinin bir yansımasıdır.

Faiz indirim beklentilerinin rafa kalkması ve tahvil faizlerinin yeniden yükselişe geçmesi, ABD’deki 30 yıllık mortgage faiz oranlarını yatırımcılar ve ev alıcıları için son derece cazip olmayan seviyelere taşımıştır. Konut piyasasındaki bu donma, bankanın Menkul Kıymetleştirilmiş Ürünler (Securitized Products) masasında işlem hacimlerinin bıçak gibi kesilmesine neden olmuştur. Aynı şekilde, şirketlerin borçlanma maliyetlerinin (kredi spread’lerinin) savaş ve enflasyon riski nedeniyle aniden genişlemesi, şirket tahvili ihraçlarını ve kredi ticaretini (credit trading) durma noktasına getirmiştir. Yatırımcılar riskli şirket tahvillerinden kaçarak güvenli limanlara sığınırken, Goldman’ın elinde kalan şirket bonoları (corporate bonds) likiditesini kaybetmiş ve bilanço üzerinde bir ağırlık yaratmıştır.

Goldman sachs’ın makroekonomik ağırlığı ve asimetrik riskler

Bu noktada analistlerin dikkat çektiği çok önemli bir kurumsal ayrışma (corporate divergence) bulunmaktadır. JPMorgan Chase veya Citigroup gibi devasa perakende bankacılık (retail banking) ağlarına, kredi kartı gelirlerine ve dev mevduat havuzlarına sahip olan bankalar, jeopolitik krizleri yüksek net faiz marjlarıyla (NIM) bir şekilde kompanse edebilmektedirler. (Nitekim aynı dönemde JPMorgan ve Citi rekor karlar açıklamıştır). Ancak Goldman Sachs’ın iş modeli, tarihsel olarak geleneksel bankacılıktan ziyade tamamen yatırım bankacılığına, birleşme ve satın almalara (M&A) ve makroekonomik işlemlere (macro trading) dayanmaktadır.

Goldman’ın bu “safkan” yatırım bankası (pure-play investment bank) kimliği, piyasaların sakin ve yükseliş trendinde olduğu dönemlerde ona rakiplerinden çok daha yüksek bir kar marjı sağlarken; savaş, enflasyon ve faiz şoklarının yaşandığı kriz anlarında onu asimetrik bir riske maruz bırakmaktadır. Analistlerin, “Goldman’ın makroekonomik işlemlerdeki ağırlığının, bu tür ani piyasa değişimlerinde bankayı riskli bir pozisyonda bıraktığına” dikkat çekmesi tam olarak bu yapısal fizyolojiyi işaret etmektedir. Makro ticaret (macro trading), yöneticilerin küresel faiz, döviz ve emtia yönlerine dair yaptıkları tahminlere dayanır; savaş gibi dışsal ve öngörülemez (black swan) bir olay bu tahminleri saniyeler içinde çürüttüğünde, korunma (hedging) stratejileri işe yaramaz ve zarar kaçınılmaz olur.

Yönetimin savunması: trafik sıkışıklığı metaforu ve gerçekler

Milyarlarca dolarlık gelir düşüşünün ve piyasa eleştirilerinin gölgesinde, Goldman Sachs yönetimi yatırımcı güvenini korumak adına agresif bir iletişim stratejisi (forward guidance) izlemektedir. Bankanın Başkanı ve İkinci Adamı (COO) John Waldron’un Washington’da düzenlenen konferansta yaptığı açıklamalar, bu hasar kontrolünün (damage control) en net örneğidir. Waldron’un FICC biriminin performansına dair bir endişesi olmadığını vurgulaması ve piyasalardaki durumu “trafik yoğunluğuna” benzetmesi, son derece zekice seçilmiş bir kurumsal halkla ilişkiler hamlesidir.

Waldron,

“Herhangi bir anda işler yolunda gitmeyebilir ancak işin bütününe baktığınızda FICC birimimiz oldukça güçlü”

diyerek, yaşananların yapısal bir çöküş değil, geçici bir konjonktürel sapma olduğunu savunmaktadır. “Trafik sıkışıklığı” metaforu, yolun (piyasanın) sağlam olduğunu, araçların (bankanın altyapısının) çalıştığını, sadece önlerinde geçici bir kaza (İran savaşı) olduğu için hızlarının düştüğünü ima etmektedir. Yönetim, piyasa yapıcılık işinin doğası gereği bazı çeyreklerde zararın kaçınılmaz olduğunu, asıl başarının fırtına dindiğinde pazar payını korumak olduğunu yatırımcılara anlatmaya çalışmaktadır. Goldman Sachs, bu geçici zararları sineye çekerek müşterilerine likidite sağlamaya devam etmesinin, uzun vadede kurumun güvenilirliğini (credibility) ve franchise değerini artıracağına inanmaktadır.

Yatırımcı psikolojisi ve wall street analistlerinin uyarıları

Ancak Wall Street’in affı genellikle çok kısadır ve kurumsal yatırımcıların sabrı çeyreklik bilançolarla sınırlıdır. Wells Fargo’nun kıdemli bankacılık analisti Mike Mayo’nun yaptığı değerlendirme, yatırımcıların Goldman Sachs yönetimine verdiği avansın sınırlarını çok net çizmektedir. Mayo’nun,

“Yatırımcıların bu durumu şimdilik tek çeyreklik bir aksama olarak görebileceğini ancak benzer bir sonucun tekrarlanması durumunda soru işaretlerinin artacağını”

belirtmesi, bankanın önündeki en büyük sınavın ikinci çeyrek bilançosu olacağını göstermektedir.

Kurumsal hissedarlar, bir savaşın yarattığı ilk şok dalgasında işlem masalarının zarar etmesini makul bir “kaza” olarak kabul edebilirler. Ancak aylar geçmesine rağmen bankanın risk yönetim modelleri (risk management models) ve korunma stratejileri (hedging strategies) bu yeni yüksek oynaklıklı piyasaya uyum sağlayamaz ve zarar yazmaya devam ederse, eleştirilerin boyutu “trafik kazasından” çıkıp “yönetimsel zafiyete” dönüşecektir. Özellikle rakiplerin karlarını artırdığı bir ekosistemde, Goldman Sachs’ın hissedarları (shareholders) sermaye getirisi (ROE – Return on Equity) konusunda ciddi hesaplar sormaya başlayacak ve belki de bankanın FICC departmanındaki risk limitlerinin daraltılmasını talep edeceklerdir.

Sonuç: makroekonomik belirsizliklerin gelecekteki bilançolara etkisi

Sonuç itibarıyla, Goldman Sachs’ın FICC biriminde yaşadığı 4,01 milyar dolara gerileyen çeyreklik gelir şoku, sadece bir bankacılık haberi değil, küresel makroekonomik fay hatlarının ne kadar kırılgan olduğunun bir özetidir. İran savaşının tetiklediği jeopolitik oynaklık, petrol fiyatlarındaki sıçrama ve merkez bankalarının bozulan faiz patikaları, dünyanın en prestijli işlem masalarını dahi hazırlıksız yakalamayı başarmıştır.

Goldman Sachs’ın piyasa yapıcı rolünün bedelini ödediği bu dönem, küresel finansal sistemin likidite sağlama maliyetlerinin kriz anlarında ne kadar astronomik rakamlara ulaşabileceğini kanıtlamaktadır. Banka yönetimi durumu geçici bir trafik sıkışıklığı olarak görüp yatırımcıları sakinleştirmeye çalışsa da, önümüzdeki çeyreklerde savaşın seyrine, enflasyonun inatçılığına ve Fed’in kararlarına bağlı olarak bu trafiğin tamamen durup durmayacağı finans dünyasının en büyük merak konusudur. Goldman Sachs, safkan yatırım bankacılığı modelinin dayanıklılığını, tarihinin en fırtınalı dönemlerinden birinde test etmeye devam edecektir.

Goldman Sachs’ın sabit getirili işlemleri jeopolitik volatiliteden etkilendi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, petrol fiyatlarındaki artışın tetiklediği yeni enflasyon şokuna karşı piyasaları uyararak, bu durumu geçici varsayıp “görmezden gelmenin” büyük bir para politikası hatası olacağını vurguladı.

Avrupa merkez bankası’nın enflasyonla bitmeyen imtihanı

Küresel makroekonomik sistem, son yıllarda ardı ardına gelen ve tedarik zincirlerini kökünden sarsan devasa krizlerle boğuşurken, merkez bankalarının kriz yönetimi kapasiteleri tarihin en zorlu sınavlarından birini vermektedir. Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) Washington’da düzenlenen geleneksel bahar toplantıları, dünya ekonomisine yön veren politika yapıcıların bu krizlere karşı ortak bir akıl aradığı en önemli platformdur. Bu kritik zirvede sahneye çıkan Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde’ın yaptığı çarpıcı açıklamalar, özellikle Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin ve İran savaşının tetiklediği yeni enerji şokunun, Euro Bölgesi ekonomisi üzerindeki potansiyel yıkıcı etkilerine dair derin bir endişeyi yansıtmaktadır. Lagarde’ın, petrol fiyatlarındaki bu sert ve ani yükselişin tetiklediği enflasyon şokunun geçici (transitory) olup olmadığının henüz netleşmediğini, bu nedenle olası bir faiz artışının (rate hike) gerekip gerekmediğini söylemek için henüz çok erken olduğunu belirtmesi, para politikasının şimdilik karanlıkta el yordamıyla ilerlediğinin en açık ve dürüst itirafıdır.

Avrupa ekonomisi, yapısı gereği enerji konusunda dışa bağımlı ve arz şoklarına karşı son derece kırılgan bir fizyolojiye sahiptir. Amerika Birleşik Devletleri gibi kendi petrolünü ve doğal gazını üretebilen bir net enerji ihracatçısı olmayan Euro Bölgesi, ithal ettiği her bir varil petrolün ve her bir metreküp LNG’nin (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) maliyetini doğrudan enflasyon olarak kendi iç piyasasına yansıtmak zorundadır. Bu yapısal zayıflık, Lagarde’ın ve ECB Yönetim Konseyi’nin (Governing Council) omuzlarındaki yükü diğer majör merkez bankalarına kıyasla çok daha ağırlaştırmaktadır. Lagarde’ın temkinli duruşu, sadece bir faiz oranını belirlemekten ibaret değildir; aynı zamanda 20 ülkeden ve yüz milyonlarca tüketiciden oluşan bu devasa bloğun satın alma gücünü korumak, sanayi üretiminin durmasını engellemek ve Euro’nun küresel rezerv para statüsünü savunmak gibi devasa sorumlulukları barındırmaktadır.

“Görmezden gelme” (look-through) stratejisinin teorik iflası

Merkez bankacılığı literatüründe ve makroekonomi teorisinde, enflasyonist şoklara verilecek tepkiler şokun kaynağına göre değişiklik gösterir. Eğer enflasyon, ekonomideki iç talebin çok güçlü olmasından (demand-pull) kaynaklanıyorsa, merkez bankası tereddütsüz bir şekilde faiz artırarak ekonomiyi soğutur. Ancak enflasyon, petrol fiyatlarındaki sıçrama veya bir savaş nedeniyle tedarik zincirlerinin kopması gibi dışsal bir arz şokundan (supply-side shock) kaynaklanıyorsa, geleneksel teori merkez bankalarına bu şoku “görmezden gelmelerini” (look-through) tavsiye eder. Çünkü merkez bankaları faizleri artırarak petrol kuyularından daha fazla petrol çıkarılmasını sağlayamazlar; faiz artırımı sadece kredileri pahalılaştırır ve zaten enerji maliyetleri altında ezilen reel sektörü boğarak ekonomiyi resesyona (durgunluğa) iter. Bir arz şoku karşısında faiz artırmak, ekonomiye “çifte darbe” vurmak demektir.

Ancak Christine Lagarde’ın IMF etkinliğindeki konuşmasında kullandığı,

“Bugün bunun ‘görmezden gelinecek’ (look-through) bir durum olduğunu söylemek ciddi bir hata olur. Henüz bilmiyoruz, söylemek için çok erken”

şeklindeki tarihi ifadeleri, bu geleneksel makroekonomik ezberin mevcut konjonktürde tamamen iflas ettiğini göstermektedir. Lagarde’ın bu dışsal enerji şokunu neden görmezden gelemeyeceği son derece rasyonel temellere dayanmaktadır: Çünkü dünya ekonomisi son beş yıldır sürekli olarak “geçici” zannedilen ancak kalıcı hasarlar bırakan şoklara maruz kalmıştır. Pandemi dönemi enflasyonu için de başlangıçta “geçici” denmiş, şok görmezden gelinmiş, ancak sonrasında enflasyon on yılların zirvesine çıkarak merkez bankalarının güvenilirliğini (credibility) derinden sarsmıştır. Lagarde, geçmişte yapılan bu ölümcül zamanlama hatasını bir kez daha tekrarlamak istememektedir. Enerji şokunun boyutu, savaşın şiddeti ve jeopolitik denklemin belirsizliği, ECB’yi “bekle ve gör” stratejisinden ziyade “en kötüsüne hazır ol” stratejisine itmektedir.

Enflasyon beklentilerinin çapalanması (anchoring) ve psikolojik savaş

Bir merkez bankasının elindeki en güçlü silah, ne matbaası ne de döviz rezervleridir; en güçlü silahı, piyasaların ve halkın kurumun enflasyonla mücadele kararlılığına duyduğu güvendir. Ekonomi biliminde bu güven ilişkisi, “enflasyon beklentilerinin çapalanması” (anchoring of inflation expectations) olarak adlandırılır. Lagarde’ın açıklamalarının merkezinde yer alan

“Enflasyon beklentilerinin bozulmasına izin vermeyeceğiz”

şeklindeki keskin vurgu, aslında bu psikolojik savaşı (psychological warfare) kaybetmeme kararlılığının bir özetidir. Beklentiler bir kez çapasından koptuğunda, yani halk fiyatların sürekli ve kontrolsüz bir şekilde artacağına inanmaya başladığında, enflasyon kendi kendini besleyen bir canavara dönüşür.

Avrupa gibi sendikal örgütlenmenin (labor unions) son derece güçlü olduğu, toplu iş sözleşmelerinin milyonlarca çalışanın kaderini belirlediği bir coğrafyada beklentilerin bozulması çok daha tehlikelidir. Eğer Almanya’daki veya Fransa’daki işçiler, petrol şoku nedeniyle enflasyonun yüzde 2’lik hedefe dönmeyeceğine ikna olurlarsa, sendikalar masaya çok daha yüksek ücret zammi talepleriyle (wage demands) otururlar. Artan enerji maliyetleriyle boğuşan şirketler, bir de bu yüksek işçilik maliyetleriyle karşılaştıklarında, kar marjlarını korumak için ürettikleri malların fiyatlarına tekrar zam yaparlar. Bu durum, ekonomiyi merkez bankalarının en büyük kabusu olan “ücret-fiyat sarmalının” (wage-price spiral) içine hapseder. Lagarde’ın şoku görmezden gelememesinin ana nedeni budur; çünkü enerji şokunun yarattığı manşet enflasyon, hızla beklentileri bozarak ücretler üzerinden sistemin geneline (ikincil etkilere) yayılma potansiyeli taşımaktadır.

Çekirdek enflasyona sızma (pass-through) etkisi ve maliyet aktarımı

Enflasyon analizlerinde genellikle iki farklı metrik kullanılır: Enerji ve gıda gibi oynak (volatil) kalemleri içeren “manşet enflasyon” (headline inflation) ile bu kalemlerin dışarıda bırakıldığı, ekonomideki asıl yapısal fiyat eğilimini gösteren “çekirdek enflasyon” (core inflation). Orta Doğu’daki savaşın ve deniz ablukalarının tetiklediği petrol şoku, ilk aşamada sadece manşet enflasyonu yukarı iter. Ancak modern endüstriyel ekonomilerde enerji, diğer tüm sektörlerin temel girdisidir (input). Lagarde’ın “şokun kalıcı olup olmadığını değerlendirmek için daha fazla veriye ihtiyaç olduğunu” söylemesi, bu sızma (pass-through) etkisinin boyutlarını ölçme çabasıdır.

Yüksek seyreden bir petrol fiyatı, birkaç ay içinde lojistik maliyetlerini artırır, gübre fiyatlarını katlar, petrokimya endüstrisinden plastik ambalajlara kadar her şeyin maliyetini yukarı çeker. Bu maliyet artışları, zamanla restoranlardaki yemek fiyatlarına, giyim eşyalarına ve hizmet sektörüne sızmaya başlar. Bir kez çekirdek enflasyonun içine yerleşen bu fiyat artışlarını temizlemek son derece acı vericidir. ECB’nin araştırma departmanları, şu an şirketlerin bu artan girdi maliyetlerini nihai tüketiciye ne oranda yansıtabildiğini (pricing power) ve kar marjlarını ne kadar sıkıştırabildiğini analiz etmektedir. Eğer veriler, enerji şokunun çekirdek enflasyonu kalıcı olarak enfekte ettiğini gösterirse, Lagarde’ın bahsettiği o “erken” faiz artışı (veya en azından planlanan faiz indirimlerinin tamamen iptal edilmesi) ECB Yönetim Konseyi’nin masasına çok güçlü bir şekilde gelecektir.

İmf bahar toplantıları: küresel politika koordinasyonu ve ayrışmalar

Christine Lagarde’ın bu kritik açıklamaları yaptığı bağlam da en az açıklamaların kendisi kadar önemlidir. IMF’nin Washington’daki bahar toplantıları, küresel ekonominin üç büyük oyuncusunun (Fed, ECB, BOJ) bir araya geldiği, gayri resmi koordinasyonların ve sinyalizasyonların yapıldığı bir arenadır. ECB’nin politika seçenekleri, dünyadan ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası’ndan (Fed) tamamen bağımsız düşünülemez. Küresel finansal mimaride faiz oranları, ülkelerin para birimlerinin değerini belirleyen yerçekimi kuvveti gibidir. Eğer ECB, enerji şokuna rağmen faiz indirimlerine başlarsa, ancak Fed enflasyon endişesiyle faizleri yüksek tutmaya (higher for longer) devam ederse, Euro ve Dolar arasındaki faiz makası (interest rate differential) Amerika lehine açılacaktır.

Bu makroekonomik senaryoda, küresel sermaye daha yüksek getiri arayışıyla Avrupa’dan çıkarak Amerika’ya akar. Sonuç olarak Euro, Dolar karşısında hızla değer kaybeder (devalüasyon). Euro’nun değer kaybetmesi, Avrupa için tam bir felakettir; çünkü Avrupa petrolden doğal gaza, yarı iletkenlerden endüstriyel hammaddelere kadar ithal ettiği hemen her şeyi küresel piyasalarda “Dolar” cinsinden ödemektedir. Zayıf bir Euro, ithalat faturasını daha da kabartır ve çok daha şiddetli bir “ithal enflasyon” (imported inflation) sarmalı yaratır. Dolayısıyla Lagarde, sadece kendi iç pazarındaki enflasyon dinamiklerini değil, aynı zamanda Fed Başkanı Jerome Powell’ın adımlarını ve döviz kurundaki kırılganlığı da gözeterek “şoku görmezden gelmenin hata olacağını” ifade etmek zorunda kalmıştır. Avrupa’nın bağımsız para politikası manevra alanı, doların küresel hegemonyası nedeniyle aslında oldukça dardır.

Euro bölgesi’nin kırılgan büyümesi ve stagflasyon tehlikesi

ECB’nin faiz politikası konusunda karar verirken karşı karşıya kaldığı en büyük ikilem, Euro Bölgesi ekonomisinin içinde bulunduğu yapısal durgunluktur. Lagarde, faiz artışı (tightening) için “erken” derken, aslında masadaki en korkutucu ekonomik hastalığa, yani “Stagflasyona” (Stagflation) atıfta bulunmaktadır. Stagflasyon, bir ekonomide yüksek enflasyon ile sıfıra yakın büyümenin (stagnation) ve artan işsizliğin aynı anda yaşanması durumudur. Avrupa’nın ekonomik lokomotifi olan Almanya, özellikle ucuz Rus gazının kesilmesi ve ardından gelen küresel arz şokları nedeniyle sanayi modelinde derin bir kriz yaşamaktadır. Alman imalat sanayisi PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) verileri aylardır daralma bölgesinde seyretmektedir.

Eğer Lagarde ve ECB Yönetim Konseyi, enerji şokunun tetiklediği enflasyonu ezmek için panik halinde faiz artırımlarına giderse veya finansal koşulları gereğinden fazla sıkılaştırırsa, zaten teknik resesyon (technical recession) sınırlarında gezinen Avrupa ekonomisini derin bir çöküşe sürükleyebilirler. Yüksek faizler, hanehalkının ipotekli konut (mortgage) kredilerini ödeyemez hale gelmesine, şirketlerin yeni yatırımları dondurmasına ve iflas dalgalarının (bankruptcies) başlamasına neden olur. Merkez bankası, fiyat istikrarını (price stability) sağlama görevi ile ekonomiyi tamamen öldürmeme görevi arasında adeta ince bir ip üzerinde yürüyen bir cambaz konumundadır. Lagarde’ın sözlerindeki o kararsızlık tonu, aslında bu derin ve çözümü neredeyse imkansız olan stagflasyon açmazının bir yansımasıdır.

Veri odaklı (data-dependent) politika ve sözlü yönlendirme stratejisi

Geçmişte merkez bankaları, piyasaları sakinleştirmek ve geleceğe dair bir projeksiyon sunmak için “sözlü yönlendirme” (forward guidance) denilen ve faizlerin uzun bir süre boyunca hangi seviyede kalacağına dair kesin taahhütler içeren iletişim stratejileri kullanırlardı. Ancak pandemi ve savaşlarla dolu bu yeni makroekonomik çağda, belirsizlik seviyesi öylesine artmıştır ki, hiçbir merkez bankası başkanı üç ay sonrasını bile net bir şekilde öngörememektedir. Lagarde’ın IMF etkinliğinde,

“Mevcut şokun kalıcı olup olmadığını değerlendirmek için daha fazla veriye ihtiyaç olduğunu”

dile getirmesi, ECB’nin artık tamamen “veri odaklı” (data-dependent) ve “toplantıdan toplantıya” (meeting-by-meeting) bir politika yaklaşımına geçtiğinin ilanıdır.

Bu yeni iletişim stratejisi, piyasalar açısından son derece sancılıdır; zira piyasalar kesinlik (certainty) ister. Ancak Lagarde, finansal piyasalara peşinen bir söz verip daha sonra makroekonomik veriler yüzünden bu sözden dönerek kurumun itibarını zedelemektense, esnekliği korumayı tercih etmiştir. ECB uzmanları şu anda her ay açıklanan ücret büyümesi verilerini, kurumsal kar marjlarını, çekirdek enflasyon rakamlarını ve enerji türev piyasalarındaki fiyatlamaları anlık olarak modellemektedir. Eğer gelen veriler (incoming data), enflasyonist ateşin söndüğünü gösterirse Lagarde rahat bir nefes alıp gevşeme (easing) sinyalleri verebilir; ancak veriler şokun kalıcı bir enflasyonist hasar bıraktığını kanıtlarsa, masada “görmezden gelinen” bir faiz artırımı silahı her zaman hazır tutulacaktır.

Ecb yönetim konseyi’ndeki şahinler ve güvercinlerin kavgası

Avrupa Merkez Bankası’nın tek bir monolitik yapı olmadığını, aksine 20 farklı ülkenin merkez bankası başkanlarının oluşturduğu ve genellikle derin görüş ayrılıklarına sahne olan politik bir arena olduğunu unutmamak gerekir. Lagarde’ın IMF’deki dikkatli ve dengeci açıklamaları, aslında ECB Yönetim Konseyi içindeki “Şahinler” (Hawks – enflasyonla mücadeleyi önceliklendiren katı üyeler) ile “Güvercinler” (Doves – büyümeyi ve istihdamı önceliklendiren ılımlı üyeler) arasındaki şiddetli ideolojik kavganın bir yansımasıdır. Petrol şokunun ardından, Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel veya Hollanda Merkez Bankası Başkanı Klaas Knot gibi geleneksel şahin üyeler, enflasyonist beklentilerin bozulmasına asla izin verilmemesi gerektiğini ve gerekirse faiz indirim masasının tamamen devrilmesi gerektiğini yüksek sesle savunmaktadırlar.

Buna karşılık, İtalya Merkez Bankası Başkanı Fabio Panetta veya Yunanistan Merkez Bankası Başkanı Yannis Stournaras gibi güvercin üyeler, Avrupa ekonomisinin zaten can çekiştiğini, yüksek faizlerin devam etmesinin Güney Avrupa’daki yüksek borçlu ülkeleri (İtalya, İspanya, Yunanistan) bir borç krizine (sovereign debt crisis) sürükleyeceğini iddia etmektedirler. Bu grubun korkusu, faizlerin yüksek kalmasının Euro Bölgesi içinde bir finansal parçalanma (fragmentation) yaratmasıdır. Lagarde’ın “faiz artışı gerekip gerekmediğini söylemek için erken” demesi, aslında bu iki zıt görüşlü kampı şimdilik bir arada tutmaya ve konsey içindeki siyasi bütünlüğü (consensus) korumaya yönelik usta bir diplomatik manevradır.

Maliye politikaları ve para politikasının uyumsuzluğu

Enflasyonla mücadelenin tek ayağı merkez bankasının para politikası değildir; devletlerin uyguladığı maliye politikaları (fiscal policy) da bu denklemin en az faizler kadar güçlü bir parçasıdır. Lagarde ve ECB’nin işini en çok zorlaştıran unsurlardan biri, Avrupa hükümetlerinin enerji şokları karşısında gösterdiği popülist reflekslerdir. Hükümetler, artan enerji faturaları altında ezilen seçmenlerini rahatlatmak ve siyasi desteklerini korumak amacıyla devasa enerji sübvansiyonları (energy subsidies), vergi indirimleri ve doğrudan nakit destekleri dağıtmaktadırlar. Ancak bu genişleyici (expansionary) maliye politikaları, merkez bankasının enflasyonu düşürme çabasıyla taban tabana zıttır.

ECB, faizleri yüksek tutarak ekonomideki toplam talebi (aggregate demand) soğutmaya ve fiyatları aşağı çekmeye çalışırken; hükümetlerin dağıttığı milyarlarca Euro’luk teşvikler, halkın cebine yeniden harcanabilir para koyarak talebi suni olarak canlı tutmakta ve enflasyon ateşine odun atmaktadır. Ekonomi literatüründe bu durum “mali baskınlık” (fiscal dominance) tehlikesini beraberinde getirir. Lagarde, her ne kadar IMF toplantısında doğrudan hükümetleri hedef almasa da, enflasyon şokunu görmezden gelmenin hata olacağını belirtirken, aynı zamanda mali otoritelerin bu genişletici politikalardan vazgeçmeleri ve bütçe disiplinine (fiscal consolidation) dönmeleri gerektiği yönünde üstü kapalı bir uyarı yapmaktadır. Para ve maliye politikalarının birbirine zıt yönlerde kürek çektiği bir teknenin fırtınalı bir denizde alabora olması kaçınılmazdır.

Sonuç ve geleceğe yönelik makroekonomik beklentiler

Sonuç itibarıyla, Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde’ın IMF bahar toplantılarındaki bu kapsamlı değerlendirmeleri, Euro Bölgesi ekonomisinin çok hassas ve kırılgan bir dönemeçten geçtiğini göstermektedir. Savaşın ve jeopolitik krizlerin tetiklediği enerji şokunu, eski ders kitaplarında yazdığı gibi basitçe “görmezden gelip” yoluna devam etme lüksü artık ortadan kalkmıştır. Enflasyon beklentilerinin bozulması ve ücret-fiyat sarmalının tetiklenmesi, ECB için kabul edilemez bir kırmızı çizgidir.

Önümüzdeki birkaç ay, Euro Bölgesi’nin kaderini tayin edecektir. Gelecek olan enflasyon verileri, imalat sanayi rakamları ve petrol fiyatlarındaki kalıcılık, Lagarde’ın o bahsettiği “daha fazla verinin” içeriğini oluşturacaktır. Eğer enerji şoku çekirdek enflasyona sızmayı başarırsa, piyasaların şu an hiç fiyatlamadığı bir “faiz artırımı” veya “faizlerin çok uzun süre indirilmemesi” senaryosu sert bir gerçeklik olarak Wall Street’ten Frankfurt’a kadar tüm finansal piyasaları sarsacaktır. Lagarde, elinde faiz silahıyla, Avrupa ekonomisini hem stagflasyon batağından hem de parçalanma riskinden korumak için tarihin en karmaşık merkez bankacılığı operasyonlarından birini yönetmeye devam etmektedir.

ECB/Lagarde: Enflasyon şokunu görmezden gelmek hata olur adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanı Ryosei Akazawa’yı Merkez Bankası’nın olası faiz kararları hakkında kamuoyuna açık yorumlar yapması nedeniyle sert bir dille uyardı. Bu kabine içi gerilim, zayıf Yen ve artan tahvil faizlerinin yarattığı ekonomik baskıyı gözler önüne seriyor.

Merkez bankası bağımsızlığının makroekonomik ve kurumsal önemi

Modern makroekonomik yönetişimin en temel ve sarsılmaz ilkelerinden biri, para politikasını yöneten merkez bankalarının siyasi otoritelerden ve günlük politik baskılardan tam anlamıyla bağımsız olmasıdır. Merkez bankası bağımsızlığı (central bank independence), enflasyonla mücadelenin, fiyat istikrarının sağlanmasının ve piyasa güveninin tesis edilmesinin yegane güvencesidir. Hükümetler genellikle kısa vadeli siyasi hedefler, seçim döngüleri veya ekonomik büyümeyi suni olarak destekleme arzusuyla düşük faiz oranları ve gevşek para politikaları talep etme eğilimindedirler. Buna karşın merkez bankaları, ekonominin uzun vadeli sağlığını korumak adına gerekirse acı reçeteleri uygulamak, faiz oranlarını artırmak ve ekonomiyi soğutmak zorundadırlar. Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama’nın, Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanı Ryosei Akazawa’ya Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) faiz politikası hakkında yorum yapmaktan kaçınması yönünde verdiği sert uyarı, tam olarak bu kurumsal sınırların ve makroekonomik ilkelerin korunması refleksinden kaynaklanmaktadır.

Japonya özelinde bu durum çok daha hassas bir tarihsel geçmişe sahiptir. 1998 yılında revize edilen Japonya Merkez Bankası Kanunu, bankaya para politikası araçlarını belirlemede tam bir operasyonel bağımsızlık tanımıştır. Katayama’nın düzenlediği basın toplantısında açıkça dile getirdiği “Ticaret bakanı para politikasından sorumlu değil. Yasaya göre, BOJ’un spesifik politika araçlarına ilişkin kararlar merkez bankasının kendisine bırakılmalıdır” şeklindeki ifadeler, sadece bir kabine içi yetki hatırlatması değil, aynı zamanda küresel finans piyasalarına yönelik güçlü bir “kurumsal güvenilirlik” (institutional credibility) mesajıdır. Uluslararası yatırımcılar, devasa fon yöneticileri ve döviz tüccarları, bir ülkenin para politikasının siyasiler tarafından yönlendirildiğini hissettikleri anda o ülkenin para biriminden ve tahvillerinden hızla kaçma eğilimi gösterirler. Maliye Bakanı, ticaret bakanının pervasız açıklamalarının piyasalarda yaratabileceği bu “siyasi müdahale” algısını anında keserek, Japonya’nın serbest piyasa kurallarına ve kurumsal saygınlığa olan bağlılığını teyit etmiştir.

Zayıf yen sendromu ve ticaret bakanlığının endişeleri

Kabine içinde yaşanan bu olağandışı çatlağın kökenini anlamak için, Japonya ekonomisinin son yıllarda karşı karşıya kaldığı “Zayıf Yen” (Weak Yen) problemine ve bunun reel ekonomi üzerindeki yıkıcı etkilerine bakmak gerekmektedir. Pazar günü tartışmaların fitilini ateşleyen açıklamayı yapan Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanı Ryosei Akazawa’nın motivasyonu, temsil ettiği reel sektörün, sanayicilerin ve özellikle küçük ve orta boy işletmelerin (KOBİ) feryatlarıdır. Japon Yeni’nin Amerikan Doları ve diğer majör para birimleri karşısında tarihi dip seviyelerde seyretmesi, ihracat yapan büyük Japon devleri (örneğin Toyota, Sony) için kağıt üzerinde rekor karlar yaratsa da, ekonominin tabanını oluşturan ve hammaddeyi dışarıdan ithal etmek zorunda olan yerel üreticiler için bir kabusa dönüşmüştür. Japonya, enerjisinin (petrol, LNG, kömür) ve gıda kaynaklarının çok büyük bir bölümünü dışarıdan ithal eden bir ada ülkesidir. Yen’in değer kaybı, ülkeye giren her damla petrolün ve her ton buğdayın fiyatını Japon tüketicisi için katlayarak artırmaktadır.

Bu durum, ekonomi literatüründe “ithal enflasyon” (imported inflation) olarak adlandırılır. İç talebin canlı olmasından kaynaklanan sağlıklı bir enflasyon yerine, dışarıdan gelen maliyet şoklarının yarattığı bu “maliyet itişli enflasyon” (cost-push inflation), hanehalkının satın alma gücünü acımasızca eritmektedir. Ticaret Bakanı Akazawa’nın, ülkenin reel faiz oranlarının oldukça düşük kaldığı bir ortamda Japon para birimini desteklemek için Nisan ayındaki bir faiz artırımının “seçenekler arasında olabileceğini” söyleyerek yetki sınırlarını aşması, aslında reel sektörden gelen bu yoğun baskının siyasi bir dışavurumudur. Akazawa, Yen’in değer kazanması ve ithalat faturalarının hafiflemesi için tek çarenin Merkez Bankası’nın faiz artırarak (sıkılaşarak) Japon Yeni’ni küresel piyasalarda yeniden cazip hale getirmesi olduğuna inanmaktadır. Ancak, doğru bir ekonomik teşhis koymuş olsa dahi, reçeteyi yazma yetkisi kendisinde olmadığı için Maliye Bakanlığı tarafından hızla susturulmuştur.

Reel faizlerin negatif seyri ve sermaye kaçışı riski

Ticaret Bakanı Akazawa’nın açıklamalarında dikkat çektiği “reel faiz oranlarının oldukça düşük kalması” argümanı, Japonya’nın makroekonomik dengesizliklerinin kalbinde yer alan en kritik faktördür. Reel faiz (real interest rate), nominal politika faizinden gerçekleşen veya beklenen enflasyon oranının çıkarılmasıyla elde edilen ve yatırımcıların parasının gerçek satın alma gücünün ne yöne gittiğini gösteren temel göstergedir. Dünyanın geri kalanı (özellikle ABD Merkez Bankası Fed ve Avrupa Merkez Bankası ECB) enflasyonla mücadele etmek için politika faizlerini %4-%5 bandına çekerken, Japonya Merkez Bankası uzun süre sıfırın altında (NIRP – Negative Interest Rate Policy) ve sıfıra yakın faiz politikalarında ısrar etmiştir. Ülkede enflasyonun %2-%3 seviyelerine tırmanmasına rağmen politika faizlerinin %0 civarında veya çok düşük seviyelerde tutulması, Japonya’daki reel faizlerin derin bir şekilde negatif bölgede kalmasına neden olmuştur.

Negatif reel faiz ortamı, sermayenin doğasına aykırıdır. Para, her zaman en yüksek ve en güvenli reel getiriyi sunan limanlara doğru akar. Japon yatırımcılar, kurumsal fonlar ve bireysel tasarruf sahipleri, kendi ülkelerinde paralarının enflasyon karşısında eridiğini gördüklerinde, trilyonlarca Yen’lik devasa birikimlerini ABD Hazine tahvillerine, yabancı hisse senetlerine veya daha yüksek faiz veren diğer ülke varlıklarına yatırmak üzere yurt dışına çıkarmaktadırlar. Bu durum, döviz piyasalarında kesintisiz bir Yen satış baskısı ve yoğun bir Dolar talebi yaratarak Japon para biriminin değer kaybını kronik hale getirmektedir. Ayrıca, küresel spekülatörlerin ucuz faizle Yen borçlanıp, bu parayı yüksek faizli ülkelerde değerlendirdikleri ünlü “Carry Trade” işlemleri de Yen’in üzerindeki ölü toprağının bir diğer nedenidir. Akazawa’nın faiz artırımı talebi, işte bu sermaye kaçışını (capital flight) durdurmak ve Carry Trade pozisyonlarını tersine çevirerek yerel para birimini savunmak amacı taşımaktadır.

Kabine içi dinamikler ve ekonomik mali politika konseyi

Devlet yönetiminde makroekonomik koordinasyon, ilgili tüm bakanlıkların ve özerk kurumların uyum içinde çalışmasını gerektirir. Pazar günü patlak veren bu krizin hemen ertesi günü, Pazartesi sabahı gerçekleştirilen Ekonomik ve Mali Politika Konseyi (Council on Economic and Fiscal Policy) toplantısı, krizin büyümeden kontrol altına alındığı platform olmuştur. Bu konsey, Başbakan’ın başkanlık ettiği, Maliye Bakanı, Ticaret Bakanı, BOJ Başkanı ve diğer kilit ekonomik aktörlerin yer aldığı, ülkenin genel makroekonomik stratejisinin çizildiği en üst düzey karar alma organıdır. Katayama’nın açıklamalarından anlaşıldığı üzere, bu kapalı kapılar ardındaki toplantıda Başbakan bizzat devreye girerek, merkez bankasının bağımsızlığına gölge düşürecek her türlü sözlü müdahalenin (verbal intervention) yasaklandığını kabine üyelerine tebliğ etmiştir.

Katayama’nın “Başbakan ve ben, dün Ekonomik ve Mali Politika Konseyi toplantısında Bay Akazawa ile görüştüğümüzde, kendisinden bu konuda yorum yapmaktan kaçınmasını istediğimizi ilettik” şeklindeki ifadeleri, hükümetin BOJ’un kararlarına saygı duyduğunu piyasalara kanıtlama çabasıdır. Nitekim bu uyarının ardından Akazawa, kendisine yöneltilen ısrarlı sorular üzerine yorum yapmayı reddetmiş ve “para politikasının ayrıntılarının BOJ’un kararına bağlı olduğu yönündeki hükümet pozisyonunu” yineleyerek bir nevi geri adım (backpedaling) atmıştır. Bu hızlı düzeltme, Japon hükümetinin piyasalarla olan iletişiminde “tek ses” (single voice) olma zorunluluğunun ne kadar kritik olduğunu göstermektedir. Aksi takdirde, farklı bakanlardan gelen çelişkili faiz sinyalleri, tahvil ve döviz piyasalarında yıkıcı spekülasyonlara ve aşırı oynaklığa (volatiliteye) neden olabilir.

Otuz yılın zirvesine çıkan tahvil getirileri ve borç yönetimi kâbusu

Maliye Bakanı Katayama’nın Ticaret Bakanı’nı susturmasının arkasındaki asıl neden, sadece kurumsal saygı değil; aynı zamanda Maliye Bakanlığı’nın bizzat yönetmek zorunda olduğu devasa ve ürkütücü borç yüküdür. Haber metninin sonunda Katayama’nın Japon hükümetinin uzun vadeli tahvil getirilerindeki (JGB – Japanese Government Bonds) son yükselişe değinmesi ve bu getirilerin kısaca yüzde 2,49’a, yaklaşık otuz yılın en yüksek seviyesine çıktığını hatırlatması, Japonya ekonomisinin en büyük “sistemik riskini” (systemic risk) işaret etmektedir. Japonya, Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’sının (GSYH) %250’sini aşan kamu borcuyla, gelişmiş dünyadaki açık ara en borçlu ülkedir. On yıllardır bu devasa borç dağının sürdürülebilir olmasının tek nedeni, BOJ’un faizleri sıfırda tutması ve “Getiri Eğrisi Kontrolü” (YCC – Yield Curve Control) adı verilen politikayla tahvil faizlerinin yükselmesini zorla engellemesidir.

Ancak enflasyonun geri dönmesi ve piyasaların BOJ’dan faiz artırımı (normalleşme) beklemesiyle birlikte, 10 yıllık ve 30 yıllık Japon devlet tahvillerinin faizleri hızla yukarı fırlamıştır. Tahvil faizlerinin yüzde 2,49 gibi (Japonya standartlarında) astronomik bir seviyeye çıkması, Maliye Bakanlığı için tam bir kabustur. Faizlerin sadece %1 oranında artması bile, Japon hükümetinin yıllık borç servisi maliyetlerine (debt servicing costs) trilyonlarca Yen ek yük getirmekte; bütçenin eğitim, sağlık veya savunma gibi alanlara değil, sadece borç faizlerini ödemeye gitmesine neden olmaktadır. Bu nedenle Maliye Bakanı Katayama, piyasaları provoke edecek, tahvil satışlarını hızlandıracak ve faizleri daha da yukarı itecek her türlü kontrolsüz açıklamaya (Akazawa’nın açıklaması gibi) anında müdahale etmek zorundadır. “Japonya’nın borç yönetimi politikasının piyasalarla yakın diyalog üzerine kurulu olduğunu ve tahvil ihalelerinin normal şekilde gerçekleştirileceğini” söylemesi, tahvil yatırımcılarını sakinleştirmeye ve devlete borç vermeye devam etmeleri için onlara güven aşılamaya yönelik zorunlu bir sözlü müdahaledir.

Nisan ayı faiz artırımı beklentileri ve piyasa fiyatlaması

Ticaret Bakanı Akazawa’nın gafıyla yeniden alevlenen “Nisan ayında faiz artırımı” (April rate hike) beklentisi, küresel finans piyasalarının şu anda en çok fiyatlamaya çalıştığı makroekonomik olaylardan biridir. Japonya’da finansal yılın başlangıcı olan Nisan ayı, geleneksel olarak büyük kurumsal kararların alındığı, işçi sendikaları ile işverenler arasındaki bahar dönemi ücret müzakerelerinin (Shunto) sonuçlandığı kritik bir aydır. Eğer Shunto müzakerelerinde işçi ücretlerine enflasyonun üzerinde güçlü bir zam yapılırsa, bu durum Japonya Merkez Bankası’na “sağlıklı bir enflasyon döngüsünün” (wage-price virtuous cycle) başladığına dair ihtiyaç duyduğu kanıtı sunacaktır. İşte piyasalar ve siyasetçiler, BOJ’un bu ücret artışlarını gördükten sonra Nisan ayında nihai hamlesini yapıp faizleri yukarı çekeceğine dair güçlü bir beklenti içindedirler.

Nisan ayında olası bir faiz artırımı, sadece Japonya iç pazarını değil, tüm küresel likiditeyi derinden sarsacak potansiyele sahiptir. On yıllardır Japonya’dan alınan “bedava” (sıfır faizli) kredilerle ABD teknoloji hisselerine, gelişmekte olan ülke tahvillerine veya gayrimenkul piyasalarına yatırım yapan devasa fonlar (Carry Trade pozisyonları), Japonya’da faizlerin artmasıyla birlikte bu pozisyonlarını kapatmak zorunda kalabilirler. Trilyonlarca dolarlık bu pozisyon kapanışı, küresel borsalarda sert satış dalgalarına ve likidite krizlerine yol açabilir. Bu denli büyük bir kelebek etkisine (butterfly effect) sahip olan BOJ faiz kararlarının, bir ticaret bakanının hafta sonu verdiği bir röportajla yönlendirilmeye çalışılması, uluslararası finans mimarisi açısından kabul edilemez bir amatörlüktür ve Maliye Bakanlığı’nın bu kadar sert tepki vermesinin ardındaki küresel neden de budur.

Enflasyonist geçiş sürecinde japonya ekonomisinin yeni sınavı

Japonya, yaklaşık otuz yıl süren kronik deflasyon (fiyatların sürekli düşmesi), ekonomik durgunluk ve demografik yaşlanma sarmalından kurtulmak için on yıllardır olağanüstü para politikaları (Abenomics, QQE, YCC) uygulamıştır. Bugün gelinen noktada, pandeminin yarattığı tedarik şokları ve Ukrayna’dan Orta Doğu’ya uzanan savaşların tetiklediği enerji maliyetleri, Japonya’ya yıllardır aradığı enflasyonu dışarıdan ithal bir şekilde getirmiştir. Ancak bu geçiş süreci son derece sancılıdır. Hükümet ve Merkez Bankası, bir yandan halkın artan yaşam maliyetleri altındaki ezilmesini engellemeye çalışırken, diğer yandan devasa kamu borcunun faiz yükü altında temerrüde (default) düşmemek için adeta ince bir ip üzerinde yürümektedir.

Bu makroekonomik dönüşüm sürecinde, BOJ Başkanı Kazuo Ueda’nın omuzlarındaki yük tarihsel bir boyuttadır. Merkez Bankası’nın ultra gevşek politikalardan normalleşmeye (normalization) geçerken yapacağı en ufak bir iletişim hatası (communication error) veya zamanlama yanlışı, ya Yen’in tamamen çökerek hiperenflasyonist bir ithalat krizine yol açmasına, ya da tahvil piyasalarının çökerek ülkenin finansal sisteminin iflas etmesine neden olabilir. Katayama’nın Akazawa’yı susturması, BOJ’a bu kritik dönemde hareket edebileceği sakin ve sessiz bir alan (breathing room) bırakma çabasıdır. Kurumlar arası saygının zedelendiği bir ortamda, böylesine devasa bir ekonomik dönüşümün sağlıklı bir şekilde yönetilmesi imkansızdır.

Sonuç ve küresel piyasalara yansımalar

Sonuç itibarıyla, Japonya’da yaşanan bu bakanlar arası yetki krizi, basit bir siyasi sürtüşme değil; ülkenin içinden geçtiği tarihsel makroekonomik dönüşümün yarattığı sancıların yüzeye çıkmasıdır. Zayıf Yen’in reel sektör üzerindeki yıkıcı etkisi Ticaret Bakanlığı’nı harekete geçirirken, devasa borç yükü ve kurumsal itibar endişesi Maliye Bakanlığı’nı merkez bankasının bağımsızlığına kalkan olmaya itmiştir. Japonya ekonomisi, düşük büyüme ve sıfır enflasyonlu on yılların ardından, artık yüksek enflasyon, negatif reel faizler ve yükselen tahvil getirileri gibi dünyanın geri kalanının uğraştığı modern makroekonomik sorunlarla yüzleşmektedir.

Küresel finans piyasaları, Tokyo’dan gelecek haberleri eskisinden çok daha dikkatli bir şekilde izlemektedir. Japonya Merkez Bankası’nın Nisan ayında veya yılın geri kalanında atacağı adımlar, faiz oranlarını belirleme yetkisi, Yen’in gelecekteki değeri ve Japon devlet tahvillerinin sürdürülebilirliği, sadece Asya-Pasifik bölgesini değil, Wall Street’ten Avrupa borsalarına kadar tüm küresel varlık fiyatlamalarını (asset pricing) doğrudan etkileyecektir. Bu fırtınalı süreçte, Maliye Bakanı Katayama’nın vurguladığı gibi, kararların sadece bağımsız teknokratlara (BOJ’a) bırakılması, piyasa rasyonelliğinin korunması adına atılabilecek en doğru ve en hayati adımdır. Japonya’nın bu finansal ip cambazlığından başarıyla çıkıp çıkamayacağı, önümüzdeki çeyreklerde dünya ekonomisinin en büyük testlerinden biri olacaktır.

Japonya Maliye Bakanı Katayama’dan Akazawa’ya BOJ yorumu uyarısı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD’de ipotek başvuruları, yüksek faiz oranları ve ekonomik belirsizliklerin etkisiyle düşüşünü sürdürdü. Mortgage Bankalar Birliği verilerine göre toplam başvurular haftalık bazda yüzde 0,8 geriledi.

Yüksek faiz oranları ipotek başvurularını baskılıyor

Mortgage Bankalar Birliği’nin (MBA) yayımladığı haftalık verilere göre, ABD’de ipotek başvuruları 3 Nisan haftasında mevsimsellikten arındırılmış bazda yüzde 0,8 oranında azaldı. Mevsimsellikten arındırılmamış verilere göre ise düşüş yüzde 1 olarak kaydedildi.

Veriler, özellikle yüksek faiz oranlarının ve ekonomik belirsizliklerin konut finansmanına olan talebi sınırlamaya devam ettiğini ortaya koydu. MBA Başkan Yardımcısı ve Baş Ekonomist Yardımcısı Joel Kan, piyasa koşullarının hem yeni konut alımlarını hem de yeniden finansman başvurularını olumsuz etkilediğini belirtti.

Kan, “Yüksek ipotek oranları ve devam eden ekonomik belirsizlik geçen hafta ipotek başvurularını yeniden baskıladı” ifadelerini kullandı. Bu durum, mortgage piyasası genelinde zayıf talep görünümünün sürdüğüne işaret ediyor.

ABD’de konut finansmanı maliyetlerinin yüksek seyretmesi, özellikle ilk kez ev alacaklar için erişilebilirliği zorlaştırırken, mevcut borçluların yeniden finansman taleplerini de sınırlıyor.

Yeniden finansman başvuruları düşerken satın alma sınırlı arttı

Verilere göre yeniden finansman (refinansman) endeksi haftalık bazda yüzde 3 gerilerken, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4 daha düşük seviyede gerçekleşti. Bu düşüşle birlikte refinansman başvuruları Aralık 2025’ten bu yana en düşük seviyesine indi.

Öte yandan, satın alma başvurularında sınırlı bir artış gözlendi. Mevsimsellikten arındırılmış satın alma endeksi haftalık bazda yüzde 1 yükselirken, yıllık bazda yüzde 7 düşüş kaydetti. Bu veri, konut talebinin halen zayıf bir görünüm sergilediğini ortaya koydu.

Kan, satın alma faaliyetlerinin mevcut finansal koşullardan olumsuz etkilendiğini belirterek, yıllık bazdaki düşüşün Ocak 2025’ten bu yana ilk kez görüldüğünü ifade etti. Bu gelişmeler, konut piyasası açısından talep tarafındaki kırılganlığın sürdüğüne işaret ediyor.

Toplam başvurular içinde refinansman başvurularının payı yüzde 45,3’ten yüzde 44,3’e gerilerken, ayarlanabilir faizli ipotek (ARM) başvurularının payı yüzde 8,6’ya yükseldi. Bu durum, tüketicilerin daha düşük başlangıç faiz oranlarına sahip alternatif finansman ürünlerine yöneldiğini gösteriyor.

Faiz oranlarındaki değişim talep dinamiklerini etkiliyor

İpotek faiz oranlarında ise sınırlı bir gerileme gözlendi. 30 yıllık sabit faizli konformist kredilerde ortalama faiz oranı yüzde 6,57’den yüzde 6,51’e düşerken, jumbo kredilerde oran yüzde 6,59’dan yüzde 6,54’e geriledi. FHA destekli kredilerde faiz oranı yüzde 6,22 seviyesine indi.

Buna karşılık 15 yıllık sabit faizli ipoteklerde oran yüzde 5,90’a hafif yükselirken, 5/1 ayarlanabilir faizli ipoteklerde oran yüzde 5,60’a geriledi. Bu farklılaşma, borçlanma tercihlerinde çeşitlenmeye yol açıyor.

FHA kredilerinin faiz oranlarının konvansiyonel kredilere kıyasla yaklaşık 30 baz puan daha düşük olması, bu segmentte talebi destekledi. Nitekim FHA satın alma başvuruları haftalık bazda yüzde 5 artış gösterdi.

Uzmanlar, faiz oranlarındaki sınırlı gerilemeye rağmen son dönemdeki yükseliş trendinin talep üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiğini belirtiyor. Bu çerçevede, faiz oranları ve makroekonomik görünümün konut piyasası üzerinde belirleyici olmaya devam etmesi bekleniyor.

Genel değerlendirmeler, ABD konut piyasasında toparlanmanın sınırlı kaldığını ve yüksek finansman maliyetlerinin talep üzerinde baskı yaratmayı sürdürdüğünü ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde Fed’in para politikası adımları ve faiz görünümü, mortgage piyasasının yönü açısından kritik önem taşıyacak.

ABD’de ipotek başvuruları yüzde 0,8 azaldı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Morgan Stanley, küresel hisse senedi piyasalarında yaşanan düzeltmenin son aşamasına yaklaşıldığını değerlendirdi. Banka, piyasalarda kötü haberlerin büyük ölçüde fiyatlandığını ve yeni bir denge arayışının başladığını belirtti.

Morgan Stanley ABD Hisse Senedi Baş Stratejisti Mike Wilson, hisse senetleri piyasasında son dönemde yaşanan satış dalgasının büyük ölçüde fiyatlandığını ve mevcut düzeltmenin son evresine girildiğini ifade etti. Wilson, yatırımcılara yönelik değerlendirmelerini “Thoughts on the Market” podcast’inde paylaştı.

Wilson, daha önce 30 Mart tarihli raporunda da benzer bir görüş dile getirdiğini hatırlatarak, piyasada yaşanan sert geri çekilmelerin tipik olarak düzeltme süreçlerinin son aşamalarına işaret ettiğini belirtti.

Analiste göre, piyasalarda yaşanan yeniden fiyatlama süreci büyük ölçüde tamamlanırken, yatırımcılar için yeni fırsatların oluşabileceği bir döneme giriliyor.

Piyasalarda yeniden fiyatlama süreci dikkat çekiyor

Wilson, S&P 500 endeksinin ileriye dönük fiyat-kazanç oranının yüzde 18 gerilediğini ve bu ölçekte bir düşüşün genellikle resesyon veya sıkı para politikası dönemleri dışında nadir görüldüğünü ifade etti.

Ayrıca piyasadaki hisselerin yüzde 50’den fazlasının zirvelerinden en az yüzde 20 gerilediğini, birçok hissenin ise yüzde 30-40 oranında değer kaybettiğini belirtti. Bu durum, piyasalarda geniş tabanlı bir düzeltmenin yaşandığını ortaya koydu.

Uzmanlara göre bu ölçekteki geri çekilmeler, genellikle piyasa diplerine yakın dönemlerde görülüyor ve toparlanma sürecinin habercisi olabiliyor.

Boğa piyasası risklere rağmen devam ediyor

Wilson, Nisan 2024’te başladığını değerlendirdiği boğa piyasasının halen devam ettiğini belirtti. Yapay zeka kaynaklı dönüşüm, özel kredi piyasalarındaki riskler ve İran’daki savaş gibi faktörlere rağmen piyasanın direnç gösterdiğini ifade etti.

Bu süreçte şirket kârlılıklarının da önemli bir destek unsuru olduğunu vurgulayan Wilson, kazanç büyümesinin çok yıllık zirvelere ulaştığını belirtti.

Geçtiğimiz hafta açıklanan istihdam verilerine de dikkat çeken Wilson, özel sektör istihdamının 186 bin artışla son üç yılın en güçlü performanslarından birini sergilediğini hatırlattı.

Yatırım stratejisinde dengeli portföy önerisi

Portföy dağılımı konusunda dengeli bir yaklaşım öneren Wilson, döngüsel sektörler ile büyüme odaklı hisseler arasında çeşitlendirme yapılması gerektiğini ifade etti.

Döngüsel hisseler tarafında finans, isteğe bağlı tüketim ve sanayi sektörlerini öne çıkaran Wilson, büyüme tarafında ise büyük teknoloji şirketlerine dikkat çekti. Bu şirketlerin, savunma sektörleriyle benzer çarpanlarda işlem görmesine rağmen daha yüksek kazanç büyümesi sunduğunu belirtti.

Bu yaklaşım, yatırımcıların hem ekonomik toparlanma hem de yapısal büyüme fırsatlarından faydalanmasına olanak sağlayabilir.

Asıl risk faiz politikası ve finansal koşullar

Wilson’a göre piyasa için en önemli risk unsuru jeopolitik gelişmelerden ziyade faiz oranları ve merkez bankası politikaları olmaya devam ediyor. Özellikle ABD 10 yıllık tahvil faizinde yüzde 4,5 seviyesinin kritik bir eşik olduğu vurgulandı.

Bu seviyenin aşılması durumunda finansal koşulların daha da sıkılaşabileceği, bunun da piyasa üzerinde baskı yaratabileceği ifade edildi. Ancak aynı zamanda bu tür bir sıkılaşmanın, ilerleyen dönemde Fed’in daha güvercin bir politika izleme ihtimalini artırabileceği değerlendiriliyor.

Analistler, bu çerçevede piyasa stratejisi oluştururken hem faiz dinamiklerinin hem de şirket kârlılıklarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Sonuç olarak, Morgan Stanley’nin değerlendirmesi, küresel hisse senedi piyasalarında düzeltmenin sonuna yaklaşıldığına işaret ederken, önümüzdeki dönemde piyasalarda yönün belirlenmesinde makroekonomik veriler ve merkez bankası politikalarının belirleyici olacağına işaret ediyor.

Morgan Stanley piyasalarda düzeltmenin sonuna yaklaşıldığını açıkladı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD’de konut piyasasına ilişkin öncü göstergelerden biri olan mortgage başvuruları, yükselen faiz oranlarının etkisiyle sert düşüş kaydetti. Mortgage Bankacıları Birliği (MBA) tarafından yayımlanan verilere göre, 20 Mart 2026 ile sona eren haftada başvurular haftalık bazda yüzde 10,5 azaldı.

Petrol fiyatlarındaki artışın ABD Hazine tahvili getirilerini yüksek seviyelerde tutması, mortgage faizlerinin son ayların en yüksek seviyelerine çıkmasına neden oldu. Bu gelişme, konut talebinde belirgin bir yavaşlamaya yol açtı.

Veriler, özellikle mortgage faizleri ile konut talebi arasındaki güçlü ilişkiyi bir kez daha ortaya koydu.

Refinansman başvurularında daha sert düşüş görüldü

MBA’nın açıkladığı verilere göre, Piyasa Bileşik Endeksi mevsimsellikten arındırılmış olarak yüzde 10,5 gerilerken, refinansman başvurularındaki düşüş daha belirgin oldu. Yeniden yapılandırma (refinansman) endeksi haftalık bazda yüzde 15 azaldı.

Konut satın alma amaçlı başvuruları gösteren Satın Alma Endeksi ise yüzde 5 düşüş kaydetti. Bu durum, hem mevcut borçluların hem de yeni alıcıların yükselen faiz ortamında temkinli davrandığını gösteriyor.

Uzmanlar, refinansman talebindeki hızlı düşüşün, faiz oranlarındaki artışa en hassas segmentlerden biri olduğunu belirtiyor. Bu süreçte konut kredisi piyasasında daralma eğilimi öne çıkıyor.

Faiz oranlarındaki artış talebi sınırlıyor

MBA Başkan Yardımcısı ve Baş Ekonomist Yardımcısı Joel Kan, 30 yıllık sabit mortgage faiz oranının yüzde 6,43’e yükseldiğini açıkladı. Bu oran, Şubat ayı sonuna göre 30 baz puanın üzerinde bir artışa işaret ediyor.

Kan, yükselen faiz oranlarının konut alıcılarının satın alma gücünü sınırladığını ve ekonomik belirsizliklerin de etkisiyle potansiyel alıcıların beklemeye geçtiğini ifade etti.

Farklı kredi türlerinde de benzer bir artış eğilimi gözlendi. Jumbo kredilerde faiz yüzde 6,45’e, FHA destekli kredilerde yüzde 6,15’e, 15 yıllık sabit kredilerde ise yüzde 5,83’e yükseldi. Bu tablo, genel olarak faiz oranları üzerinde yukarı yönlü baskının sürdüğünü gösteriyor.

Tahvil getirileri ve enerji fiyatları belirleyici oluyor

Mortgage faizlerindeki yükselişin arkasında, ABD Hazine tahvili getirilerinin yüksek seyri yer alıyor. Özellikle enerji fiyatlarındaki artışın enflasyon beklentilerini yukarı çekmesi, tahvil faizlerini destekleyen temel faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

Bu gelişmeler, konut piyasası ile finansal piyasalar arasındaki güçlü bağlantıyı ortaya koyarken, ABD ekonomisi açısından da önemli sinyaller içeriyor.

Yüksek faiz ortamı, konut talebini baskılayarak ekonomik aktiviteyi yavaşlatabilir. Bu durum, büyüme ve istihdam üzerinde dolaylı etkiler yaratma potansiyeline sahip.

Konut piyasasında temkinli görünüm sürüyor

Son veriler, ABD konut piyasasında talep tarafının zayıfladığını gösterirken, yatırımcılar ve alıcılar açısından daha temkinli bir döneme girildiğine işaret ediyor.

Ekonomistler, faiz oranlarının yüksek seviyelerde kalmaya devam etmesi halinde mortgage başvurularındaki düşüş eğiliminin sürebileceğini öngörüyor. Buna karşın, faizlerde olası bir gerilemenin talepte yeniden canlanma yaratabileceği belirtiliyor.

Sonuç olarak, mortgage piyasasında yaşanan bu daralma, finansal koşulların sıkılaşmasının konut sektörü üzerindeki etkilerini net şekilde ortaya koyarken, önümüzdeki dönemde küresel piyasa dinamikleri ve merkez bankası politikaları belirleyici olmaya devam edecek.

ABD’de mortgage başvurularında sert düşüş yaşandı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Altın fiyatları, yatırımcıların Fed’in faiz kararını beklemesiyle yatay bir seyir izliyor. Jeopolitik riskler fiyatlara destek verirken, yüksek faiz beklentisi baskı oluşturmaya devam ediyor.

Küresel piyasalarda altın fiyatları, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) açıklayacağı para politikası kararları öncesinde yatay bir görünüm sergiliyor. Ons altın, yüzde 0,1 artışla 5.010,74 dolar seviyesinde işlem görüyor.

Analistler, altının kısa vadede dar bir bantta hareket ettiğini ve teknik seviyelerin yakından takip edildiğini belirtiyor. Buna göre 4.977 dolar seviyesinin kırılması halinde fiyatların 4.915 dolara doğru gerileyebileceği ifade ediliyor.

Öte yandan 5.027 dolar seviyesinin aşılması durumunda ise 5.077 dolara doğru sınırlı bir yükseliş potansiyeli oluşabileceği değerlendiriliyor.

Fed’in faiz mesajı altının yönünü belirleyecek

Piyasalarda odak noktası Fed’in para politikası kararları ve ileriye dönük yönlendirmesi olmaya devam ediyor.

OANDA kıdemli piyasa analisti Kelvin Wong, altının yönünün büyük ölçüde Fed’in açıklamalarına bağlı olacağını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Fed hala bu yıl bir faiz indirimi öngörüyor mu, yoksa Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle hiç indirim yapılmayacağını mı fiyatlamaya başlayacak”

Uzmanlar, yüksek faiz ortamının faiz oranları üzerinden getirili varlıkları cazip hale getirdiğini ve bunun altın üzerinde baskı yarattığını ifade ediyor.

Jeopolitik riskler altına destek sağlıyor

Orta Doğu’da artan gerilim ve enerji arzına ilişkin riskler, altın fiyatlarını destekleyen önemli unsurlar arasında yer alıyor.

Petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerinde kalması ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar, enflasyon beklentilerini yukarı yönlü etkiliyor.

Boğazın büyük ölçüde kapalı kalması, küresel petrol sevkiyatının yaklaşık beşte birini etkileyerek taşımacılık ve üretim maliyetlerini artırıyor.

Bu gelişmeler, altına olan güvenli liman talebini desteklerken, faiz beklentileri ile birlikte fiyatlar üzerinde dengeli bir görünüm oluşmasına neden oluyor.

Diğer değerli metallerde karışık seyir

Değerli metaller tarafında ise farklı yönlü hareketler dikkat çekiyor. Spot gümüş yüzde 0,8 artışla 79,90 dolara yükselirken, platin yüzde 0,3 düşüşle 2.124 dolar seviyesine geriledi.

Paladyum ise yüzde 0,2 artışla 1.608 dolara yükseldi.

Analistler, küresel piyasalarda belirsizliklerin devam etmesiyle birlikte küresel piyasalarda oynaklığın sürebileceğini belirtiyor.

Altın, Fed kararı öncesinde yatay seyir izliyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş, ABD Merkez Bankası’nın para politikasına ilişkin beklentileri yeniden şekillendiriyor. Analistler, artan enerji maliyetlerinin Fed’in faizleri daha uzun süre yüksek tutma yaklaşımını güçlendirdiğini belirtiyor.

Küresel piyasalarda yükselen petrol fiyatları, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) para politikası beklentileri üzerinde etkili olmaya devam ediyor. Enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon görünümünü yukarı yönlü etkilemesi, faiz indirimlerine ilişkin beklentilerin zayıflamasına yol açıyor.

StoneX analisti Matt Simpson, enerji fiyatlarındaki yükselişin Fed’in “daha uzun süre yüksek faiz” yaklaşımını desteklediğini ifade etti. Simpson’a göre, mevcut gelişmeler Fed’in para politikasında gevşemeye gitmesini zorlaştırabilir.

Simpson, bu hafta gerçekleştirilecek Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısında Fed’in politika faizini sabit tutmasının beklendiğini belirtti. Ancak enerji fiyatlarındaki artışın, piyasaların faiz indirimi beklentilerini yeniden değerlendirmesine neden olabileceğini vurguladı.

Hürmüz boğazındaki riskler petrol fiyatlarını destekliyor

Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerin enerji piyasaları üzerindeki etkisi sürüyor. Hürmüz Boğazı’nın mevcut durumunun petrol arzı açısından risk oluşturduğu ifade edilirken, bu durumun fiyatların yüksek seviyelerde kalmasına neden olabileceği belirtiliyor.

Simpson, Hürmüz Boğazı’nın “teknik olarak düşmanca” bir ortamda kalmasının petrol fiyatlarının uzun süre yüksek seyretme ihtimalini artırdığını söyledi.

Enerji arzına ilişkin belirsizliklerin devam etmesi, küresel piyasalarda enflasyon beklentilerinin yukarı yönlü revize edilmesine neden oluyor. Bu durum, merkez bankalarının para politikası kararlarını doğrudan etkileyen önemli bir faktör olarak öne çıkıyor.

Uzmanlar, petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde kalmasının üretim maliyetlerini artırarak geniş bir ekonomik etki yaratabileceğini değerlendiriyor.

Fed’in faiz politikası ve dolar üzerindeki etkiler izleniyor

Analistler, Fed’in “higher for longer” olarak adlandırılan daha uzun süre yüksek faiz politikası söylemini güçlendirmesi halinde finansal piyasalarda önemli etkiler görülebileceğini ifade ediyor.

Bu çerçevede faiz oranlarının yüksek seviyelerde tutulması, ABD dolarına destek sağlayabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor. Güçlü doların ise gelişmekte olan ülke piyasaları üzerinde baskı yaratabileceği değerlendiriliyor.

Simpson, piyasa katılımcılarının Fed’in para politikası yol haritasını yeniden gözden geçirmek zorunda kalabileceğini belirtti.

Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde enerji fiyatlarının seyri, merkez bankalarının kararları ve küresel ekonomik veriler finansal piyasaların yönü üzerinde belirleyici olmaya devam edecek.

Petrol fiyatları Fed’in uzun süre yüksek faiz söylemini güçlendiriyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Altın fiyatları haftanın ilk işlem gününde geriledi. Yatırımcıların yükselen enerji maliyetlerinin enflasyonu artırabileceği ve büyük merkez bankalarının daha şahin bir para politikası izleyebileceği beklentisi, değerli metal üzerinde baskı oluşturdu.

Küresel piyasalarda altın fiyatları haftanın ilk işlem gününde düşüş gösterdi. Yatırımcıların yükselen enerji maliyetlerinin enflasyon üzerinde yaratabileceği baskıyı değerlendirmesi ve merkez bankalarının para politikasında daha şahin bir duruş sergileyebileceği beklentisi, değerli metal fiyatlarında gerilemeye yol açtı.

Spot altın yüzde 0,9 düşüşle ons başına 4.973,75 dolar seviyesine geriledi. Analistler, piyasalarda artan enflasyon beklentilerinin ve faiz politikalarına ilişkin belirsizliklerin altın fiyatları üzerinde kısa vadeli baskı oluşturduğunu ifade ediyor.

Natixis analisti Bernard Dahdah, piyasanın jeopolitik gelişmelerden çok uzun vadeli enflasyon etkilerine odaklandığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Altın piyasası Hürmüz Boğazı kapanışının etkilerinden ziyade uzun vadeli enflasyon sonuçlarına odaklanıyor.”

Yatırımcıların özellikle merkez bankalarının para politikası kararlarına odaklanması, değerli metaller piyasasında fiyat hareketlerinin yönünü belirleyen başlıca faktörler arasında yer alıyor.

Yükselen petrol fiyatları enflasyon beklentilerini artırıyor

Küresel enerji piyasalarında yaşanan gelişmeler, altın piyasasını dolaylı olarak etkileyen önemli unsurlar arasında yer alıyor. Özellikle petrol fiyatlarındaki hızlı yükseliş, enflasyon beklentilerinin yeniden gündeme gelmesine neden oldu.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatını durdurması, enerji fiyatlarında sert yükselişe yol açtı. Petrol fiyatları varil başına 100 doların üzerinde kalmayı sürdürürken, Mart ayı boyunca yüzde 40’tan fazla artış gösterdi.

Enerji maliyetlerindeki yükseliş, özellikle üretim ve taşımacılık maliyetleri üzerinden küresel ekonomide enflasyon baskısını artırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Donald Trump da pazar günü yaptığı açıklamada müttefik ülkelere Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin sağlanması için çağrıda bulundu. İran ile yaşanan çatışmanın üçüncü haftasına girmesi, enerji piyasalarında belirsizliğin devam etmesine neden oluyor.

Uzmanlar, enerji fiyatlarındaki artışın uzun süre devam etmesi halinde enflasyon görünümünün yeniden şekillenebileceğini ifade ediyor.

Merkez bankalarının faiz kararları piyasalar tarafından izleniyor

Bu hafta küresel piyasalarda merkez bankalarının para politikası kararları yakından takip edilecek. ABD Merkez Bankası’nın (Fed) iki gün sürecek toplantının ardından faiz kararını açıklaması bekleniyor.

Piyasa beklentileri Fed’in mevcut faiz oranlarını değiştirmeyerek sabit bırakacağı yönünde yoğunlaşıyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB), İngiltere Merkez Bankası (BoE) ve Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) da perşembe günü yapılacak toplantılarda faiz oranlarında değişikliğe gitmemesi bekleniyor.

UBS tarafından yayımlanan analiz notunda, merkez bankalarının enflasyon risklerini yakından izlemeye devam edeceği ancak kısa vadede ani faiz artışlarının gündemde olmadığı ifade edildi.

Raporda ayrıca ABD ile İran arasında devam eden çatışmanın uzaması halinde küresel ekonomik görünüm üzerinde daha olumsuz etkiler oluşabileceği belirtildi.

UBS analistleri, bu tür bir senaryoda jeopolitik risklerin artmasının yatırımcıların güvenli liman varlıklara yönelmesine neden olabileceğini ve bunun da altın talebini destekleyebileceğini vurguladı.

Uzmanlara göre kısa vadede faiz beklentileri altın fiyatları üzerinde baskı oluşturabilirken, uzun vadede jeopolitik riskler ve enflasyon görünümü değerli metalin yönünü belirleyen başlıca faktörler olmaya devam edecek.

Altın fiyatları merkez bankalarının şahin duruş beklentisiyle geriledi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Avrupa’nın önde gelen merkez bankaları bu hafta politika faizlerini belirlemek üzere toplanacak. Analistler, Orta Doğu’da devam eden çatışmaların yarattığı ekonomik belirsizlik nedeniyle bankaların kısa vadede faiz oranlarını sabit tutmayı tercih edebileceğini değerlendiriyor.

Avrupa’nın önde gelen merkez bankaları bu hafta gerçekleştirecekleri toplantılarda faiz oranlarına ilişkin yeni kararlarını açıklamaya hazırlanıyor. Analistler, jeopolitik risklerin arttığı mevcut ortamda bankaların temkinli bir yaklaşım benimseyerek politika faizlerini mevcut seviyelerde tutmasının muhtemel olduğunu değerlendiriyor.

Avrupa Merkez Bankası (ECB), İngiltere Merkez Bankası (BoE), İsviçre Ulusal Bankası (SNB) ve İsveç Riksbank’ın perşembe günü yapılacak toplantılarda para politikası kararlarını açıklaması bekleniyor. Piyasa beklentileri, söz konusu kurumların kısa vadede faiz oranlarında değişikliğe gitmeyeceği yönünde yoğunlaşıyor.

Ekonomistler, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonun üçüncü haftasına girmesiyle birlikte küresel ekonomide belirsizliğin arttığını ve bu durumun merkez bankalarının politika kararlarını doğrudan etkileyebileceğini ifade ediyor.

Artan jeopolitik riskler özellikle enflasyon ve ekonomik büyüme görünümüne ilişkin tahminlerde yeni değerlendirmelerin yapılmasına neden oluyor. Enerji fiyatlarındaki yükseliş ve ticaret akışında yaşanabilecek olası aksaklıklar, Avrupa ekonomisi üzerinde baskı oluşturabilecek faktörler arasında gösteriliyor.

Orta doğu gerilimi enflasyon ve büyüme beklentilerini etkiliyor

Ekonomistler, İran ile yaşanan çatışmanın Avrupa ekonomisi üzerinde önemli etkiler yaratabileceğini değerlendiriyor. Özellikle enerji fiyatlarındaki artışın hem enflasyonu yukarı çekmesi hem de ekonomik büyüme üzerinde baskı oluşturması bekleniyor.

Barclays ekonomistleri tarafından yapılan değerlendirmede, Orta Doğu’daki çatışmanın ekonomik etkilerine ilişkin belirsizliğin devam ettiği ifade edildi. Ancak kısa vadede daha yüksek enflasyon ve daha zayıf ekonomik aktivite ihtimalinin güçlendiği vurgulandı.

Merkez bankalarının karar süreçlerinde Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalma süresinin önemli bir belirleyici olduğu belirtiliyor. Enerji sevkiyatının aksaması halinde Avrupa ekonomisinin daha ciddi bir maliyet baskısıyla karşılaşabileceği değerlendiriliyor.

Avrupa Merkez Bankası ekonomistlerinin daha önce hazırladığı senaryo analizlerine göre petrol fiyatlarının varil başına 80 dolardan 130 dolara yükselmesi halinde Avrupa’da büyümenin yaklaşık 0,75 puan düşebileceği hesaplanıyor. Aynı senaryoda petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu yaklaşık 1 puan artırabileceği tahmin ediliyor.

Fransa Merkez Bankası Başkanı François Villeroy de Galhau ise yaptığı açıklamada merkez bankalarının fiyat istikrarını korumaya kararlı olduğunu belirterek piyasalara güven mesajı verdi.

Villeroy de Galhau değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Enflasyonun kontrol dışına çıkmasına izin vermeyeceğiz.”

İngiltere ve İsviçre’de para politikası farklı dinamiklere dayanıyor

İngiltere’de para politikası görünümü de jeopolitik gelişmeler nedeniyle yeniden değerlendiriliyor. Operasyon öncesinde piyasalarda İngiltere Merkez Bankası’nın politika faizini yüzde 3,75’ten yüzde 3,50’ye düşürmesi bekleniyordu.

Ancak enerji fiyatlarındaki artış ve küresel belirsizlikler nedeniyle İngiltere Merkez Bankası Para Politikası Kurulu’nun faiz indirimi kararını erteleyerek mevcut seviyeyi koruyabileceği öngörülüyor.

Capital Economics analisti Paul Dales, çatışmanın ekonomik etkilerine bağlı olarak faiz indirimlerinin gecikebileceğini, hatta bazı senaryolarda faiz artışlarının gündeme gelebileceğini ifade etti.

İsviçre ekonomisinin ise enerji bağımlılığının görece düşük olması nedeniyle süreci diğer Avrupa ülkelerine kıyasla daha sınırlı etkilerle atlatabileceği değerlendiriliyor.

Ülkenin enerji üretiminde hidroelektrik ve nükleer kaynakların önemli bir paya sahip olması, ithal enerjiye olan bağımlılığı azaltan faktörler arasında gösteriliyor.

Ayrıca küresel belirsizlik dönemlerinde yatırımcıların güvenli liman olarak gördüğü İsviçre frangı da güç kazanmaya devam ediyor. ABD’nin ticaret politikaları ve Orta Doğu’daki çatışmaların etkisiyle İsviçre frangının değer kazanırken bazı Avrupa para birimlerinin zayıflama eğilimi gösterdiği ifade ediliyor.

Uzmanlar, bu koşullar altında İsviçre Ulusal Bankası’nın da mevcut para politikası duruşunu koruyarak merkez bankası faiz oranlarında değişikliğe gitmemesinin yüksek ihtimal olduğunu belirtiyor.

Avrupa merkez bankalarının faizleri sabit tutması bekleniyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Küresel yatırım bankası Morgan Stanley, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) para politikasına ilişkin beklentilerini güncelledi. Banka, ECB’nin 2026 yılı boyunca politika faizlerini sabit tutacağını öngördüğünü açıkladı. Morgan Stanley’in önceki tahminlerinde, Avrupa Merkez Bankası’nın 2026 yılının haziran ve eylül aylarında olmak üzere iki toplantıda 25’er baz puanlık faiz indirimi yapacağı öngörülüyordu. Ancak yapılan son değerlendirmede bu beklenti revize edildi ve faiz indirimlerinin ertelenebileceği belirtildi.

Faiz indirimi 2027 yılında başlayabilir

Morgan Stanley analistlerine göre, ECB’nin faiz indirimlerine yeniden başlaması 2027 yılında gerçekleşebilir. Banka, bu dönemde haziran ve eylül aylarında iki ayrı toplantıda 25’er baz puanlık indirim yapılabileceğini tahmin ediyor. Bu senaryoya göre, faiz oranları beklenenden daha uzun süre mevcut seviyelerde kalabilir. Analistler, Avrupa ekonomisinde enflasyon görünümü ve küresel belirsizliklerin para politikası üzerinde etkili olduğunu ifade ediyor.

Küresel gelişmeler belirleyici olabilir

Ekonomistler, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar ve jeopolitik gelişmelerin Avrupa ekonomisi üzerinde baskı oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle Avrupa Merkez Bankası’nın para politikasında temkinli bir yaklaşımı sürdürmesi bekleniyor. Analistler, ECB’nin faiz kararlarında enflasyon verileri, ekonomik büyüme göstergeleri ve finansal koşulları yakından izlemeye devam edeceğini belirtiyor. Bu süreçte para politikasındaki yönün, özellikle fiyat istikrarı ve ekonomik aktiviteye ilişkin verilerle şekillenmesi öngörülüyor.

Morgan Stanley: ECB 2026’da faizleri sabit tutabilir adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Boston Fed Başkanı Susan Collins, faiz oranlarının bir süre daha mevcut seviyelerde tutulmasının muhtemel olduğunu söyledi. Collins, iş gücü piyasasında iyileşme sinyalleri alınmasına rağmen enflasyon risklerinin sürdüğünü vurguladı.

Faizler nötr seviyeye yakın

25 Şubat 2026 tarihinde Boston Fed’in ev sahipliğinde düzenlenen panelde konuşan Collins, son ekonomik verilerin iş gücü piyasasında toparlanmaya işaret ettiğini belirtti. Ancak enflasyonun yüzde 2 hedefine doğru kalıcı biçimde gerilediğine dair daha fazla kanıta ihtiyaç olduğunu ifade etti. Son bir buçuk yılda toplam 175 baz puanlık faiz indirimi yapıldığını hatırlatan Collins, mevcut politika faizinin hafif kısıtlayıcı hatta nötr seviyeye oldukça yakın olduğunu söyledi. Bu nedenle para politikasında aceleci bir değişiklik yapılmasının gerekli olmadığını dile getirdi.

Tarife belirsizliği enflasyon riskini artırıyor

Collins ayrıca, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Başkan Donald Trump’ın kapsamlı küresel tarifelerinin büyük bölümünü iptal etmesine ilişkin kararın ekonomik görünüm üzerinde yeni belirsizlikler yarattığını belirtti. Tarife politikalarındaki değişimlerin fiyat dinamiklerini etkileyebileceğine dikkat çekti. “Tarife artışlarını tüketicilere fiyat olarak yansıtan firmaların bu adımı geri alacağını düşünmek güç” diyen Collins, bu durumun ABD ekonomisi açısından enflasyonun kalıcılığı riskini artırabileceğini vurguladı. Piyasa katılımcıları, Fed yetkililerinden gelen açıklamaları yakından izlerken, kısa vadede faiz oranlarında değişiklik olasılığının sınırlı olduğu yönündeki beklentiler güç kazanıyor. Collins’in mesajları, para politikasında veri odaklı ve temkinli yaklaşımın süreceğine işaret etti.

Fed/Collins: Faizler bir süre sabit kalabilir adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ECB Yönetim Konseyi üyesi Gabriel Makhlouf, enflasyonun yüzde 2 hedefine doğru ilerlediğini belirterek para politikasında hem faiz indirimi hem de artış ihtimalinin masada olduğunu söyledi. Bankanın toplantı bazlı yaklaşımı sürecek.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Konseyi üyesi ve İrlanda Merkez Bankası Başkanı Gabriel Makhlouf, para politikasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. ECB’nin enflasyon hedefi doğrultusunda iyi bir konumda olduğunu belirten Makhlouf, faiz oranlarında hem aşağı hem yukarı yönlü adımların ihtimal dahilinde olduğunu ifade etti.

Shannonside radyosuna konuşan Makhlouf, “Daha fazla indirim olasılığını dışlamıyorum, aynı zamanda faiz oranlarının yükselebileceği ihtimalini de dışlamıyorum” dedi. Mevcut görünümde enflasyonun hedefe ulaşma yolunda olduğunu belirten Makhlouf, bu nedenle bankanın güçlü bir pozisyonda bulunduğunu kaydetti.

Enflasyon yüzde 2 hedefi doğrultusunda ilerliyor

Makhlouf, enflasyonun geçmiş dönemde oldukça yüksek seviyelere ulaştığını ancak son dönemde düşüş eğilimine girdiğini belirtti. “ECB olarak orta vadede yüzde 2 enflasyona ulaşma hedefindeyiz” ifadesini kullanan Makhlouf, fiyat artış hızının hedefle uyumlu bir patikaya girdiğini söyledi.

Euro Bölgesi’nde enerji fiyatlarındaki normalleşme ve talep koşullarındaki dengelenme, dezenflasyon sürecini destekleyen unsurlar arasında yer alıyor. Ancak hizmet enflasyonu ve ücret artışları, fiyat dinamikleri açısından yakından izlenmeye devam ediyor.

ECB yetkilileri bu ayın başlarında politika faizini beşinci kez değiştirmeyerek sabit bıraktı. Başkan Christine Lagarde da merkez bankasının mevcut konumunu “iyi bir yerde” olarak nitelendirmişti. Piyasalarda, faiz oranlarının 2027 yılına kadar büyük ölçüde sabit kalacağı yönünde beklentiler öne çıkıyor.

Faiz politikasında veri odaklı yaklaşım

Makhlouf, mevcut belirsizlik ortamında toplantı bazlı yaklaşımın sürdürüleceğini vurguladı. “Tüm belirsizlikler nedeniyle kanıtlara, verilere bakıyoruz; tam olarak ne olacağını tahmin etmek çok zor. Ancak şu anki gidişatla hedefe doğru ilerliyoruz” dedi.

Bu açıklamalar, faiz oranları konusunda önceden belirlenmiş bir patika yerine esnek ve veri odaklı bir çerçevenin korunacağını gösterdi. Küresel ticaret gerilimleri, jeopolitik gelişmeler ve büyüme görünümü, ECB’nin karar alma sürecinde belirleyici olmaya devam ediyor.

Euro Bölgesi ekonomisinde büyüme hızının sınırlı seyretmesi, para politikasının yönüne ilişkin tartışmaları canlı tutuyor. Bir yandan enflasyon hedefe yaklaşırken, diğer yandan ekonomik aktivitenin zayıf kalması faiz indirim ihtimalini gündemde tutuyor.

Uzmanlar, önümüzdeki dönemde açıklanacak enflasyon ve büyüme verilerinin, enflasyon hedefi doğrultusunda ECB’nin politika duruşunu şekillendireceğini belirtiyor. Bankanın temkinli ve esnek yaklaşımı, finansal piyasalar tarafından yakından izleniyor.

ECB/Makhlouf: Enflasyonda hedefe yakınız adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Stephen Miran, ABD ekonomisinde güçlü enflasyon baskıları bulunmadığını belirterek faiz oranlarının bu yıl içinde yeniden düşürülmesi gerektiğini savundu. Mevcut faiz seviyelerini “kısıtlayıcı” olarak nitelendiren Miran, faizlerin olması gerekenden yüksek tutulduğunu ifade etti.

“Bir puandan fazla faiz indirimi bekliyorum”

Fox Business Network’e açıklamalarda bulunan Miran, “Yıl boyunca faizlerde bir puandan biraz daha fazla indirim bekliyorum” dedi. Geçtiğimiz hafta gerçekleştirilen FOMC toplantısında faizlerin sabit tutulması yönündeki karara karşı oy kullanan Miran, çeyrek puanlık indirim yapılması gerektiğini savunmuştu. Ayrıca, geçen yılki faiz indirim süreçlerinde çeyrek puan yerine yarım puanlık kesintileri desteklemişti.

“Enflasyon baskısı teknik sebeplerle olduğundan fazla görünüyor”

Miran, temel enflasyon göstergelerine bakıldığında ekonomide ciddi fiyat baskıları gözlemlenmediğini belirtti. “Para politikasının tepki vermesini gerektirecek güçlü arz-talep dengesizlikleri görmüyoruz” diyen Miran, şunları ekledi: “Faiz oranlarını şu anda çok yüksek tutuyoruz çünkü enflasyonu ölçme biçimimiz nedeniyle verilerde teknik sapmalar oluşuyor. Bu, ekonomide gerçekten var olan bir fiyat baskısına değil, yöntemsel farklılıklara dayanıyor.”

Fed’de para politikasında farklı görüşler öne çıkıyor

Miran’ın açıklamaları, Fed içinde faiz politikası konusunda giderek belirginleşen görüş ayrılıklarına işaret ediyor. Başkan Jerome Powell liderliğindeki yönetim, faizleri %3,5–%3,75 bandında tutarken, bazı üyeler ekonomik ivmenin daha fazla desteklenmesini savunuyor. Faiz indirimlerinin zamanlaması ve kapsamı, önümüzdeki aylarda piyasalarda belirleyici bir unsur olmaya devam edecek.

Stephen Miran: Fed yıl boyunca faizleri bir puandan fazla indirmeli adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD hisse senedi piyasalarında karışık bir seyir izlendi. Yatırımcılar, faiz oranlarına ilişkin belirsizlikler ile Başkan Donald Trump’ın iç ve dış politika adımlarını fiyatlarken, Dow Jones Sanayi Endeksi rekor seviyelerden geri çekildi. Endeks, yüzde 0,9’luk düşüşle yaklaşık 466 puan kaybederek 48.996,08 puan seviyesinde günü tamamladı.

S&P 500 düşüşte, Nasdaq ise yükseliş gösterdi

Kamu hizmetleri hisselerindeki değer kaybı S&P 500 endeksini baskıladı. Endeks, yüzde 0,34 oranında gerileyerek 6.920,93 puan seviyesine indi. Bu, 31 Aralık 2025’ten bu yana en sert günlük düşüş olarak kayda geçti. Ayrıca endeksin üç günlük yükseliş serisi de sona ermiş oldu.

Diğer yandan, büyük teknoloji hisselerindeki yükselişle destek bulan Nasdaq Bileşik Endeksi, yüzde 0,16 artışla 23.584,27 puandan kapanış yaptı. Ancak Russell 2000 endeksi gerileyerek, haftanın başındaki genel yükseliş eğiliminin tersine dönüldüğüne işaret etti.

Fed beklentileri piyasayı şekillendiriyor

Cetera Investment Management yatırım direktörü Gene Goldman, açıklanan olumlu ekonomik verilerin, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) bu yıl içinde birden fazla faiz indirimi yapma ihtimalini azalttığını belirtti. Goldman’a göre bu durum, piyasalardaki risk algısını değiştirdi.

İşgücü piyasasından karışık sinyaller geldi

ABD Çalışma Bakanlığı tarafından açıklanan verilere göre, Kasım ayında ülkedeki açık iş sayısı 7,1 milyon olarak kaydedildi. Bu rakam, Ekim ayında yaklaşık 7,5 milyondu. Açık iş oranı da yüzde 4,5’ten yüzde 4,3’e geriledi. Bu veriler, işgücü piyasasında kademeli bir soğuma yaşanabileceğine işaret ediyor.

Yatırımcılar, hem ekonomik verilerin hem de politik gelişmelerin piyasalardaki etkisini izlemeye devam ediyor. Özellikle faiz kararlarına yönelik beklentiler, önümüzdeki günlerde borsa performansı üzerinde belirleyici olacak.

Wall Street’te karışık kapanış, Dow Jones rekor seviyeden geriledi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD mortgage piyasası, 2025 yılının son haftalarına girilirken konut kredisi başvurularında önemli bir düşüş yaşadı. Mortgage Bankers Association (MBA) tarafından açıklanan verilere göre, 19 Aralık ile biten haftada mortgage başvuruları bir önceki haftaya kıyasla yüzde 5 oranında azaldı. Bu gerileme, yıl sonuna yaklaşırken finansal koşullardaki temkinli duruşun bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Mortgage başvuru hacmi düşerken yeniden finansmanda yıllık artış dikkat çekti

MBA’nın haftalık raporuna göre, 19 Aralık 2025 haftasında mortgage başvuru hacmini ölçen Piyasa Endeksi, mevsimsel düzeltilmiş bazda yüzde 5 düşüş gösterdi. Düzeltilmemiş bazda ise düşüş yüzde 6 olarak kaydedildi. Bu veriler, konut kredisi talebinde yıl sonuna yaklaşıldıkça bir yavaşlama olduğunu ortaya koyuyor.

Özellikle yeniden finansman (refinansman) başvuruları, haftalık bazda yüzde 6 oranında azaldı. Ancak dikkat çeken nokta, yıllık bazda bu alanda yüzde 110’luk ciddi bir artış yaşanması oldu. Bu durum, konut finansmanı konusunda ev sahiplerinin yıl boyunca faiz oranlarındaki gelişmeleri yakından takip ettiğini ve uygun dönemlerde refinansman fırsatlarını değerlendirdiğini gösteriyor.

Satın alma endeksi ise mevsimsel düzeltilmiş bazda yüzde 4 geriledi. Düzeltilmemiş satın alma endeksi haftalık bazda yüzde 6 azaldı. Buna rağmen, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16’lık bir artış kaydedildi. Bu veri, yıllık bazda talebin hala güçlü olduğunu gösterirken, haftalık bazda düşüşlerin geçici olabileceğine işaret ediyor.

Fratantoni: 2026’da konut satışlarında sınırlı büyüme bekleniyor

MBA Başekonomisti Mike Fratantoni, mortgage faiz oranlarındaki sınırlı düşüşe rağmen başvuru hacmindeki azalmaya dikkat çekerek şunları söyledi:

“Yumuşayan iş gücü piyasası, kalıcı enflasyon, yüksek konut arzı ve istikrarlı faiz oranlarının yeni yılda da etkisini sürdüreceğini öngörüyoruz. Bu şartlar altında 2026 yılında konut satışlarında sınırlı bir büyüme yaşanabilir.”

Fratantoni’nin değerlendirmesi, ABD konut piyasasında temkinli bir iyimserlik olduğunu gösteriyor. Özellikle faiz oranlarının belirli bir seviyede kalmaya devam etmesi, potansiyel alıcıların ve refinansman yapmak isteyenlerin hareketlerini doğrudan etkiliyor. 2026 yılı için piyasa oyuncularının beklentisi, faiz indirimlerinin sınırlı olacağı ve piyasanın bu denge içinde ilerleyeceği yönünde.

Mortgage türleri arasında pay değişimleri yaşanıyor

Yeniden finansmanın toplam mortgage başvuruları içindeki payı yüzde 59,1’e yükseldi. Bu oran, refinansman işlemlerinin toplam hacimdeki etkisini ortaya koyarken, faizlerin belirli seviyelerde sabit kalmasının refinansmana yönelimi artırdığını gösteriyor.

Ayarlanabilir faizli mortgage (ARM) başvurularının oranı ise yüzde 8,1’e çıktı. ARM türü kredilere yönelim, özellikle kısa vadeli plan yapan ya da daha düşük başlangıç faizlerinden yararlanmak isteyen alıcılar tarafından tercih ediliyor. FHA kredilerinin payı yüzde 20,8’e yükselirken, VA kredilerinin payı yüzde 15,3’e geriledi. USDA kredilerinde ise yüzde 0,4 oranında sabit bir seyir gözlemlendi.

Mortgage faiz oranlarında sınırlı ancak karışık seyir

30 yıl vadeli sabit faizli mortgage oranı, uyumlu kredilerde yüzde 6,31’e geriledi. Ancak jumbo kredilerde aynı vadede oran yüzde 6,52’ye yükseldi. Bu durum, daha yüksek tutarlı kredilerde risk priminin arttığını ve yatırımcıların bu segmentte daha temkinli olduğunu ortaya koyuyor.

15 yıl vadeli kredilerde faiz oranı yüzde 5,70’e düştü. 5/1 ARM (değişken faizli kredi) oranı ise yüzde 5,79’a çıkarak kısa vadeli faizlerdeki oynaklığın sürdüğünü gösterdi. Bu oranlar, mortgage piyasasında belirgin bir faiz indirim süreci olmasa da, belirli ürünlerde rekabetçi faizlerin sürdüğünü işaret ediyor.

Mortgage başvurularında yıl sonu etkisi ve 2026 projeksiyonları

Mortgage piyasasında Aralık ayında görülen düşüş, yıl sonu tatil döneminin ve mevsimsel etkilerin yanı sıra ekonomik belirsizliklerle de bağlantılı. Özellikle iş gücü piyasasında yaşanan yavaşlama ve enflasyonda kalıcılık beklentisi, tüketicilerin finansal kararlarını daha dikkatli vermesine neden oluyor.

2026 yılında ise Fed’in para politikasında izleyeceği yol haritası, mortgage piyasasının yönü üzerinde belirleyici olacak. Uzmanlar, olası bir faiz indirimi döngüsünün sınırlı olacağını ve piyasanın 2025 seviyelerine benzer şekilde hareket edeceğini öngörüyor.

Sonuç olarak, mortgage başvurularındaki düşüş kısa vadeli bir trend olarak değerlendirilse de, yeniden finansman alanındaki yıllık artış, kredi piyasasında fırsat kollayan bir tüketici davranışı olduğunu gösteriyor. ABD konut piyasasının 2026 yılına girerken nasıl bir performans sergileyeceği, makroekonomik gelişmelere ve Fed’in kararlarına bağlı olarak şekillenecek.

ABD’de mortgage başvuruları 19 Aralık haftasında yüzde 5 azaldı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, NBC kanalında yayınlanan "Meet the Press" programında yaptığı açıklamada, son hükümet kapanmasının ekonomiye ciddi etkiler bıraktığını belirtti. Bessent, kapanmanın 11 milyar dolarlık kalıcı ekonomik zarar oluşturduğunu ifade etti.

Ancak bakan, bazı sektörlerde yaşanan daralmalara rağmen genel bir resesyon öngörmediğini dile getirdi. "Faiz oranlarına duyarlı sektörler, özellikle konut piyasası, teknik olarak resesyonda olabilir. Ancak ABD ekonomisinin geneli için negatif büyüme riski görmüyoruz" dedi.

Bessent: 2026’da güçlü ve enflasyonsuz büyüme bekliyoruz

Hazine Bakanı Bessent, 2026 yılı ekonomik beklentileri hakkında ise iyimser konuştu. "Çok güçlü, enflasyonsuz bir büyüme ekonomisi için zemin hazırladık" ifadelerini kullandı. Ekim ayında enerji fiyatlarındaki düşüş ve ev satışlarındaki artışın bu beklentiyi desteklediğini belirtti.

Enflasyonla mücadele konusunda yönetimin çalışmalarını sürdürdüğünü vurgulayan Bessent, mevcut yıllık enflasyon oranının yüzde 3 seviyesinde olduğunu ve bu oranın daha da düşmesi için yapısal önlemler alındığını söyledi.

Demokrat ve Cumhuriyetçi eyaletlerde enflasyon farkı

Bessent, eyalet düzeyindeki farklılıklara da dikkat çekti. Demokratların kontrolündeki eyaletlerde enflasyonun, Cumhuriyetçilerin yönettiği eyaletlere göre yüzde 0,5 daha yüksek olduğunu belirtti. Bu farkı artan düzenlemelere bağlayan Bessent, "Regülasyon yoğunluğu ekonomik verimliliği etkiliyor" dedi.

Öte yandan, Başkan Donald Trump’ın ithalat tarifeleri nedeniyle yükselen fiyatları değil, hizmetler sektörünü enflasyonun ana kaynağı olarak işaret etti. Bakan Bessent de bu görüşe destek verdi ve enerji fiyatlarındaki düşüşün enflasyon üzerinde olumlu etkisi olacağını belirtti.

Fabrika verileri zayıf, ancak büyüme umudu sürüyor

ABD’de açıklanan son imalat sanayi verileri beklentilerin altında kalsa da, Bessent bu durumu geçici bir yavaşlama olarak değerlendirdi. "Tarifelerin talebi kısıtladığını kabul ediyoruz, ancak genel görünüm pozitif" diye konuştu.

Ayrıca, vergi indirimlerinin ve düşen faiz oranlarının hane halkı harcamalarını destekleyerek ekonomide toparlanma yaratacağını ifade etti.

ABD ekonomisi kapanmadan 11 milyar dolar zarar gördü adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Mortgage Bankers Association’ın (MBA) açıkladığı 14 Kasım 2025 haftasına ait verilere göre, mortgage başvurularında dikkat çekici bir düşüş yaşandı. Başvuru hacmini ölçen Market Composite Index, mevsimsellikten arındırılmış verilerle %5,2 azalırken, arındırılmamış bazda %7 düşüş gösterdi.

Refinansman başvurularında haftalık düşüş, yıllık artış

Refinansman başvuruları haftalık bazda %7 oranında geriledi. Ancak geçen yılın aynı haftasına göre %125 artış gösterdi. Bu durum, düşük faiz beklentisiyle hareket eden borçluların yeniden finansmana yöneldiğini ortaya koyuyor. Satın alma başvurularını ölçen Purchase Index ise mevsimsellikten arındırılmış bazda %2, arındırılmamış bazda %7 düşüş kaydetti. Buna karşın yıllık bazda satın alma başvurularında %26’lık bir artış yaşandı. MBA Başkan Yardımcısı Joel Kan yaptığı değerlendirmede, “30 yıllık sabit mortgage faiz oranı üst üste üçüncü haftada da yükselerek %6,37’ye ulaştı. Bu, son dört haftanın en yüksek seviyesi” ifadelerini kullandı.

Mortgage faiz oranlarında yükseliş eğilimi sürüyor

Haftalık ortalama faiz oranlarına göre; – **30 yıllık sabit mortgage faizleri** konvansiyonel kredilerde %6,37’ye yükseldi – **Jumbo kredilerde** faiz oranı %6,39’dan %6,39’a geriledi – **FHA kredilerinde** faiz oranı %6,14 seviyesinde sabit kaldı – **15 yıllık sabit mortgage faizleri** %5,83’e çıktı – **5/1 ayarlanabilir oranlı mortgage (ARM)** faizleri %5,65 olarak kaydedildi

Pazar paylarında değişim: Refinansman ve ARM payı azaldı

Toplam başvurular içinde refinansman oranı %55,4’e düşerken, ayarlanabilir oranlı kredilerin (ARM) payı %7,5’e geriledi. Kredi türlerine göre pazar payları şu şekilde gerçekleşti: – **FHA kredileri**: %19,9 – **VA kredileri**: %15,2 – **USDA kredileri**: %0,3 Veriler, artan faizlerin kısa vadede mortgage piyasasını baskıladığını, ancak yıllık bazda satın alma ve refinansman başvurularında önemli bir toparlanma yaşandığını gösteriyor.

Mortgage başvuruları son haftada %5,2 oranında geriledi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, 7 ay (217 gün) vadeli devlet iç borçlanma senedi (bono) ihalesinde toplam 34 milyar 116,9 milyon TL tutarında satış gerçekleştirdi. İhaleye olan yüksek talep, yatırımcı ilgisinin sürdüğünü gösterdi.

Bono ihalesinde 22,7 milyar TL net satış yapıldı

Hazine, 12 Kasım 2025 Çarşamba günü gerçekleştirdiği ihalede 22 milyar 741,9 milyon TL net satış yaptı. İhale öncesinde 11 milyar 375 milyon TL tutarında Doğrudan Satış (ROT) gerçekleştirilmişti. Böylece toplam satış hacmi 34 milyar 116,9 milyon TL’ye ulaştı.

İhaleye 82 milyar TL’nin üzerinde teklif geldi

217 gün vadeli ve yeniden ihraç edilen bonoya yatırımcılardan yoğun talep geldi. İhalede nominal satış tutarı 27,93 milyon TL olurken, teklif miktarı 82 milyar 88,4 milyon TL olarak açıklandı. Bu durum, yatırımcıların kısa vadeli borçlanma enstrümanlarına ilgisini ortaya koydu.

Faiz oranı %41,13 bileşik seviyesinde gerçekleşti

İhalede ortalama bileşik faiz %41,13, basit faiz ise %38,25 oldu. Bononun satış fiyatı minimum 81.372 TL, ortalama 81.432 TL olarak belirlendi.

İhraç edilen kağıtların geri ödeme tarihi ise 17 Haziran 2026 olarak duyuruldu. Bonolar, 12 Kasım 2025 itibarıyla yatırımcı hesaplarına geçecek.

Hazine borçlanma programı kapsamında ilerliyor

Hazine'nin gerçekleştirdiği bu ihale, 2025 yılının son çeyreğinde iç borçlanma programı kapsamında planlanan ihalelerden biri olarak dikkat çekiyor. Yılın kalan döneminde benzer vadelerde borçlanmaların süreceği öngörülüyor.

Yüksek teklif talebi, piyasada oluşan likidite fazlası ve kısa vadeli getiri arayışının devam ettiğine işaret ediyor. Ayrıca, faiz oranlarının piyasa beklentilerine paralel şekilde oluştuğu gözlemleniyor.

Hazine, 7 ay vadeli bono ihalesinde 34,1 milyar TL satış yaptı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD hisse senedi piyasaları, kısa süreli alım dalgasının ardından yeniden düşüşe geçti. Nasdaq 100 vadeli endeksi %0,5, S&P 500 ise %0,4 oranında gerileyerek haftayı ekside kapatma yolunda ilerliyor. Bu hareket, yılın büyük bölümüne damgasını vuran yapay zeka rallisinin yavaşlaması ve piyasa hissiyatındaki değişimle bağlantılı görülüyor.

Bloomberg’in haberine göre, teknoloji öncülüğündeki rallide önemli paya sahip olan "Muhteşem Yedili" grubu, piyasa öncesi işlemlerde değer kayıplarını sürdürdü. Tesla, CEO Elon Musk'ın 1 trilyon dolarlık potansiyel ödeme paketinin onaylanmasının ardından %0,6 geriledi. Nvidia hisseleri %1,3 düşerken, Microsoft 2011'den bu yana en uzun kayıp serisine doğru ilerliyor.

Ekonomik veri eksikliği belirsizlik yaratıyor

ABD’de tarihin en uzun hükümet kapanması nedeniyle resmi ekonomik veri akışı sekteye uğramış durumda. Bu eksiklik, yatırımcıların faiz oranları konusundaki beklentilerinde belirsizlik yaratıyor. Hükümetin yeniden tam kapasiteyle işlemesi geciktikçe, enflasyon ve istihdam gibi kritik göstergelere dair net bir yön belirlemek güçleşiyor.

Ecofi fon yöneticisi Karen Georges, "Piyasa hissiyatı muhtemelen temkinli. İstihdam verilerinde olumlu gelişmeler, kapanmanın sona ermesi veya gümrük tarifeleriyle ilgili haber akışı piyasaya yeni bir ivme kazandırabilir" ifadelerini kullandı.

Fon girişleri sürüyor, yıl sonuna dair iyimserlik korunuyor

Bank of America'nın EPFR verilerine dayandırdığı rapora göre, 5 Kasım ile sona eren haftada ABD hisse senedi fonlarına 19,6 milyar dolarlık net giriş oldu. Bu, art arda sekizinci hafta üst üste fon girişine işaret ediyor. Bu eğilim, yatırımcıların dalgalı seyire rağmen piyasaya olan güvenini koruduğunu gösteriyor.

CPR Asset Management yatırım direktörü Arnaud Faller, "Yıl sonuna kadar büyük bir düzeltme beklemiyoruz, görünürde bir tetikleyici yok" diyerek piyasanın mevcut seviyelerde dengede kalabileceğine işaret etti. Faller'e göre, faiz indirimi beklentileri ve yıl sonu portföy ayarlamaları nedeniyle piyasa kısa vadede destek bulabilir.

Bitcoin’de sert haftalık düşüş: Mart’tan bu yana en zayıf dönem

ABD hisse senedi piyasalarındaki durgunluk, kripto para piyasalarına da yansıdı. Bitcoin, mart ayından bu yana en kötü haftalık performansını sergileme yolunda ilerliyor. Kripto piyasasında da yatırımcılar faiz belirsizliği ve regülasyon riskleri nedeniyle temkinli davranıyor.

Diğer yandan, ABD Hazine tahvilleri önceki gün elde edilen kazançları korurken, dolar endeksinde kayda değer bir hareket gözlenmedi. Bu durum, küresel yatırımcıların riskten kaçınma eğiliminde olduklarını gösteriyor.

Yapay zeka rallisi yoruldu mu?

Nisan sonrası başlayan ve teknoloji hisseleri öncülüğünde gelişen yapay zeka destekli ralli, bazı yatırımcılar tarafından aşırı değerlenmiş olarak görülmeye başlandı. Özellikle Nvidia, Meta ve Alphabet gibi büyük teknoloji şirketlerinde son haftalarda görülen satışlar bu eğilimin sinyallerini veriyor.

Analistler, bu düzeltmenin olağan ve sağlıklı olduğunu savunsa da, kısa vadeli yatırımcılar için volatilitenin artabileceğine dikkat çekiyor. Yıl sonu yaklaşırken portföylerdeki yeniden dengelenme hareketleri de hisse senetleri üzerinde baskı oluşturabilir.

ABD borsalarında haftanın sonu düşüşle geldi: Teknoloji hisseleri zayıf adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE), perşembe günü gerçekleştireceği Para Politikası Komitesi toplantısında faiz oranlarını sabit tutması bekleniyor. Ancak bazı analistler, yumuşayan enflasyon ve ücret verilerinin ardından bir indirimin mümkün olabileceğini öngörüyor.

BoE, ağustos ayında yaptığı son hamlede politika faizini 25 baz puan düşürerek yüzde 4 seviyesine çekmişti.

Enflasyonda düşüş beklentisi faiz indirimi ihtimalini artırdı

İngiltere'de tüketici fiyat enflasyonu, nisan ayında işveren sosyal güvenlik primlerindeki artış gibi tek seferlik etkiler nedeniyle yüzde 3,8 seviyesinde kalmaya devam ediyor. Bu oran, gelişmiş ekonomiler arasında en yüksek seviyelerden biri olarak dikkat çekiyor.

Bununla birlikte, eylül ayında enflasyonun BoE'nin beklediği yüzde 4 seviyesine ulaşmaması, ücret artışındaki yavaşlama ve işsizlikteki artış, faiz indirimi beklentilerini yeniden gündeme getirdi. Finansal piyasalar, 6 Kasım tarihinde çeyrek puanlık bir indirimi üçte bir olasılıkla fiyatlarken, yıl sonuna kadar bu olasılığın üçte ikiye çıktığı görülüyor.

Ekonomistlerin çoğunluğu BoE'nin 2026'dan önce adım atmasını beklemiyor

ABD yatırım bankası Goldman Sachs, geçtiğimiz hafta görüşünü değiştirerek kasım ayında bir faiz indirimi öngördüğünü açıkladı. Ancak Reuters’ın anketine katılan ekonomistlerin dar bir çoğunluğu, BoE'nin 2026 yılına kadar herhangi bir adım atmasını beklemiyor.

ING ekonomisti James Smith ise BoE içerisinde 5-4’lük bir görüş ayrılığı yaşanabileceğini, ancak bu ayrışmanın faizlerin sabit tutulması yönünde olacağını ifade etti.

İngiltere Merkez Bankası faiz kararında sabit kalabilir adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Wall Street endeksleri, yatırımcıların artan tahvil getirilerini, güçlü ekonomik verileri ve kilit sektörlerdeki gerginlik işaretlerini değerlendirmesiyle üst üste üçüncü seansta düşüş kaydetti. Bu, borsada altı ay sonra yaşanan ilk kayıp serisi oldu.

Endekslerde düşüş sürüyor

S&P 500 endeksi %0,5 düşüşle 6.604,72 puana geriledi ve bu hafta başındaki rekor seviyesinden %1,33 aşağıya indi. Dow Jones Sanayi Endeksi %0,38 kayıpla 45.947,32 puana, Nasdaq Bileşik Endeksi ise %0,5 gerileyerek 22.384,70 puana kapandı.

Şirket bazlı hareketler öne çıktı

Oracle, yapay zeka yatırımlarını finanse etmek için tahvil ihraç etmesinin ardından %5,6 değer kaybetti ve borç yüküne ilişkin endişeleri artırdı. Micron %3 gerilerken, CarMax’ın zayıf kazanç açıklaması ve devam eden gümrük vergileri nedeniyle otomobil hisseleri %20 düştü. Buna karşılık Intel, Apple ile yapay zeka ortaklığı haberleriyle %8,8 yükselerek S&P 500’ün en güçlü hissesi oldu.

Güçlü ekonomik veriler ve yükselen tahvil getirileri

ABD ekonomisine ilişkin veriler beklentileri aştı. İkinci çeyrek GSYH büyümesi %3,8’e revize edilirken, haftalık işsizlik başvuruları azaldı. Dayanıklı mal siparişleri ise özellikle uçak talebindeki artışla yükseldi. Ancak 10 yıllık Hazine tahvili getirisi %4,172’ye çıkarak finansal koşulların sıkılaşmasına dair kaygıları artırdı.

Temkinli hava sürüyor

Endeksler rekor seviyelere yakın seyrederken, son dönemdeki gerileme yatırımcıların faiz oranları, kurumsal harcamalar ve ekonomik zayıflık alanlarına karşı daha ihtiyatlı davrandığını gösteriyor.

Anahtar kelimeler: faiz oranları, gümrük vergileri, borsa

Wall Street’te üst üste üçüncü düşüş: teknoloji hisseleri baskı altında adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Çin Merkez Bankası (PBoC), zayıf kredi talebi ve soğuyan büyüme ivmesine rağmen eylül ayında gösterge faiz oranlarını üst üste dördüncü ayda da sabit tuttu. Karar, ekonomik büyümeyi destekleme amaçlı önceki gevşeme adımlarının ardından geldi.

Gösterge kredi faizleri sabit kaldı

Banka tarafından açıklanan verilere göre, bir yıllık kredi ana faiz oranı (LPR) %3,00, beş yıllık oran ise %3,50 seviyesinde bırakıldı. Gösterge kredi oranlarında son indirim, mayıs ayında yapılmıştı. Bu adım, Pekin’in ABD ile artan ticaret gerilimleri karşısında finansman maliyetlerini düşürme ve iç talebi canlandırma hedefiyle atılmıştı.

Büyüme ivmesi daha da zayıflıyor

Ekonomik göstergeler, üçüncü çeyrekte büyüme hızının daha da yavaşladığını ortaya koydu. Ekonomistler, Çin’in yıl sonuna kadar para politikasında yeniden gevşemeye gitmek zorunda kalabileceğini belirtiyor.

Çin Merkez Bankası eylülde faiz oranlarını sabit bıraktı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Euro, dolar karşısında değer kaybederken yatırımcılar Euro Bölgesi enflasyon verilerine odaklandı. Ancak ING’den Chris Turner, bu verilerin Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) faiz politikası ya da euronun seyri üzerinde belirgin bir etki yaratmasının olası olmadığını ifade etti.

Uzun pozisyonlar euronun düşüşünde risk oluşturuyor

Turner’a göre, euronun gerilemesindeki en büyük risk, piyasalardaki uzun pozisyonlar ve yatırımcıların yükseliş beklentileri olabilir. Bu durum, fiyat hareketlerinde aşağı yönlü baskıyı artırma potansiyeli taşıyor.

Öte yandan, bu hafta açıklanacak ABD istihdam verileri kurda teorik olarak sınırlı bir yukarı yönlü potansiyel barındırıyor. Turner, euronun şimdilik 1,1650-1,1750 dolar bandında işlem görmeye devam edeceğini öngörüyor.

Kritik veriler öncesinde euroda dar bantlı seyir

Günün erken saatlerinde euro yüzde 0,5 düşüşle 1,1647 dolara geriledi. Euro Bölgesi enflasyon verileri ise TSİ 12.00’de açıklanacak. Analistler, bu verilerin döviz piyasalarında kısa vadeli hareketlere yol açabileceğini, ancak faiz oranları beklentilerinde kalıcı bir değişim yaratmasının düşük ihtimal olduğunu belirtiyor.

Euro dolar karşısında gerilerken gözler enflasyon verilerinde adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Altın fiyatları hafif gerilemesine rağmen zayıflayan dolar ve eylül ayında ABD’de faiz indirimi beklentilerinin artmasıyla son bir ayın zirvesine yakın seviyelerde işlem görmeye devam ediyor. Ons altın, temmuz sonundan bu yana en yüksek seviyelerini test ederken yatırımcıların odağı Fed’in para politikası kararlarında kalıyor.

Ons altın 3.409 dolarda, direnç 3.422 seviyesinde

Bu ay yüzde 3,9 değer kazanan ons altın, dün 23 Temmuz’dan bu yana en yüksek seviyesi olan 3.423,16 dolara çıktı. Şu sıralarda yüzde 0,2 kayıpla 3.409,08 dolardan işlem gören altın, geçtiğimiz haftaya göre ise yüzde 1,1 artıda bulunuyor. Teknik seviyelere göre 3.422 dolar direnci aşılırsa 3.438 dolar hedefi gündeme gelebilir. Aşağı yönlü hareketlerde ise 3.390-3.380 dolar aralığı destek olarak öne çıkıyor.

Dolar zayıflarken Fed indirimi beklentisi artıyor

Dolar endeksindeki düşüş, altını diğer para birimlerine sahip yatırımcılar için daha cazip hale getirdi. Analistler, ABD’de daha gevşek bir para politikası beklentisinin değerli metalin yatırımcı ilgisini canlı tuttuğunu belirtiyor. Fed Başkanı Christopher Waller, eylülde faiz indirimi çağrılarını güçlendirirken sonraki aylarda da bir dizi indirimi destekleyeceğini söyledi. Piyasa fiyatlamaları, eylül toplantısında 25 baz puanlık faiz indirimi ihtimalini yüzde 86 olarak gösteriyor. Altın, getirisi olmayan bir varlık olarak düşük faiz oranlarından genellikle olumlu etkileniyor.

PCE verisi ve siyasi belirsizlik öne çıkıyor

Yatırımcıların gözü, Fed’in tercih ettiği enflasyon göstergesi olan ABD Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) Fiyat Endeksi’nde olacak. Bu veri, gelecekteki faiz adımları konusunda yol gösterici nitelik taşıyor. Öte yandan, Fed Yönetim Kurulu üyesi Lisa Cook’un, Başkan Donald Trump’ın kendisini görevden alma yetkisine itiraz ederek dava açması, finansal piyasalarda siyasi belirsizlikleri artıran bir gelişme olarak öne çıktı.

Altın fiyatları zayıflayan dolar ve Fed beklentileriyle 1 ayın zirvesine yakın adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Senatosu Bankacılık Komitesi, Başkan Donald Trump’ın Fed Yönetim Kurulu için aday gösterdiği Stephen Miran’ın onay süreci kapsamında 4 Eylül’de bir oturum düzenleyecek. Miran’ın para politikası ve yönetim yapısına dair görüşleri, Fed’in bağımsızlığına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Düşük faiz ve yönetim değişikliği çağrısı

Başkanın Ekonomi Danışmanları Konseyi’nde başkanlık görevini sürdüren Stephen Miran, uzun süredir daha düşük faiz oranları çağrısında bulunuyor. Miran, mevcut gümrük vergilerinin enflasyon üzerinde etkili olmadığını savunurken, Fed’in yönetim yapısında köklü değişiklikler yapılması gerektiğini dile getiriyor.

Fed bağımsızlığına ilişkin tartışmalar

Miran, ABD Başkanı’nın merkez bankası üzerindeki etkisinin artırılması ve Fed başkanının istenildiği zaman görevden alınabilmesi gerektiği görüşünü de destekliyor. Bu yaklaşım, Fed’in geleneksel bağımsızlık ilkesine yönelik potansiyel etkileri nedeniyle Washington’da tartışmalara yol açıyor. Analistler, Senato oturumunun para politikalarının geleceğine ilişkin kritik mesajlar içereceğini değerlendiriyor.

ABD Senatosu, Trump’ın Fed adayı Stephen Miran için oturum düzenleyecek adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

New York Fed Başkanı John Williams, ABD ekonomisinde büyümenin yavaşladığını ve iş gücü piyasasında soğuma işaretleri görüldüğünü söyledi. Williams, enflasyonla mücadelede ilerlemenin “çok yavaş” olduğunu belirtirken, faiz oranlarının gelecekte nötr seviyeye yaklaşabileceğini dile getirdi.

Fed veriye dayalı kararlarla ilerliyor

Williams, Fed’in kararlarını verilere göre alacağını ve risklerin giderek dengeye yaklaştığını vurguladı. ABD ekonomisinin bu yıl genelinde %1 ila %1,5 aralığında büyümesini beklediğini belirten Williams, ekonominin bir uyum sürecinden geçtiğini ifade etti. İş gücü piyasasının halen güçlü olduğunu, ancak işe alımların yavaşladığını aktaran Williams, daha zayıf iş büyümesinin hem talep hem de arz yönlü yavaşlamadan kaynaklandığını söyledi.

Ücret artışlarının güçlü iş gücü piyasasıyla uyumlu olduğunu kaydeden Williams, enflasyonun ise Fed’in %2 hedefine doğru ılımlı bir seyir izlediğini dile getirdi.

Enflasyon ve faiz oranlarına ilişkin değerlendirmeler

Williams, gümrük vergilerinin çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) üzerinde %0,4 ila %0,5’lik bir etkisi olabileceğini, özellikle hizmet enflasyonunu yakından izlediklerini söyledi. Politikanın halen “ılımlı derecede kısıtlayıcı” olduğunu belirten Williams, enflasyonun kademeli olarak düşmeye devam ettiğini ancak hızın beklentilerin gerisinde kaldığını vurguladı.

Ekonominin beklendiği gibi gelişmesi halinde faiz oranlarının zamanla nötr seviyeye daha yakın hale gelmesi gerektiğini ifade eden Williams, Fed’in faiz indirimine gitse dahi politikanın bir miktar kısıtlayıcı kalabileceğini kaydetti. Fed’in her toplantısının “canlı” olduğunu vurgulayan Williams, istihdam ve enflasyona yönelik risklerin dengelenmeye yaklaştığını belirtti.

Fed’in konumu ve williams’ın genel mesajı

Williams, Fed’in işsizliği düşük tutma ve enflasyonu hedefe döndürme açısından “oldukça iyi bir konumda” olduğunu ifade etti. Ayrıca, Fed Guvernörü Lisa Cook hakkındaki iddialara ilişkin herhangi bir değerlendirme yapmadığını, bunun hukuki bir süreç olduğunu söyledi. Bu açıklamalar, hem ABD **piyasalar**ı hem de küresel **ekonomi** için Fed’in yol haritasına dair önemli sinyaller olarak değerlendiriliyor.

New York Fed başkanı Williams: ABD ekonomisi yavaşlıyor, enflasyon düşüşü zayıf adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Rusya, yüksek faiz oranlarının borçlanma maliyetlerini artırması nedeniyle 2025 yılı için ekonomik büyüme beklentisini önemli ölçüde düşürdü. Daha önce %2,5 olarak açıklanan büyüme tahmini %1,5 seviyesine çekildi. Bu revizyon, ülkenin son yıllardaki güçlü büyüme performansının ardından yavaşlamaya işaret ediyor.

Yüksek faizler ve bütçe dengesi büyüme üzerinde baskı oluşturuyor

Maliye Bakanı Anton Siluanov, bu yılki sıkı para ve kredi politikalarına rağmen Ekonomi Bakanlığı’nın en az %1,5 büyüme beklediğini açıkladı. Siluanov, dengeli bir bütçenin merkez bankasına para ve kredi politikasını gevşetme fırsatı sunacağını ve bu sayede kredi kaynaklarının daha erişilebilir hale geleceğini ifade etti. Uzmanlara göre, yüksek faiz oranları borçlanmayı zorlaştırırken reel sektör üzerinde baskı oluşturuyor.

Savaş ekonomisi güçlü büyümeden yavaşlamaya geçti

Rusya ekonomisi, 2022’deki Ukrayna işgali sonrası Batı yaptırımlarına rağmen 2023’te %4,1 ve 2024’te %4,3 oranında büyüme kaydetmişti. Ancak 2025’te keskin bir yavaşlama öngörülüyor. Ekonomi Bakanı Maksim Reşetnikov, geçtiğimiz Haziran ayında para politikasında değişiklik yapılmaması halinde ülkenin resesyona girme riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunmuştu.

Enflasyon ve yüksek faizler ekonomiyi zorluyor

Soğuk Savaş’tan bu yana en yüksek seviyeye ulaşan askeri harcamalar enflasyonu tetikledi. Bu gelişmeler, Rusya Merkez Bankası’nı Ekim ayında politika faizini %21’e yükseltmeye zorladı. Daha sonra faiz oranı Haziran’da %20’ye, Temmuz’da ise %18’e indirilse de analistler, ekonominin hâlâ yüksek kredi maliyetleri ve işgücü sıkıntısıyla mücadele ettiğini belirtiyor. Bu durum, hem iç **piyasalar** hem de küresel **ekonomi** üzerinde etkili olmaya devam ediyor.

Rusya 2025 büyüme beklentisini yüksek faizler nedeniyle %1,5’e indirdi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Almanya'da iş dünyası güveni ağustos ayında beklentilerin üzerinde artış göstererek ekonomik toparlanmaya dair iyimser sinyaller verdi. Ifo İş İklimi Endeksi, geleceğe yönelik beklentilerdeki iyileşmenin etkisiyle yükseliş kaydetti.

Ifo endeksi ağustosta 89 seviyesine çıktı

Ifo Enstitüsü tarafından açıklanan verilere göre, temmuz ayında 88,6 seviyesinde olan iş iklimi endeksi, ağustos ayında 89,0'a yükseldi. Bu değer, ekonomistlerin 88,6 seviyesindeki beklentisinin üzerinde gerçekleşti. Güncel koşullar endeksi 86,7 olan tahminin hafif altında kalarak 86,4 seviyesinde ölçüldü.

Buna karşılık, beklentiler endeksi 90,3 seviyesindeki piyasa beklentisini aşarak 91,6 puana ulaştı. Bu artış, önümüzdeki döneme ilişkin iyimserliğin güçlendiğini gösterdi.

Konut inşaatı sektöründe temkinli iyileşme sinyali

Ağustos ayında konut inşaatı sektörüne ilişkin veriler de iyileşme işaretleri sundu. Ifo İş İklimi Endeksi bu sektörde -25,8 puandan -23,5 puana yükseldi. Özellikle şirketlerin geleceğe dair daha az şüpheci yaklaştığı, mevcut durum değerlendirmelerinin ise kısmen iyileştiği belirtildi.

Ifo Anketler Başkanı Klaus Wohlrabe yaptığı açıklamada, “Konut inşaat şirketleri ihtiyatlı bir umut taşıyor” dedi. Wohlrabe, iyileşmenin sürdürülebilirliğinin finansman maliyetleri ve faiz oranları gibi faktörlere bağlı olacağını vurguladı.

Sektörde sipariş eksikliği yaşayan şirketlerin oranı temmuz ayında %47,9 iken, ağustos ayında %46,1’e geriledi. Bu, Ağustos 2022’den bu yana görülen en düşük seviye olarak kaydedildi. İptal oranları da %9,0’dan %8,2’ye düştü. Wohlrabe, “Konut inşaatı doğru yönde ilerliyor ancak sadece siyasi açıklamalardan fazlasına ihtiyaç var. İyileşme, konut inşaatı turbosunun gerçekten devreye girmesiyle sürdürülebilir olabilir” ifadelerini kullandı.

Almanya’da iş dünyası morali ağustosta beklentileri aştı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Liberal Demokrat Parti (LDP) kıdemli milletvekili Taro Kono, Japonya'nın zayıf yen kuru ve artan enflasyon baskılarına karşı faiz artışı ve maliye politikalarında reform yapılması gerektiğini belirtti.

Kono: Negatif reel faiz oranları sürdürülemez

Gelecekte başbakanlık için adı geçen Taro Kono, Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) uyguladığı sürekli negatif reel faiz politikasının uzun vadede sürdürülemez olduğunu söyledi. Kono, “Japonya'nın reel faiz oranlarının negatif olduğu bir durumdan çıkacağı mesajını vermek önemli” diyerek, BOJ’un faiz oranlarını kademeli şekilde artırması gerektiğini vurguladı.

Abenomics dönemi sona ermeli, maliye politikası gözden geçirilmeli

Kono, eski Başbakan Shinzo Abe'nin ekonomi politikaları olan Abenomics’in artık yerini daha sürdürülebilir ve dengeli bir modele bırakması gerektiğini dile getirdi. “BOJ faiz oranlarını kademeli olarak yükseltmeli, hükümet ise yeni bir anlaşma çerçevesinde mali sağlığı yeniden tesis etmeli” ifadelerini kullandı.

Kono ayrıca, son yerel seçim kayıplarının ardından Başbakan Shigeru Ishiba üzerindeki parti içi baskının arttığını belirterek, LDP’de olası bir liderlik yarışında aday olup olmayacağı sorusunu yanıtsız bıraktı.

Japon vekil Kono: BOJ faizleri artırmalı, maliye politikası revize edilmeli adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Bakır fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy arasındaki görüşme öncesi belirsizlik, daha güçlü dolar ve ABD faiz oranları görünümüne yönelik gelişmeler nedeniyle düşüş gösterdi.

Bakır haftaya düşüşle başladı, piyasalar temkinli

Londra Metal Borsası'nda (LME) üç aylık bakır, Türkiye saati ile 13.02'de %0,3 gerileyerek 9.742,50 dolar/ton seviyesine düştü.

Bir piyasa analisti yaptığı değerlendirmede, “Hafta, piyasaların Trump-Zelenskiy görüşmesini ve Fed’in Jackson Hole toplantılarından gelebilecek faiz oranı sinyallerini beklemesi nedeniyle baz metaller için temkinli bir tonla başladı,” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz Cuma günü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelmişti. Trump, bugün Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy ile görüşecek. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, Trump'ın Ukrayna’yı Avrupa’nın son 80 yıldaki en büyük savaşını sona erdirecek bir anlaşmaya razı etmeye çalıştığı, bu nedenle her iki tarafın da uzlaşması gerektiği belirtildi.

Güçlü dolar ve zayıf Çin verileri metal piyasasını baskılıyor

ABD para biriminin güçlenmesi, dolar bazlı metallerin diğer para birimlerini kullanan alıcılar için daha pahalı hale gelmesine neden oldu. Bu durum, özellikle gelişmekte olan piyasalardaki talep üzerinde baskı oluşturdu.

Öte yandan, dünyanın en büyük metal tüketicisi olan Çin’den gelen veriler de piyasaları olumsuz etkiledi. Geçen hafta açıklanan veriler, Çin’de fabrika üretimi büyümesinin Temmuz ayında son sekiz ayın en düşük seviyesine gerilediğini gösterdi.

Kalay stokları düşerken fiyatı yükseldi, diğer metaller geriledi

LME’de kalay, %0,4 artışla 33.785 dolar/ton seviyesine yükseldi. Artışı destekleyen en önemli unsur, LME tescilli depolardaki kalay stoklarının bu yıl %65 azalarak 1.655 ton ile son iki yılın en düşük seviyesine gerilemesi oldu.

Diğer metallerde ise aşağı yönlü hareket görüldü: alüminyum %0,7 düşüşle 2.589,50 dolar/ton, çinko %0,6 düşüşle 2.777 dolar/ton, kurşun %0,5 düşüşle 1.970,50 dolar/ton ve nikel %0,4 düşüşle 15.100 dolar/ton seviyesinden işlem gördü.

Bakır fiyatları dolar ve faiz belirsizlikleriyle geriledi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD’de geçen hafta 30 yıllık mortgage faiz oranındaki düşüşün devam etmesiyle birlikte mortgage başvurularında belirgin artış görüldü. Yükselişte özellikle yeniden finansman başvurularındaki güçlü toparlanma etkili oldu.

Mortgage başvuruları %10,9 arttı

ABD Mortgage Bankalar Birliği (MBA) verilerine göre, 8 Ağustos ile biten haftada mevsimsel düzeltilmiş toplam mortgage başvuru endeksi %10,9 artışla 281,1 seviyesine yükseldi. Satın alma endeksi %1,4 artışla 160,2 olurken, refinansman endeksi %23 artarak 956,2 seviyesine çıktı.

Faiz düşüşü refinansman talebini artırdı

MBA Başkan Yardımcısı ve Baş Ekonomist Yardımcısı Joel Kan, “30 yıllık sabit mortgage oranı geçen hafta %6,67’ye geriledi, bu da nisan ayından bu yana en güçlü yeniden finansman aktivite haftasını tetikledi. Yeniden finansman başvuruları %23 arttı, bu artışta çoğunlukla geleneksel ve VA başvuruları etkili oldu” dedi.

Kan, başvuruların %46,5’ini refinansman işlemlerinin oluşturduğunu, ortalama kredi büyüklüğünün ise 366.400 dolara çıkarak önemli ölçüde arttığını belirtti. Daha yüksek kredi tutarına sahip borçluların oran hareketlerine daha duyarlı olduklarının altını çizdi.

ARM başvurularında 2022 sonrası rekor

Ayarlanabilir oranlı mortgage (ARM) başvuruları %25 artarak 2022’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı ve toplam başvuruların %9,6’sını oluşturdu. Refinansman payı ise toplam başvurularda %41,5’ten %46,5’e çıktı.

Faiz oranlarındaki son durum

• 15 yıllık sabit mortgage faizi 9 baz puan düşüşle %6,03
• 5 yıllık ARM kredi faizi 16 baz puan gerileyerek %6,06
• 30 yıllık jumbo (647.200 $ üstü) konut kredisi faizi 9 baz puan azalarak %6,65

ABD’de mortgage başvuruları faiz düşüşüyle %10,9 arttı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Hazine, düzenlediği 10 ay (308 gün) vadeli bono ihalesinde 19 milyar 627,9 milyon TL net satış gerçekleştirdi. İhale öncesinde yapılan 22 milyar 25 milyon TL ROT satışıyla birlikte toplam satış tutarı 41 milyar 652,9 milyon TL’ye ulaştı.

İhaleye yüksek talep geldi

İhalede satışların nominal tutarı 26 milyar 173,8 milyon TL olurken, toplamda 67 milyar 399,7 milyon TL tutarında teklif geldi. İlk kez ihraç edilen bononun fiyatı minimum 74.741 TL, ortalama ise 74.991 TL olarak belirlendi.

Faiz oranları ve vade bilgileri

Bono ihalesinde bileşik faiz en düşük %37,87, ortalama %40,51 ve en yüksek %41,07 seviyesinde oluştu. Basit faiz ortalama %39,41 oldu.

Satışı yapılan kağıtlar 13 Ağustos 2025 Çarşamba günü ihraç edilecek. Bononun geri ödeme tarihi ise 17 Haziran 2026 olarak planlandı.

Hazine, bono ihalesinde 41,7 milyar TL satış yaptı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

MUFG Araştırma Başkanı Derek Halpenny, ABD Merkez Bankası (Fed) Guvernörü Adriana Kugler’in istifasının, para politikası görünümüne yeni bir belirsizlik katmanı eklediğini belirtti. Halpenny, istifanın Fed’in karar alma süreçlerinde dengeleri değiştirebileceğine dikkat çekti.

Trump yeni atamayı birkaç gün içinde açıklayacak

ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı açıklamada, Kugler’in yerine geçecek ismin “önümüzdeki birkaç gün içinde” duyurulacağını söyledi. Halpenny, yeni atanacak üyenin Fed yönetiminde “başkalarının görüşlerini şekillendirmeye yardımcı olabileceğini” ve bunun Fed’in bağımsızlığı açısından yeni bir risk oluşturabileceğini ifade etti.

Faiz indirimi baskısı ve Fed bağımsızlığı endişesi

Trump, uzun süredir Fed Başkanı Jerome Powell’a faiz oranlarını düşürmesi yönünde baskı yapıyor. Yeni atanacak guvernörün, Fed’in faiz politikalarında daha fazla siyasi etkiye maruz kalabileceğine dair tartışmaları gündeme getirmesi bekleniyor.

Fed yönetiminde istifa: Trump yeni ismi yakında açıklayacak adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Başkanı Donald Trump, Fed’e yönelik faiz indirimi baskısını dün de sürdürdü. Başkan Trump, Fed Başkanı Jerome Powell’a gönderdiği belgede, dünyadaki merkez bankalarının faiz oranları listesini sunarak bu oranların kendi beklentisine göre düşük olduğunu belirtti.

Trump'tan Powell’a el yazılı faiz notu

Trump, Japonya'nın %0,5 ve Danimarka'nın %1,75 seviyesindeki faiz oranlarına dikkat çekerek ABD faiz oranının bu iki ülkenin oranları arasında olması gerektiğini savundu. Trump, Powell’a gönderdiği notta “Her zamanki gibi çok geç kaldın” ifadesini de el yazısıyla ekledi.

Beyaz Saray'dan mektup açıklaması geldi

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump'ın Powell’a bir mektup gönderdiğini doğruladı. Leavitt, söz konusu mektubun Trump tarafından el yazısıyla yazıldığını ve iki düzineden fazla ülkenin faiz oranlarını içeren bir listeyle birlikte Powell’a gönderildiğini açıkladı. Trump’ın, ABD’de faiz oranlarının yaklaşık %1 seviyesine çekilmesi gerektiğine inandığını belirtti.

Trump, Powell’a faiz indirimi için elle yazılmış çağrıda bulundu adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Bitcoin, ABD hisse senedi vadeli işlemlerinde teknoloji hisselerine yönelik artan talep ve yatırımcıların dolar karşısında alternatif varlıklara yönelmesiyle yükselişini sürdürüyor. Kripto piyasasında yaşanan bu hareketlilik, yatırımcıların risk iştahında değişim olduğunu gösteriyor.

Coinbase, S&P 500'de çeyrek performans lideri oldu

XTB analistlerinden Kathleen Brooks, yayınladığı notta S&P 500 endeksinde bu çeyrekte en iyi performans gösteren hissenin kripto platformu Coinbase olduğunu belirtti. Brooks, şirketin bitcoin başta olmak üzere kripto para birimlerindeki ralliye paralel olarak değer kazandığını vurguladı.

Dolar zayıflarken bitcoin güç kazandı

Dolar endeksi, ABD Başkanı Donald Trump'ın daha düşük faiz oranları çağrısını yinelemesi ve yüksek gümrük tarifelerinde 90 günlük duraklamanın uzatılması beklentilerini boşa çıkarması sonrası geriledi. Ayrıca ABD hükümetinin artan borç seviyesi de dolar üzerinde baskı yaratıyor.

Bu gelişmelerin etkisiyle bitcoin, gün içinde %0,25 yükseliş kaydederek 107.691 dolardan işlem gördü.

Bitcoin, dolar zayıflarken teknoloji talebiyle yükselişini sürdürdü adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD’de mortgage başvuruları, 20 Haziran ile sona eren haftada hafif bir artış kaydederken, 30 yıllık faiz oranı dar bir bantta kalmaya devam etti.

Mortgage başvurularında %1,1’lik artış

ABD Mortgage Bankalar Birliği (MBA) tarafından açıklanan haftalık ipotek başvuru araştırmasına göre, mevsimsel faktörlerden arındırılmış toplam mortgage başvuru endeksi %1,1 artarak 250,8 seviyesine yükseldi. Refinansman endeksi %3,0 artışla 713,4 olurken, konut satın alma başvuru endeksi %0,4 düşüşle 165,2’ye geriledi.

30 yıllık faiz %6,88’e yükseldi

30 yıl vadeli konvansiyonel mortgage için ortalama faiz oranı, 4 baz puan artarak %6,88 seviyesine çıktı. 15 yıllık mortgage faiz oranı 3 baz puan düşüşle %6,11 olurken, 5 yıllık ARM (ayarlanabilir faizli kredi) faizi 6 baz puan artarak %6,16 oldu. Jumbo mortgage (647.200 dolardan büyük krediler) faizi ise 7 baz puan artarak %6,88 seviyesine ulaştı.

Refinansman payı yükseldi

Toplam başvurular içinde refinansmanın payı %37,3’ten %38,4’e çıktı. MBA Kıdemli Başkan Yardımcısı ve Baş Ekonomist Joel Kan, “Orta Doğu’daki çatışmalar, ekonomik görünüm ve FOMC toplantısı sonrası Hazine faiz oranlarında hafif bir düşüş yaşansa da mortgage faizleri dar bantta yükselişini sürdürdü,” açıklamasını yaptı.

Kan ayrıca, “Ekonomik belirsiliklere rağmen, bazı bölgelerde gevşeyen konut stokları sayesinde konut alıcılarının daha fazla fırsat bulduğu görülüyor,” ifadelerini kullandı.

ABD’de mortgage başvuruları sınırlı artış gösterdi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından düzenlenen üç ayrı ihalede toplam 97 milyar 855,4 milyon TL tutarında satış gerçekleştirildi. İhalelerde, bono, sabit kuponlu tahvil ve değişken faizli tahvil ihraç edildi.

Bono ihalesinde faiz %47,51’e kadar yükseldi

İlk kez ihraç edilen 273 gün vadeli Hazine bonosu için düzenlenen ihalede, 21 milyar 616 milyon TL teklif geldi. Net satış 8 milyar 825,6 milyon TL olurken, nominal satış 11 milyar 771 milyon TL olarak gerçekleşti.

İhalede oluşan bileşik faiz en düşük %43,86, ortalama %46,81 ve en yüksek %47,51 oldu. Ortalama basit faiz ise %44,50 seviyesinde gerçekleşti. Bononun ortalama fiyatı 74.978 TL oldu.

Sabit kuponlu tahvile yoğun ilgi: 38,9 milyar TL’lik satış

1.554 gün vadeli sabit kuponlu tahvil ihalesinde, 65 milyar 509,4 milyon TL’lik teklif alındı. Net satış 38 milyar 937,4 milyon TL, nominal satış ise 40 milyar 457 milyon TL olarak gerçekleşti.

Ortalama bileşik faiz %37,88, basit faiz ise %34,85 oldu. Tahvilin ortalama fiyatı 96.244 TL olarak belirlendi. Kupon ödemesi 6 ayda bir yapılacak olan tahvilin itfa tarihi 12 Eylül 2029 olarak açıklandı.

Değişken faizli tahvile 17,35 milyar TL teklif

2.464 gün vadeli değişken faizli tahvil ihalesinde net satış 8 milyar 32,4 milyon TL, nominal satış ise 8,9 milyar TL olarak gerçekleşti. Toplamda 17,35 milyar TL’lik teklif alındı.

İhalede dönemsel bileşik faiz ortalama %22,61 seviyesinde oluşurken, ortalama fiyat 90.251 TL oldu. Tahvilin itfa tarihi 10 Mart 2032 olarak açıklandı.

Tüm ihraçlar için takas tarihi 11 Haziran 2025 Çarşamba günü olarak belirlendi.

Hazine’nin üç tahvil ihalesinde toplam satış 97,8 milyar TL’ye ulaştı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD’de mortgage başvuruları, 30 Mayıs ile sona eren haftada üst üste üçüncü kez gerileyerek piyasalarda durgunluğa işaret etti. Mortgage Bankalar Birliği (MBA) tarafından yayımlanan haftalık verilere göre, mevsimsellikten arındırılmış toplam başvuru endeksi yüzde 3,9 azalarak 226,4 puana geriledi.

Mortgage faizleri gevşedi, başvuru sayısı yine düştü

Rapora göre, satın alma endeksi yüzde 4,4 düşerek 155,0 puana indi. Refinansman başvuruları da yüzde 3,5 azalarak 611,8 puana geriledi. Bu gelişmelere rağmen, mortgage refinansmanının toplam başvurular içindeki payı yüzde 34,6’dan yüzde 35,2’ye yükseldi.

Aynı haftada, 30 yıllık sabit mortgage faiz oranı 6 baz puan azalarak yüzde 6,92 seviyesine indi. Bu oran, nisan ayından bu yana yüzde 6,8 ile 7 aralığında dalgalanıyor. MBA Başekonomisti Joel Kan, “Geçtiğimiz hafta çoğu mortgage oranı düştü ve mortgage başvuruları azaldı, ancak yıllık bazda başvurular hâlâ artış gösteriyor. Satın alma başvuruları geçen yılın aynı haftasına göre yüzde 18 yukarıda” açıklamasında bulundu.

Kısa vadeli faizlerde değişim sınırlı kaldı

Diğer taraftan, 15 yıllık mortgage faizi 2 baz puan artarak yüzde 6,25 seviyesine çıktı. 5 yıllık değişken faizli ARM kredisi faizi ise 8 baz puan düşüşle yüzde 6,14'e geriledi. 30 yıllık jumbo mortgage kredisi (647.200 dolar üzeri) faiz oranı ise 1 baz puanlık azalmayla yine yüzde 6,92 oldu.

ABD’de mortgage başvuruları üst üste üçüncü haftada da geriledi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD doları, yükselen faiz oranlarına rağmen zayıflamaya devam ediyor ve para birimi sepeti karşısında son bir ayın en düşük seviyesine geriledi. Bu durum, küresel yatırımcıların ABD varlıklarına olan ilgisini etkileyebilir.

Dolar endeksi bir ayın en düşük seviyesinde

Madison Investments'tan Mike Sanders, bu düşüşün ABD tahvil piyasası için olumsuz sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Sanders, “Düşen dolarla birlikte yükselen getirilerin oluşturduğu bu dinamik, özellikle küresel yatırımcıların ABD varlıklarına olan maruziyetlerini yeniden değerlendirmeye başlamaları halinde, tahvil piyasası için uzun vadeli bir tehdit haline gelebilir” dedi.

DXY dolar endeksi, %0,3 düşüşle 98,805’e gerilerken, gün içerisinde 98,694 ile bir ayın en düşük seviyesini test etti. Tradeweb verilerine göre, ABD Hazine tahvili getirileri geçen hafta yükselmiş, 30 yıllık Hazine tahvil getirisi ise %5,161 ile son 18 ayın zirvesine ulaşmıştı.

Tahvil piyasasında dikkatler doların hareketine çevrildi

Analistler, zayıflayan dolar ve artan tahvil faizleri kombinasyonunun, yabancı yatırımcıların ABD borçlanma araçlarına yönelik iştahını azaltabileceğini belirtiyor. Bugün ABD tahvil piyasaları kapalı olmasına rağmen, yatırımcılar kur hareketlerini ve faiz beklentilerini dikkatle izliyor.

ABD doları faiz artışlarına rağmen değer kaybediyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Başkanı Donald Trump, faiz oranlarının gecikmeden düşürülmesi gerektiğini belirtti. Trump, aksi halde ABD ekonomisinin yavaşlayabileceği uyarısında bulundu. Fed Başkanı Jerome Powell'a yönelik eleştirilerini yineleyen Trump, Powell'ın faiz indirmekte geç kaldığını savundu.

Trump: Enflasyon düşerken faizlerin yüksek kalması ekonomiyi yavaşlatabilir

ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social platformunda yaptığı açıklamada, faizlerin derhal düşürülmemesi halinde ekonomide bir yavaşlamanın meydana gelebileceğini söyledi. Enflasyonun düşme eğiliminde olduğunu ifade eden Trump, mevcut koşullarda faiz oranlarının daha da geciktirilmeden düşürülmesi gerektiğini belirtti.

Powel’a “Bay Çok Geç” göndermesi: Trump'tan faiz indirimi çağrısı

Trump açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Bu maliyetler çok güzel bir şekilde düşme eğilimindeyken, tam da tahmin ettiğim gibi, neredeyse hiç enflasyon olmayabilir, ancak büyük bir kaybeden olan Bay Çok Geç, faiz oranlarını şimdi düşürmezse ekonomide bir yavaşlama olabilir.”

Trump, 2024’te başlattığı yeniden seçim kampanyası kapsamında ekonomiyi ön plana çıkarırken, Powell'a olan eleştirilerini sıklaştırıyor.

Trump: Faiz indirimi gelmezse ABD ekonomisi yavaşlayabilir adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD'de mortgage başvuruları, 30 yıllık kredi faiz oranlarının üst üste ikinci haftada da gerilemesiyle birlikte keskin bir yükseliş gösterdi. Başvurular Eylül 2024'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Mortgage başvuruları %20 arttı, faiz oranları geriledi

ABD Mortgage Bankalar Birliği (MBA)'nin haftalık ipotek başvuru araştırmasına göre, 4 Nisan ile sona eren haftada, mevsimsel etkilerden arındırılmış toplam mortgage başvuru endeksi %20 artarak 292,3 puana çıktı. Satın alma endeksi %9,2 artışla 172,7 puan, yeniden finansman endeksi ise %35,3 artarak 961,4 puana ulaştı.

Aynı hafta içerisinde 30 yıllık sabit mortgage faiz oranı 9 baz puan düşerek %6,61 seviyesine indi. 15 yıllık mortgage faizi 11 baz puan düşüşle %5,93 olurken, 5 yıllık değişken faizli ARM kredisi de %5,93 seviyesine geriledi. 30 yıllık jumbo kredilerde (647.200 dolar üzeri) faiz %6,65’e indi.

Refinansman başvurularında 6 ayın zirvesi görüldü

MBA Kıdemli Başkan Yardımcısı ve Baş Ekonomist Joel Kan, “Ekonomik belirsizliğin genel olarak oranların düşmesine neden olduğu dalgalı bir haftada satın alma ve yeniden finansman başvurularının artmasıyla, ipotek başvuruları Eylül 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine doğru %20 arttı,” açıklamasında bulundu.

Kan ayrıca şu değerlendirmeyi yaptı: “Hem konut alıcıları hem de yeniden finansman borçluları bu oranlardaki düşüşten hemen yararlandı ve satın alma endeksini bir yıl öncesine göre %24 artırarak Ocak 2024'ten bu yana en güçlü hıza taşıdı. Yeniden finansman başvuruları %35 artarak altı ayın en yüksek seviyesine çıktı; çünkü daha büyük kredi boyutlarına sahip borçlular oran değişikliklerine karşı daha hassas olma eğilimindeydi. Ortalama yeniden finansman kredi boyutu anketteki en yüksek ikinci seviyeye, 399.600 dolara çıktı.”

Toplam başvurular içinde refinansman kredilerinin payı, önceki haftadaki %38,6 seviyesinden %43,6’ya yükseldi.

ABD’de mortgage başvuruları faiz düşüşüyle %20 arttı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Hazine 2 yıllık sabit kuponlu tahvil ihalesinde 62,5 milyar TL satış yaptı

Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2 yıllık (672 gün vadeli) TL cinsinden sabit kuponlu tahvil ihracı için düzenlediği ihalede toplam 62 milyar 582 milyon TL tutarında satış gerçekleştirdi.

İhaleye yoğun talep geldi

İhaleye toplam 31 milyar 292,6 milyon TL teklif gelirken, nominal satış tutarı 18 milyar 465,4 milyon TL olarak gerçekleşti. İhale öncesi yapılan 45 milyar 500 milyon TL tutarındaki ROT (rekabetçi olmayan teklif) satışı ile birlikte toplam satış 62 milyar 582 milyon TL’ye ulaştı.

Faiz oranları yüzde 47 seviyesinde gerçekleşti

Yeniden satışa çıkan tahvilde bileşik faiz en düşük %45,07, ortalama %47,36, en yüksek %47,75 seviyelerinde oluştu. Basit faiz ise ortalama %42,79 olarak kaydedildi.

Ortalama fiyat 92,511 TL olarak belirlendi

Tahvil ihalesinde minimum fiyat 92.165 TL, ortalama fiyat 92.511 TL oldu. İhraç edilecek tahvillerin valör tarihi 9 Nisan 2025 olarak belirlenirken, itfa tarihi 10 Şubat 2027 olacak.

Hazine 2 yıllık tahvil ihalesinde 62,5 milyar TL satış gerçekleştirdi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

TCMB likidite senedi ihalesinde 38,7 milyar TL kabul etti

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bir ay vadeli likidite senedi ihalesinde 48 milyar 657 milyon TL teklif gelirken, kabul edilen tutar 38 milyar 713,1 milyon TL oldu.

50 milyar TL hedefli ihaleye güçlü talep geldi

TCMB'nin TRM020525T19 ISIN kodlu, 50 milyar TL tutarındaki senet için açtığı ihaleye yüksek talep geldi. İhalede basit faiz minimum %45,57, ortalama %47,95 ve maksimum %47,99 seviyesinde oluştu.

Ortalama bileşik faiz %60,09 olarak kaydedildi

İhalede oluşan bileşik faiz oranları minimum %56,46, ortalama %60,09 ve maksimum %60,16 oldu. Senetlerin fiyatları ise minimum 96.327 TL, ortalama 96.330 TL ve maksimum 96.506 TL olarak belirlendi.

TCMB likidite senedi ihalesinde 38,7 milyar TL kabul etti adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi (ONS) tarafından açıklanan verilere göre, İngiltere’de ikramiyeler hariç ortalama haftalık kazançlar Ocak ayına kadarki üç aylık dönemde, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %5,9 arttı.

Ücret artışı beklentilere paralel geldi

Ekonomistler de ücretlerde %5,9’luk bir büyüme öngörüyordu. Bu veri, işgücü piyasasının güçlü kalmaya devam ettiğini gösteriyor.

BoE faiz kararı için işgücü piyasasını takip ediyor

İngiltere Merkez Bankası (BoE), işgücü piyasasındaki enflasyon baskılarının faiz oranlarını düşürmeye devam etmesi için yeterince hafifleyip hafiflemediğini değerlendiriyor.

Mart ayı toplantısının ardından, Perşembe günü GMT 12:00’de faiz oranlarını sabit tutması bekleniyor.

İngiltere’de ikramiyeler hariç ücretler yıllık %5,9 arttı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Bloomberg News’un haberine göre, Türk yetkililerin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başlıca siyasi rakibini yolsuzluk suçlamasıyla gözaltına almasının ardından, offshore piyasasında Türk lirası borçlanma maliyeti son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Offshore TL faizleri %175’e yükseldi

Ertesi gün offshore vadeli zımni getiri olarak bilinen oranlar, siyasi gelişmeler öncesinde %38 seviyesinde iken, Perşembe günü sabah 08:45 itibarıyla %175’e yükseldi.

Goldman Sachs’tan değerlendirme: Siyasi riskler yüksek

Goldman Sachs ekonomisti Clemens Grafe, yabancı yatırımcılardan gelen ek satış baskısının "muhtemelen sınırlı olacağını" belirtti.

Grafe, "Türkiye'deki yabancı pozisyonları arttı, ancak bizim görüşümüze göre bu pozisyonlar kısa vadeli ve eğrilerin ön ucunda yoğunlaşmış durumda. Piyasalardaki siyasi risk değerlendirmesi yüksek seyredecek ve uzun pozisyonların hızla yeniden inşa edilmesi pek olası değil," dedi.

Kaynak: Bloomberg

Türk lirası borçlanma maliyeti son iki yılın en yüksek seviyesinde adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.