Orta Doğu’da tırmanan askeri çatışmalar ve izabe tesislerine yönelik saldırılar, Basra Körfezi ülkelerinin alüminyum üretim kapasitesini ağır bir darbe ile sarsmıştır. Uluslararası Alüminyum Enstitüsü (IAI) verilerine göre bölgedeki birincil alüminyum üretimi temmuz ayında sert bir çöküş kaydetmiştir.

Körfez bölgesinde üretim temmuz ayında %44 çöküş kaydetti

Dünya alüminyum arzının stratejik merkezlerinden biri olan Basra Körfezi ülkelerinde birincil alüminyum üretimi, askeri çatışmaların sanayi altyapısını hedef alması nedeniyle temmuz ayında yıllık bazda yüzde 44 oranında geriledi. Uluslararası Alüminyum Enstitüsü (IAI) tarafından yayımlanan öncü veriler, Körfez ülkelerindeki toplam birincil alüminyum üretiminin temmuzda 293 bin ton seviyesinde kaldığını ortaya koydu. Kaydedilen bu rakam, bölgedeki toplam üretimin 15 yılı aşkın sürenin en düşük seviyelerine yakın seyretmeye devam ettiğini göstermektedir. Üretimdeki bu tarihi düşüşün ana kaynağı, mart ayı sonunda bölgedeki iki dev alüminyum izabe tesisinin İran saldırılarının hedefi olmasıdır. Söz konusu iki tesis, tek başına küresel birincil alüminyum üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 9’luk kritik bir dilimini temsil etmekteydi.

Dip seviyeden toparlanma zayıf seyrediyor

Mart ayındaki saldırıların ardından dip noktayı gören üretim rakamlarında toparlanma son derece kademeli ve sınırlı gerçekleşmektedir. IAI’nin revize edilmiş tarihsel verilerine göre, Körfez bölgesindeki üretim nisan ayında 274 bin ton ile yerel dip seviyesini görmüştü. Mayıs ayında 281 bin tona yükselen, haziranda ise yeniden 276 bin tona gerileyen üretim rakamları, temmuz ayındaki 293 bin tonluk seviyeye rağmen kriz öncesi hacimlerin oldukça gerisinde kalınacağını doğrulamaktadır.

EGA Al Taweelah tesisi %18 kapasiteyle çalışıyor

Bölgenin en büyük üreticilerinden Emirates Global Aluminium (EGA), Abu Dabi’de bulunan devasa Al Taweelah tesisinde mart ayındaki zorunlu kapanmanın ardından üretimi yeniden devreye alma operasyonlarının planlanandan hızlı ilerlediğini belirtmiştir. Ancak yıllık 1,5 milyon ton gibi devasa bir üretim kapasitesine sahip olan tesisin tam kapasiteye ve kriz öncesi üretim hacimlerine geri dönmesinin 2027 yılının başından önce gerçekleşmesi beklenmiyor. Hali hazırda tesisin toplam kapasitesinin yalnızca yüzde 18’i civarında bir oranla işletilebildiği bildirilmiştir.

Küresel üretimde bölgesel ayrışma: Çin ve Avrupa yükselişte

Körfez bölgesindeki üretim felci, küresel toplam alüminyum rekoltesine de negatif yansımıştır. Temmuz ayında küresel birincil alüminyum üretimi yıllık bazda yüzde 1,7 oranında daralarak 6,16 milyon tona geriledi. Ancak bölgesel detaylar incelendiğinde net bir ayrışma göze çarpmaktadır: * **Çin:** Dünyanın en büyük üreticisi konumundaki Çin’de üretim temmuz ayında yüzde 2,7 artış göstererek 3,866 milyon tona ulaştı. * **Avrupa:** Enerji maliyetlerindeki görece dengelenme ve tesis devreye alımlarıyla Avrupa’da üretim yüzde 7,5 yükselişle 643 bin ton oldu. * **Çin Hariç Asya:** Bölgesel üretim yüzde 2,7 artarak 422 bin ton seviyesine çıktı. * **Kuzey Amerika:** Üretim 330 bin ton ile geçen yılın aynı dönemiyle tam paralellik gösterdi. Körfez’deki devasa üretim kaybı, Çin ve Avrupa’daki kapasite artışlarıyla küresel düzeyde kısmen telafi edilmeye çalışılsa da, yüksek kaliteli birincil alüminyum tedarikinde Orta Doğu kaynaklı arz sıkışıklığının ve navlun primlerindeki yüksek seyrin bir süre daha emtia piyasalarını baskılaması beklenmektedir.

Körfez ülkelerinin alüminyum üretimi Temmuzda yıllık yüzde 44 düştü adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Amerikan Petrol Enstitüsü (API) tarafından yayımlanan haftalık stok verileri, ABD enerji piyasalarında ham petrol arzının arttığına, buna karşılık tüketici tarafında benzin talebinin güçlü kaldığına işaret eden karmaşık bir makroekonomik tablo ortaya koydu. Ham petrol stoklarındaki beklentilerin üzerindeki artış, fiyatlar üzerinde aşağı yönlü bir baskı yaratırken; benzin stoklarındaki sert düşüş bu baskıyı kısmen dengeleyen ana unsur oldu.

Ham petrol stoklarında beklentileri aşan sürpriz artış

Küresel enerji piyasalarının ve petrol tüccarlarının yakından takip ettiği öncü göstergelerden biri olan Amerikan Petrol Enstitüsü (API) verileri, 21 Ağustos haftasında ABD ham petrol stoklarında belirgin bir genişleme yaşandığını gösterdi. Verilere göre, bir önceki hafta 328 bin varil azalan ham petrol stokları, söz konusu haftada 4,2 milyon varil gibi güçlü bir artış kaydetti. Piyasa analistlerinin ve konsensüs beklentilerinin stokların yalnızca 1,86 milyon varil artacağı yönünde olduğu göz önüne alındığında, 4,2 milyon varillik bu artış piyasalar için negatif (bearish) bir sürpriz niteliği taşıyor. Stoklardaki bu devasa birikim, ABD’deki rafinaj faaliyetlerinin hız kestiğine veya ithalat-ihracat dengesinde arz lehine bir bozulma yaşandığına işaret etmektedir. Beklentilerin iki katından fazla gerçekleşen bu stok artışı, uluslararası piyasalarda işlem gören ham petrol vadeli kontratları üzerinde kısa vadeli bir satış baskısı oluşturma potansiyeline sahiptir.

Cushing teslimat merkezinde yön yeniden yukarı döndü

Ham petrol piyasasının kalbi sayılan ve Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün fiyatlamasında temel fiziksel referans noktası olan Oklahoma’daki Cushing teslimat merkezinde de tablo, genel stok artışını destekler nitelikte şekillendi. Önceki hafta Cushing depolarında 1 milyon 438 bin varillik oldukça sert bir stok erimesi yaşanmışken, 21 Ağustos ile sona eren haftada Cushing stokları 1 milyon varil artış gösterdi. Cushing stoklarındaki artışlar, piyasa katılımcıları tarafından genellikle arz bolluğu veya rafinerilerin daha az petrol çektiği yönünde yorumlanmaktadır. Bu durum, WTI vadeli kontratlarındaki fiyatlama eğrisinde “contango” (vadeli fiyatların spot fiyattan yüksek olması) yapısını destekleyerek varil fiyatlarının yukarı yönlü hareket alanını kısıtlayan teknik bir faktör olarak öne çıkmaktadır.

Benzin stoklarındaki sert düşüş ve tüketici talebinin direnci

API raporunun ham petrol tarafındaki aşağı yönlü baskı yaratan (bearish) tablosuna karşın, ürün stokları cephesinden, özellikle de benzin verilerinden gelen yukarı yönlü (bullish) sinyaller piyasadaki dengeyi sağlayan en önemli unsur oldu. Verilere göre, bir önceki hafta 1 milyon 76 bin varil artan benzin stokları, 21 Ağustos haftasında tam 3,2 milyon varil seviyesinde keskin bir gerileme kaydetti. Piyasaların beklentisi ise benzin stoklarında yalnızca 1 milyon varillik daha sınırlı bir düşüş yaşanacağı yönündeydi. Benzin stoklarındaki bu derin erime, ABD’de yaz sürüş sezonunun (summer driving season) sonlarına yaklaşılmasına rağmen tüketici bazlı yakıt talebinin son derece güçlü ve dirençli kaldığını kanıtlıyor. Rafinaj ürünlerindeki bu güçlü talep, rafineri kâr marjlarını (crack spread) destekleyerek, ham petrol talebinin önümüzdeki dönemde yeniden canlanabileceğine dair piyasalara iyimser bir mesaj veriyor.

Distilat stokları ve petrol piyasalarında genel beklentiler

Dizel ve ısıtma yağını da kapsayan, endüstriyel ekonomik aktivitenin ve ticari taşımacılığın temel barometresi konumundaki distilat (damıtılmış ürün) stoklarında ise düşüş ivmesi hız keserek devam etti. Önceki hafta 2 milyon 797 bin varil gibi büyük bir düşüş kaydedilen distilat stokları, son haftada beklentilerin (1,67 milyon varil) oldukça altında kalarak yalnızca 500 bin varil azaldı. Distilat tarafındaki bu zayıf düşüş, sanayi ve lojistik sektörlerinden gelen yakıt talebinin bir miktar ivme kaybettiğine işaret edebilir. Sonuç itibarıyla, API’nin sunduğu bu karmaşık veri seti; makroekonomik yavaşlama ve yüksek ham petrol arzının getirdiği negatif unsurlar ile güçlü seyreden tüketici benzin talebinin getirdiği pozitif unsurlar arasında sıkışmış bir enerji piyasası fotoğrafı sunmaktadır. Çarşamba günü ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) tarafından açıklanacak resmi stok verileri, API’nin sunduğu bu tablonun teyidi niteliğinde olacak ve petrol fiyatlarının kısa vadeli yön tayininde nihai rolü oynayacaktır.

ABD ham petrol stokları 4,2 milyon varil arttı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Küresel sanayi metalleri piyasasında makroekonomik sağlığın en temel göstergelerinden biri olan rafine bakır piyasası, Haziran 2026 itibarıyla arz fazlasından çıkarak yeniden açık vermeye başlamıştır. Uluslararası Bakır Çalışma Grubu (ICSG) verileri, üretim ile tüketim arasındaki dengenin sanayi talebi lehine değiştiğini göstermektedir.

Küresel bakır piyasasında haziran ayı verileri ve açık dinamikleri

Endüstriyel metallerin fiyatlama davranışında ve küresel arz-talep dengesinde kritik bir eşik olan rafine bakır piyasası, haziran ayında yapısal bir değişim sinyali vermiştir. Uluslararası Bakır Çalışma Grubu (ICSG) tarafından yayımlanan son verilere göre, mayıs ayında piyasada gözlemlenen 15 bin tonluk sınırlı arz fazlası (surplus), haziran ayında yerini 60 bin tonluk belirgin bir arz açığına (deficit) bırakmıştır. Rakamların detaylarına inildiğinde, haziran ayında dünya genelindeki rafine bakır üretiminin 2,37 milyon ton seviyesinde gerçekleştiği, buna karşılık küresel tüketimin ise 2,43 milyon tona ulaşarak üretim kapasitesini aştığı görülmektedir. Tüketimin, üretimi 60 bin ton gibi net bir farkla geride bırakması, özellikle Asya ve Avrupa imalat sanayilerinde dönemsel bir hammadde stoklama (restocking) eğilimi veya yeşil enerji projelerinin hız kazanmasıyla açıklanabilmektedir. Aylık bazda dengenin fazladan açığa dönmesi, kısa vadeli fiziki piyasada (spot market) tedarik zincirlerindeki daralmayı ve sanayicilerin metale olan acil ihtiyacını yansıtmaktadır. Bu durum, vadeli işlem borsalarında (LME, COMEX, SHFE) backwardation (spot fiyatın vadeli fiyattan yüksek olması) baskısını artırabilecek temel bir makroekonomik katalizördür.

İlk altı aylık kümülatif bilanço ve arz fazlasının arka planı

Haziran ayında kaydedilen arz açığına rağmen, 2026 yılının ilk altı aylık döneminin tamamına makroekonomik bir perspektiften bakıldığında, piyasada hala kümülatif bir arz fazlası tablosu hakimiyetini korumaktadır. ICSG verileri, yılın ilk yarısında küresel rafine bakır piyasasında toplam 131 bin tonluk bir arz fazlası oluştuğunu ortaya koymaktadır. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde bu fazlanın 114 bin ton seviyesinde olduğu dikkate alındığında, yıllıklandırılmış bazda piyasadaki fazla mal miktarında ılımlı bir artış yaşandığı tespit edilmektedir. Bu kümülatif arz fazlasının temelinde, özellikle Çin ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti gibi devasa izabe kapasitelerine sahip ülkelerin rafine üretimlerini artırması yatmaktadır. Crux Investor raporlarına göre Çin ve DRC’nin küresel üretim içindeki paylarını artırması fiziki arzı bollaştırmıştır. Yılın ilk çeyreğinde küresel imalat sektörlerindeki (özellikle inşaat ve geleneksel altyapı) zayıf seyir ve yüksek faiz oranlarının yarattığı finansman maliyetleri, tüketim artış hızını sınırlandırarak üretimin gerisinde kalmasına neden olmuştur. Ancak haziran verisi, bu genişleyici makasın daralmaya başladığını ve yılın ikinci yarısı için arz-talep koşullarının sıkılaşabileceğini (tightening) işaret eden önemli bir kırılma noktasıdır.

Makroekonomik beklentiler ve piyasa fiyatlamalarına yansımalar

Bakır piyasasındaki bu istatistiksel dönüşümler, fon yöneticileri ve endüstriyel tüccarlar (commodity traders) için geleceğe yönelik risk yönetimi (hedging) stratejilerini doğrudan şekillendirmektedir. Kümülatif bilançoda arz fazlasının devam etmesi, fiyatların aşırı ısınmasını engelleyen bir tampon (buffer) görevi görürken; haziran ayındaki 60 bin tonluk açık, talebin ne kadar esnek ve hızlı toparlanabileceğini kanıtlamıştır. Yatırımcılar, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) olası faiz indirim döngüsüne girmesi durumunda küresel imalat endekslerinde (PMI) yaşanacak toparlanmanın, bu kümülatif arz fazlasını hızla eritebileceğini fiyatlamaktadır. Aynı zamanda, yapay zeka (AI) tabanlı veri merkezlerinin devasa soğutma ve elektrifikasyon ihtiyaçları ile elektrikli araç (EV) pazarındaki büyüme, bakıra olan yapısal (secular) talebi destekleyen kalıcı faktörlerdir. Sonuç itibarıyla, piyasa kısa vadede kümülatif stokların yarattığı baskı ile aylık açıkların yarattığı yükseliş potansiyeli arasında bir denge arayışındadır. Önümüzdeki aylarda izabe tesislerindeki olası bakım duruşları veya maden arzındaki kesintiler, piyasayı kalıcı bir açık senaryosuna iterek fiyatları yeni zirvelere taşıyabilecek en kritik değişkenler olacaktır.

Küresel bakır piyasası haziranda 60 bin ton açık verdi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Bakır fiyatları, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) açıklayacağı kritik toplantı sonucu öncesinde yönünü aşağı çevirdi. Olası bir ilave faiz artışının talep görünümü üzerinde yaratabileceği baskı endişesi, metal fiyatlarında gerilemeye neden oldu.

Makroekonomik etkiler: Fed beklentisi ve jeopolitik durum

Piyasalarda tüm dikkatler Fed’den çıkacak karara odaklanmışken, faiz artışı ihtimalinin bakır talebine yönelik beklentileri zayıflattığı belirtiliyor. Öte yandan, ABD ile İran arasındaki jeopolitik gerilimin nispeten azalması ve tansiyonun düşmesi, ham petrol fiyatlarının da gerilemesine yol açarak emtia piyasalarındaki genel havayı etkiledi.

Baz metallerde son durum ve tarihi alüminyum verisi

Kritik karar öncesi baz metallerin genelinde satıcılı bir seyir izlendi. Günün en çarpıcı verisi ise alüminyum cephesinden geldi; LME’ye kayıtlı alüminyum stokları 1998’den bu yana en düşük seviyesine indi.

Londra Metal Borsası (LME) ve Şanghay Vadeli İşlemler Borsası’ndaki (SHFE) güncel fiyat değişimleri şu şekilde gerçekleşti:

Bakır, faiz artışı beklentileriyle geriledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Demir cevheri vadeli fiyatları, dünyanın en büyük tüketicisi olan Çin’de devam eden zayıf mevsimsel talep ve güçlü deniz yolu arzının yarattığı baskıyla haftanın son işlem gününde geriledi. Dalian piyasasında fiyatlar son altı haftanın en büyük haftalık değer kaybını kaydederken, Çin’in ana limanlarındaki stoklarda gözlenen azalma fiyatlardaki daha sert bir erimeyi frenledi.

Vadeli piyasalarda kapanış rakamları

Asya’nın iki kritik emtia borsasındaki demir cevheri fiyatlamalarında haftalık bazda belirgin kayıplar yaşandı:

Analist değerlendirmeleri: Arz güçlü, talep durgun

Piyasa dinamiklerini değerlendiren BMI Research analistleri, Çin’de inşaat ve imalat sektörünü besleyen çelik talebinin zayıf seyretmesinin önümüzdeki haftalarda da fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturmasını bekliyor. Deniz yoluyla sağlanan cevher arzının yüksek olması da bu baskıyı perçinliyor.

Sektörel verilere göre;

• Yapı malzemeleri tüketimi haftalık bazda yüzde 3,8 azaldı.

• Levha tüketimi haftalık bazda yüzde 1,6 azaldı.

Analistler, ağustos sonuna doğru çelik üreticilerinin mevsimsel stok yenileme döngüsüne girmesiyle fiyatların kısmen destek bulabileceğini; ancak Çin emlak ve inşaat sektöründe köklü bir toparlanma görülmeden kalıcı bir yükseliş trendinin zor olduğunu ifade ediyor.

Liman stokları azalıyor

Fiyatlardaki düşüşü sınırlandıran temel gelişme ise Çin limanlarındaki stok verileri oldu. Hualian Futures analistlerine göre, denizaşırı sevkiyatların sezon zirvesinden aşağı inmesi limanlara gelen yeni yük baskısını hafifletti. Steelhome verilerine göre, Çin’in büyük limanlarındaki toplam demir cevheri stokları haftalık bazda yüzde 0,46 azalarak 155,88 milyon tona geriledi.

Öte yandan, çelik üretim sürecinin diğer önemli girdileri ve ürünlerindeki genel görünüm negatif seyretti:

• Şanghay Vadeli İşlemler Borsası: İnşaat demiri yüzde 0,45, sıcak haddelenmiş rulo yüzde 0,12, filmaşin yüzde 0,39 ve paslanmaz çelik yüzde 0,37 değer kaybetti.

• Dalian Borsası: Koklaşabilir taş kömürü yüzde 0,23 yükselirken, kok kömürü fiyatları yatay bir seyir izledi.

Demir cevheri fiyatlarında zayıf talep ve güçlü arz baskısı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Bakır fiyatları perşembe gününe, azalan stoklar ve devam eden arz endişelerinin sağladığı destekle hafif bir yükselişle başladı. Ancak fiyatların ve primlerin ulaştığı yüksek seviyeler nihai kullanıcı alımlarını frenleyerek yukarı yönlü ivmenin hız kesmesine neden oldu.

Piyasadaki arz daralması ve Çin talebi

Küresel piyasalarda bakır arzına ilişkin endişeler fiyatları yukarı yönlü desteklemeyi sürdürüyor. Piyasada öne çıkan temel etkenler şunlar:

• Stokların Erimesi: LME (Londra Metal Borsası) kayıtlı depoları ile Şanghay depolarında takip edilen kullanılabilir bakır stoklarının hızla azalması fiziki arz üzerindeki baskıyı artırıyor.

• Yangshan Primi Zirvede: Çin’in ithal bakır talebinin temel göstergesi olan Yangshan bakır primi, ton başına 115 dolara çıkarak son yılların en yüksek seviyesine ulaştı.

• Ters Piyasa Yapısı: LME’de peşin bakır ile üç ay vadeli kontrat arasındaki farkın ton başına 4,7 dolarlık “ters piyasa” (backwardation) işaretleri vermesi, kısa vadeli arz sıkışıklığının sürdüğünü teyit ediyor.

Galaxy Futures Analistleri: “Yükselen bakır fiyatları ile yüksek primlerin birleşimi, fiziki piyasada nihai kullanıcıların alımlarında sınırlayıcı bir etki yaratıyor.”

LME ve Şanghay borsalarında metal fiyatları

Güne dair LME ve Şanghay Vadeli İşlemler Borsası (SHFE) verilerine göre fiyat değişimleri genel olarak pozitif yönde seyretti (Bakır SHFE kontratı hariç):

Enerji fiyatları sanayi metalleri için risk oluşturuyor

Yükselen petrol ve enerji fiyatları, sanayi metalleri üzerindeki temel baskı unsurlarından biri olmaya devam ediyor. İran destekli Husilerin iki petrol tankerini hedef almasıyla petrol fiyatları altı haftanın zirvesine çıktı. Enerji fiyatlarındaki bu tırmanışın enflasyon endişelerini yeniden tetiklediği ve faizlerin yüksek kalma ihtimalinin ekonomik büyümeyi ve metal talebini zayıflatabileceği değerlendiriliyor.

Bakır arz endişeleriyle yükseldi, yüksek fiyatlar alımları sınırladı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Dünyanın en büyük metal üreticisi ve tüketicisi konumundaki Çin’in haziran ayına ilişkin resmi gümrük verileri açıklandı. Gümrük Genel İdaresi tarafından yayımlanan rakamlar, ülkenin alüminyum ihracatında tarihi bir zirveye ulaştığını gösterirken; nadir toprak elementleri, çelik ve bakır ithalatı gibi diğer kritik kalemlerde ise gerilemeye işaret etti.

Alüminyum ihracatında ilk kez 700 bin ton sınırının üzerine çıkıldı

Çin’in işlenmemiş alüminyum ve alüminyum ürünleri ihracatı, haziran ayında rekor tazeleyerek küresel piyasalardaki güçlü varlığını pekiştirdi:

• Haziran Ayı Rekoru: İhracat hacmi haziran ayında 711 bin metrik tona ulaşarak ilk kez 700 bin tonluk psikolojik eşiği aşmayı başardı. Bu rakam, mayıs ayındaki 632 bin tonluk seviyeye göre yüzde 12,5’lik hızlı bir artışı temsil etti.

• Yılın İlk Yarısı (Ocak-Haziran): 2026’nın ilk 6 ayında gerçekleştirilen toplam işlenmemiş alüminyum ve mamulleri ihracatı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 16,3 oranında artış kaydederek 3,4 milyon ton olarak gerçekleşti.

Nadir toprak elementleri ve çelik ihracatında düşüş eğilimi

Alüminyumdaki bu agresif yükselişe karşın, Çin’in diğer stratejik ürün gruplarında ihracat hacminin daraldığı görüldü:

• Nadir Toprak Elementleri: Teknolojik ürünlerin imalatında kritik öneme sahip 17 mineralden oluşan bu grubun ihracatı, haziran ayında geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 34 düşerek 5.105 tona geriledi. Yılın ilk yarısında ise toplam ihracat yüzde 6,4 düşüşle 30.483 tona indi.

• Çelik Ürünleri: Çin’in çelik ihracatı haziran ayında 10,32 milyon ton seviyesinde gerçekleşti. Ocak-Haziran dönemini kapsayan ilk altı aylık süreçte ise çelik ihracatı yıllık bazda yüzde 5,6 azalarak 54,87 milyon ton oldu.

Bakır ithalatında ilk yarı karnesi zayıf

Çin’in sanayi faaliyetlerinin en önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilen işlenmemiş bakır ithalatında da ivme kaybı sürüyor:

• İşlenmemiş Bakır İthalatı: Haziran ayında 478 bin metrik ton olarak gerçekleşen ithalat, ocak-haziran döneminde yüzde 5,3 düşüşle 2,49 milyon tona geriledi.

• Bakır Konsantresi ve Cevheri: Haziran ayında ithalat 2,34 milyon ton olurken, yılın ilk yarısındaki kümülatif ithalat yüzde 0,9’luk sınırlı bir düşüşle 14,61 milyon ton seviyesinde dengelendi.

Çin’in alüminyum ihracatı rekor kırdı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ABD ile İran arasındaki çatışmaların şiddetlenmesi ve Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattığını duyurmasının ardından küresel piyasalardaki risk iştahı zayıfladı. Hafta sonu yaşanan yoğun füze ve insansız hava aracı saldırıları, sanayi metallerinin öncüsü konumundaki bakırda haftanın ilk işlem gününde düşüşe yol açtı.

Metal borsalarında bakır fiyatları

Jeopolitik gerilimler ve doların seyriyle baskılanan bakır fiyatlarında, dünyanın önde gelen iki metal borsasındaki (LME ve SHFE) son durum şu şekilde gerçekleşti:

Makroekonomik baskılar ve talep endişesi

Bakır fiyatlarındaki bu geri çekilmenin ardında salt jeopolitik riskler değil, aynı zamanda bu risklerin tetiklediği makroekonomik beklentiler de yatıyor:

• Enflasyon ve Faiz Döngüsü: Yüksek enerji fiyatlarının küresel enflasyonu yeniden körükleyebileceği ve bu durumun merkez bankalarını faizleri daha uzun süre yüksek tutmaya zorlayacağı endişesi piyasalara hakim oldu.

• Sanayi Talebinde Yavaşlama: Yüksek faiz ortamının genel ekonomik faaliyeti yavaşlatacağı beklentisi, sanayi metallerine olan talep üzerinde doğrudan baskı oluşturuyor.

• Güçlü Dolar Etkisi: ABD dolarındaki değer kazancı, dolar cinsinden fiyatlanan bakırı diğer para birimlerini kullanan alıcılar için daha pahalı hale getirerek talebi sınırlıyor.

Alüminyum ve diğer metallerde görünüm

Bakırdaki düşüşe karşın alüminyum fiyatları, arz kesintisi endişeleriyle büyük ölçüde yatay bir seyir izledi (LME’de yüzde 0,05 artış, SHFE’de yüzde 0,35 düşüş). Alüminyum piyasasında öne çıkan gelişmeler şöyle:

• Stoklar ve Rusya Etkisi: LME’ye kayıtlı depolardaki görünür alüminyum stokları 2022’den bu yana en düşük seviyesine geriledi. Ayrıca, haziran ayında LME depolarındaki kullanılabilir Rusya menşeli alüminyum stoklarının payı yüzde 95’e ulaştı.

• BAE’de Üretim Başladı: Emirates Global Aluminium, Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki alümina rafinerisini yeniden faaliyete geçirdiğini duyurdu.

Diğer sanayi metallerinde de genel bir zayıflık göze çarptı. LME’de çinko yüzde 0,71, kurşun yüzde 1,08, nikel yüzde 1,02 ve kalay yüzde 0,24 oranında geriledi. SHFE tarafında ise nikeldeki yüzde 0,05’lik sınırlı yükseliş dışında çinko, kurşun ve kalayda düşüşler kaydedildi.

Bakır fiyatları Orta Doğu’daki çatışmaların enflasyon riskini artırmasıyla geriledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Başlık Önerileri

1. Morgan Stanley’den Alüminyum Raporu: Arz Dengesi Değişiyor, Fiyat Tahminleri Düştü

2. Veri Merkezleri Alüminyum Talebini Uçuracak: 2030 Hedefleri Netleşti

3. Alüminyum Piyasasında Arz Makası Daralıyor: Morgan Stanley 2026-2027 Projeksiyonunu Güncelledi

4. Bakırdan Alüminyuma Geçiş Riski: Küresel Metal Piyasalarında Dengeler Yeniden Kuruluyor

Uluslararası yatırım bankası Morgan Stanley, küresel alüminyum piyasasına yönelik arz, talep ve fiyat tahminlerini içeren kapsamlı analiz raporunu yayımladı. Banka, üretim kanallarındaki hızlanma nedeniyle arz açığı beklentilerini aşağı çekerken, veri merkezlerinin yarattığı yapısal talep artışına dikkat çekti.

Arz-talep dengesinde keskin revizyon

Morgan Stanley, üretim tesislerindeki kapasite artışları ve ek projelerin devreye girmesiyle birlikte önümüzdeki döneme ilişkin piyasa denge tahminlerinde önemli değişiklikler yaptı:

• 2026 Yılı Arz Açığı: Daha önce 1,8 milyon ton olarak öngörülen arz açığı tahmini, 1,1 milyon tona düşürüldü.

• 2027 Yılı Arz Fazlası: Daha önce 807 bin ton “açık” beklenen 2027 yılı için projeksiyon kökten değişerek 830 bin metrik tonluk “arz fazlası” yönünde revize edildi.

Dengeleri Değiştiren Faktörler: Piyasa görünümündeki bu gevşemede; Orta Doğu’daki alüminyum üretiminin beklenenden daha hızlı toparlanması, Endonezya’daki arz artışının hız kazanması ve taahhüt edilen yeni ek projeler etkili oldu.

Fiyat tahminleri aşağı çekildi

Arz tarafındaki rahatlama, bankanın geleceğe yönelik fiyat beklentilerini de sınırladı. Güncellenen alüminyum fiyat projeksiyonları şu şekildedir:

Yeni talep motoru: Veri merkezleri ve yapay zekâ altyapısı

Raporda, teknoloji dünyasındaki büyümenin emtia piyasalarına yansıması mercek altına alındı. Özellikle veri merkezi inşaatlarının küresel alüminyum talebini yapısal olarak yukarı taşıyacağı öngörülüyor:

• Veri merkezlerinden kaynaklanan alüminyum talebinin, 2026’daki 809 bin ton seviyesinden 2030 yılına kadar 1,2 milyon tona yükselmesi bekleniyor.

• Bara hatları (busbars), yapısal muhafazalar ve jeneratör kabinleri gibi kritik altyapı bileşenleri nedeniyle bu alandaki alüminyum ihtiyacının iki katından fazla artabileceği tahmin ediliyor.

Piyasadaki yukarı yönlü riskler

Morgan Stanley, fiyatların tahmin edilenden daha yüksek seyretmesine yol açabilecek potansiyel risk faktörlerini ise şu şekilde sıraladı:

1. Çin’deki üretim ve çevre kontrollerinin yeniden sıkılaştırılması.

2. Küresel ölçekte bazı izabe tesislerinin (smelter) ani şekilde kapanması.

3. Bakır fiyatlarının aşırı yükselmesi durumunda, sanayide maliyet avantajı sağlamak adına bakırdan alüminyuma geçiş eğiliminin (ikame etkisi) güçlenmesi.

Morgan Stanley, 2026’da alüminyumda daha küçük bir arz açığı öngörüyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, haziran ayı içerisinde gerçekleştirilen Dış Ticaret Beklenti Anketi’nin sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Bakan Bolat, küresel ticaretteki jeopolitik gerilimlere, zayıf dış talebe ve artan korumacılık politikalarına rağmen Türkiye’nin dış ticaret performansının 2026 yılının 3. çeyreğinde de dayanıklı seyrini koruyacağını vurguladı.

Dış ticaret beklenti endeksleri ve piyasa görünümü

04-17 Haziran 2026 tarihleri arasında uygulanan anket sonuçlarına göre, yılın üçüncü çeyreğine ilişkin dış ticaret beklentilerinde ihracat lehine pozitif bir makas değişimi gözlendi:

• İhracat Beklenti Endeksi: Bir önceki çeyreğe göre 2,4 puan artarak 101,5 seviyesine yükseldi. Endeksin 100 puanlık eşik değerinin üzerinde yer alması, ihracatçıların gelecek döneme dair artış beklentisini teyit etti.

• İthalat Beklenti Endeksi: Bir önceki çeyreğe kıyasla 2,2 puan azalarak 102,7 seviyesine geriledi. İthalat beklentisindeki bu düşüş, dış ticaret dengesindeki toparlanma eğilimini destekler nitelikte yorumlandı.

İhracatta kümülatif rekorlar ve OVP hedefi

Bakan Bolat, haziran ayı itibarıyla mal ihracatında ulaşılan tarihi eşikleri yeniden hatırlatarak güncel dış ticaret karnesini özetledi:

Bakanlık, Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında yıl sonu için belirlenen 282 milyar dolarlık mal ihracatı hedefine ulaşmak adına çalışmaların kesintisiz sürdüğünü; bu olumlu makroekonomik görünümün cari işlemler açığının GSYH’ye oranını tarihsel ortalamaların altında tutmaya devam edeceğini öngörüyor.

Yeni pazar rotalarında lider ülkeler

Anket sonuçları, Türk ihracatçılarının gelecek 3 aylık dönemde küresel pazarlarda derinleşme ve pazar çeşitlendirme stratejilerine hız vereceğini gösterdi.

Firmaların ilk kez ihracat yapmayı planladıkları hedef pazarlar sırasıyla şunlar oldu:

1. ABD

2. Avustralya

3. Mısır

Bakan Bolat: Yıl sonu OVP hedefimiz olan 282 milyar dolara ulaşmak için tüm gücümüzle çalışıyoruz adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Uluslararası finans devi Bank of America (BofA), emtia piyasalarına yönelik yayımladığı son analiz raporunda altın fiyat tahminlerini güncelledi. Banka, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) para politikasındaki duruşuna yönelik beklentiler doğrultusunda ons altın öngörülerinde aşağı yönlü bir revizyona gitti.

“Şahin Fed” beklentisi tahminleri düşürdü

Bank of America, Fed’in faiz politikalarında daha sıkı ve “şahin” bir tutum sergileyeceğine yönelik beklentileri gerekçe göstererek altın fiyat tahminini aşağı çekti. Yapılan güncellemenin detayları şu şekildedir:

• 2026 Yılı Ortalama Altın Tahmini: Yüzde 14 oranında düşürülerek ons başına 4.360 dolar seviyesine indirildi.

Uzun vadeli hedef: 5.000 dolar potansiyeli

Kısa ve orta vadeli bu aşağı yönlü revizyona rağmen, bankanın altına yönelik uzun vadeli pozitif bakış açısını koruduğu görüldü. Raporlanan analizde, Fed’in mevcut faiz artırımı döngüsünün tamamen sona ermesinin ardından, ons altının 5.000 dolar seviyesine ulaşma potansiyelini hala masada tuttuğu vurgulandı.

BoFA ons altın için 2026 ortalama fiyat tahminini düşürdü adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Zayıflayan ABD doları ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yakın dönemde faiz artıracağına dair beklentilerin azalmasıyla birlikte küresel piyasalarda alüminyum ve diğer endüstriyel metal fiyatları yukarı yönlü bir ivme yakaladı.

Fiyatları destekleyen temel dinamikler

Metal piyasalarındaki bu toparlanmada makroekonomik veriler ve arz-talep dengesine yönelik beklentiler başrol oynadı:

• Fed ve Güçsüz Dolar: ABD iş gücü piyasasına ilişkin verilerin zayıf gelmesi, Fed’in kısa vadede faiz artırımı yapacağı yönündeki beklentileri törpüledi. Gerileyen dolar, dolar cinsinden fiyatlanan sanayi metallerini diğer para birimlerini kullanan uluslararası alıcılar için daha cazip ve ucuz hale getirdi.

• Arz Endişelerinde Düşüş: Uluslararası yatırım bankası Citi, piyasada oluşan “Orta Doğu’daki alüminyum arzının hızla piyasaya döneceğine” ilişkin endişelerin abartılı olduğunu değerlendirerek fiyatlardaki baskının azalmasına destek sundu.

• Bakırda Yeni Nesil Talep Dalgası: Bakır fiyatları sadece makroekonomik faktörlerle değil; yapay zekâ (AI) yatırımları, elektrik şebekelerinin yenilenmesi ve elektrikli araçlarla (EV) bağlantılı yapısal talep artışından da önemli bir destek buluyor. Özellikle Yangshan bakır priminin 2025 yılından bu yana görülen en yüksek seviyesini tekrarlaması, piyasadaki fiziksel alım ilgisinin oldukça güçlü olduğuna işaret ediyor.

Küresel borsalarda güncel metal fiyatlamaları

Londra Metal Borsası (LME) ile Şanghay Vadeli İşlemler Borsası’nda (SHFE) işlem gören temel sanayi metallerindeki günlük fiyat değişimleri genel hatlarıyla alıcılı bir seyir izledi:

Alüminyum fiyatları zayıf dolar ve azalan faiz artışı beklentileriyle yükseldi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Alüminyum fiyatları, haziran ayında kaydettiği yüzde 15’i aşan değer kaybıyla 2008 yılından bu yana en sert aylık düşüşünü gerçekleştirmeye hazırlanıyor. Küresel piyasalarda jeopolitik risklerin hafiflemesi ve makroekonomik baskıların artması, endüstriyel metalin son üç ayda elde ettiği tüm kazançları hızla silmesine neden oldu.

Piyasada güncel durum

Yaşanan sert aylık kayıpların ardından, piyasada anlık fiyatlama sınırlı bir tepki alımıyla yatay bir seyir izliyor.

Düşüşü tetikleyen jeopolitik ve makroekonomik faktörler

Alüminyum piyasasında yaşanan bu keskin dönüşün arkasında hem bölgesel arz beklentileri hem de küresel para politikaları başrol oynuyor:

1. Orta Doğu’da Ateşkes ve Arz Beklentileri

Daha önce İran kaynaklı jeopolitik risklerin tırmanmasıyla zirveye çıkan fiyatlar, diplomatik cepheden gelen olumlu haberlerle yönünü hızla aşağı çevirdi. ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkes ve küresel ticaretin kilit noktalarından Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasiteyle açılacağına dair beklentiler, Orta Doğu kaynaklı metal sevkiyatlarının yeniden normale döneceği sinyalini verdi. Bu arz rahatlaması, fiyatlardaki köpüğün hızla alınmasını sağladı.

2. Güçlü Doların Maliyet Baskısı

ABD dolarının mayıs ayı ortasından bu yana hızla değer kazanması, dolar cinsinden fiyatlanan alüminyumu diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar ve uluslararası alıcılar için çok daha pahalı hale getirdi. Artan maliyetler, küresel fiziksel talebi doğrudan baskıladı.

3. Fed’in Şahin Duruşu

ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz oranlarını beklenenden daha uzun süre yüksek tutacağı veya enflasyonla mücadele kapsamında para politikasında ek sıkılaştırmalara gidebileceği yönündeki piyasa beklentileri, endüstriyel metalin genel talep görünümünü olumsuz etkileyerek düşüş trendine hız kazandırdı.

Alüminyum 2008’den bu yana en sert aylık düşüşe yöneldi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Küresel baz metal piyasalarında, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin yumuşamasıyla birlikte arzın yeniden artacağına yönelik beklentiler ve ABD dolarının küresel çapta güçlü duruşu etkisini sürdürüyor. Bu çifte baskı altında kalan alüminyum fiyatları, son üç ayın en düşük seviyelerine yakın seyrine devam etti.

Borsalarda alüminyum fiyatlaması ve arz sinyalleri

Londra Metal Borsası’nda (LME) alüminyumun ton fiyatı hafif bir tepki alımıyla yüzde 0,17 artarak 3.238 dolardan işlem gördü. Çin pazarını yansıtan Şanghay Vadeli İşlemler Borsası’nda (SHFE) ise alüminyum kontratı yüzde 1,12 düşüşle ton başına 23.480 yuana geriledi ve seans içinde son üç ayın en dip seviyesini test etti.

Piyasadaki arz durumuna yönelik öne çıkan temel gelişmeler şunlar oldu:

• Orta Doğu Potansiyeli: ABD-İran hattındaki diplomatik yumuşama, küresel alüminyum eritme üretiminin yüzde 9’unu tek başına sırtlayan Orta Doğu’da sevkiyatların normale döneceği beklentisini pekiştirdi.

• “Kontango” Görünümü: LME’de nakit alüminyum ile 3 ay vadeli kontrat arasındaki farkın ton başına eksi 3,46 dolar ile hafif “kontango” (vadeli fiyatın spot fiyattan yüksek olması) durumuna geçmesi, spot piyasada ürün bulunabilirliğinin iyileştiğini tescilledi.

Şahin Fed ve güçlü dolar baskısı

ABD ekonomisindeki güçlü seyir ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) şahin duruşu nedeniyle yüksek kalmaya devam eden faiz oranları, endüstriyel metal talebini küresel ölçekte sınırlandırıyor. Dolar Endeksi’nin zirve seyrini koruması, dolar dışındaki para birimlerini kullanan uluslararası yatırımcılar için metalleri daha pahalı hale getirerek alım iştahını baltalıyor.

Bakır talebinde yeni nesil teknolojiler devrede

En önemli endüstriyel metallerden biri olan bakırda ise borsalar arasında ayrışma yaşandı. LME’de bakır yüzde 0,16 yükselirken, Şanghay’da yüzde 0,98 geriledi. Analistler, bakırın orta ve uzun vadeli talep projeksiyonlarında; yapay zekâ veri merkezleri, elektrik şebekesi altyapı yatırımları ve elektrikli araç (EV) üretim tahminlerinin fiyatları dipten destekleyen en dinamik unsurlar olduğunu belirtiyor.

Diğer baz metallerde güncel durum

Küresel borsalarda işlem gören diğer endüstriyel metaller, özellikle Çin (Şanghay) cephesinden gelen yoğun satışlarla günü çoğunlukla ekside geçirdi. Şanghay’da kalay fiyatlarında yaşanan yaklaşık yüzde 5’lik kayıp dikkat çekti.

Alüminyum fiyatları üç ayın en düşük seviyelerine yakın seyrediyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Orta Doğu’daki barış görüşmelerinde sağlanan ilerleme ve bölgeden metal arzının yeniden artacağına yönelik güçlenen beklentiler, küresel emtia piyasalarında yankı buldu. Londra Metal Borsası’nda (LME) alüminyum fiyatları düşüşe geçerek yaklaşık 3 ayın en düşük seviyelerine geriledi.

Jeopolitik riskler azalıyor, fiyatlar gevşiyor

ABD’nin İran’a uluslararası piyasalarda petrol satışı için 60 günlük özel bir izin vermesi ve kalıcı bir barış anlaşmasına yönelik görüşmelerin ivme kazanması, piyasalardaki risk algısını önemli ölçüde zayıflattı.

Savaşın bölgedeki üretim ve ihracatı aksatması nedeniyle yıl başından bu yana yüzde 11 oranında yükselen alüminyum fiyatları, barış adımlarıyla birlikte sert bir geri çekilme yaşadı. LME’de alüminyum yüzde 1,65 oranında değer kaybederek ton başına 3 bin 308,50 dolarla 27 Mart’tan bu yana görülen en düşük seviyeye indi.

Arz şokunu sınırlayan küresel faktörler

Normal şartlarda küresel alüminyum arzının yaklaşık yüzde 9’unu tek başına karşılayan Orta Doğu piyasasında suların durulması endişeleri hafifletti. Bu süreçte fiyatlardaki aşırı yükselişi frenleyen ve piyasayı rahatlatan diğer küresel üretim dinamikleri şu şekilde gerçekleşti:

• Körfez Stokları: Basra Körfezi’ndeki izabe tesisleri, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatların da etkisiyle azalan stoklarını hızlıca yeniledi.

• Asya’da Üretim Artışı: Çin ve Endonezya’daki büyük üreticiler, üretim kapasitelerini artırarak küresel arz şokunun etkisini sınırladı.

• Çin’den Rekor Tel İhracatı: Çinli tüccarlar, vergi kurallarındaki uyumsuzluktan faydalanarak alüminyum tel ihracatını hızlandırdı. Sevkiyatlar mayıs ayında 50 bin tonu aşarak en az 2020 yılından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Chaos Ternary Futures: “Tesisler yeniden faaliyete geçebilir”

Emtia piyasalarındaki gelişmeleri değerlendiren Chaos Ternary Futures, ABD ile İran arasında imzalanan anlaşmaların jeopolitik riskleri net bir şekilde azalttığını vurguladı. Kurum raporunda, Hürmüz Boğazı’nın açılma ihtimalinin Orta Doğu’daki alüminyum tesislerinin yeniden faaliyete geçeceği beklentisini güçlendirdiği belirtildi. Ayrıca raporda, Çin dışındaki küresel piyasanın “zayıf talep ve artan arz” kıskacında kalarak baskı altında kalmaya devam edebileceği uyarısı yapıldı.

LME’de diğer baz metallerde son durum

Alüminyumdaki düşüş eğilimi LME’de işlem gören diğer endüstriyel metallere de yansıdı. Özellikle kalay fiyatlarında yaşanan yüzde 20’yi aşan olağanüstü düşüş günün en dikkat çeken fiyatlaması oldu.

Alüminyum fiyatları 3 ayın en düşük seviyelerine indi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Küresel emtia piyasalarında, başta ABD Merkez Bankası (Fed) olmak üzere önde gelen merkez bankalarının faiz artırım baskılarını sürdüreceğine yönelik beklentiler altın ve gümüş fiyatlarında sert geri çekilmeleri beraberinde getirdi. Geçtiğimiz hafta Fed toplantısından sızan şahin sinyaller, değerli metaller üzerinde kar satışlarını tetikledi.

Altın ve gümüş piyasasında son durum

Gün içinde spot altın fiyatlarında kayıplar yüzde 1,5’e yaklaşırken, gümüş cephesinde düşüş yüzde 3 sınırını aştı. Piyasalardaki güncel fiyatlamalar şu şekilde gerçekleşti:

Analistlerden “Güçlü Dolar” ve “Şahin Fed” vurgusu

KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, petrol fiyatlarındaki zayıf seyrin bu hafta altına bir miktar maliyet desteği sağladığını, ancak faiz beklentileriyle küresel ölçekte güç kazanan ABD dolarının bu desteği tamamen gölgelediğini belirtti.

Mizuho Securities USA analisti Robert Yawger ise Fed’in geçen haftaki karar metninde faiz indirim eğilimini masadan kaldırmasının altın yatırımcısını savunmaya ittiğini vurguladı. Yawger, piyasa psikolojisine dair şu kritik uyarıyı yaptı:

“Fed’in şahin değişimi, altının ons başına 4.000 dolar seviyesinin hemen üzerindeki son önemli kalesini zorlayabilir. Eğer 4.000 dolar sınırı aşağı yönlü kırılırsa, sistemdeki otomatik ‘zarar kes’ (stop-loss) emirleri art arda tetiklenir. Bu da fiyatlarda çarpan etkisiyle çok daha sert ve kontrolsüz bir düşüşe yol açabilir; çünkü bu seviyenin altında belirgin bir teknik destek hattı bulunmuyor.”

Günün öne çıkan teknik seviyeleri

Emtia analistleri, ons altın fiyatlarındaki kısa vadeli dengelenme adına bugün için şu teknik seviyelere dikkat çekiyor:

• Destekler: Günün ilk güçlü destek noktası 4.126 dolar. Bu seviyenin altında bir kapanış gerçekleşmesi durumunda kademeli olarak 4.102 – 4.063 dolar bandı test edilebilir.

• Dirençler: Olası tepki alımlarında fiyatın rahatlaması için yukarıda 4.187 dolar ve ardından 4.203 dolar dirençlerinin hacimli geçilmesi gerekiyor.

Altın, faiz artışı beklentileriyle geriledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasındaki barış görüşmelerinin baz metal piyasalarında genel risk iştahını sınırlamasına rağmen, Londra Metal Borsası’nda (LME) bakır fiyatları yükseliş kaydetti. Fiyatların yukarı yönlü hareket etmesinde stoklardaki erime ve olası gümrük tarifesi beklentileri etkili oldu.

LME ve Şanghay borsalarında zıt fiyatlamalar

Londra Metal Borsası’nda 3 ay vadeli bakırın ton fiyatı, Türkiye saati ile (TSİ) 06.00 itibarıyla yüzde 0,41 artış göstererek 13 bin 650,5 dolara tırmandı. Buna karşın, Çin pazarını temsil eden Şanghay Vadeli İşlemler Borsası’nda (SHFE) tam tersi bir görünüm hakim oldu ve bakır kontratı yüzde 0,46 düşüşle ton başına 104 bin 490 yuana geriledi.

Jeopolitik baskıya karşı “Tarife” kalkanı

ABD-İran barış müzakerelerinde yaşanan dalgalı ve belirsiz seyir, yatırımcıların emtia gibi riskli varlıklara olan yaklaşımını küresel ölçekte olumsuz etkilemeye devam ediyor. Ancak bu baskıya rağmen bakır fiyatlarını ayakta tutan iki önemli faktör öne çıkıyor:

• Stoklarda Hızlı Erime: Küresel borsa depolarındaki fiziki bakır miktarının azalması arz endişelerini tetikliyor.

• ABD Gümrük Tarifeleri: ABD’nin bakır ithalatına yönelik uygulamayı planladığı olası gümrük tarifelerinin, spot piyasada fiyatları yukarı yönlü destekleyebileceği belirtiliyor.

Bakır stokları dünya genelinde azalıyor

Fiyatlardaki direncin en somut dayanağı borsa stoklarındaki keskin düşüşler oldu. Son yayımlanan verilere göre:

• Şanghay Vadeli İşlemler Borsası: Bakır stokları geçen hafta yüzde 23,6 gibi oldukça yüksek bir oranda azaldı.

• Londra Metal Borsası: LME depolarındaki bakır stokları 3 bin 575 ton düşerek 352 bin 150 tona indi. Ayrıca, teslimat için iptal edilen varantların toplam stoklara oranının yüzde 37 seviyesine ulaşması, fiziki talebin canlı kalmaya devam ettiğini gösteriyor.

Diğer baz metallerde son durum

Küresel borsalarda işlem gören diğer endüstriyel metaller ise haftaya karışık bir seyirle başladı. LME ve Şanghay borsalarındaki güncel metal hareketleri şu şekilde gerçekleşti:

Londra’da bakır fiyatları ABD-İran görüşmelerinin ardından yükseldi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Küresel piyasalarda altın fiyatları, ABD ile İran arasındaki barış görüşmelerine dair olumlu haber akışının etkisiyle haftaya yükselişle başladı. Jeopolitik risklerin azalması piyasalara nefes aldırsa da altın fiyatlarında henüz güçlü ve net bir yön hareketinin oluşmadığı gözlemleniyor.

Piyasalarda güncel altın ve dolar fiyatlaması

Haftanın ilk işlem gününde 4.220 dolara kadar tırmanan ons altın, bu seviyeden gelen kısmi satışların ardından anlık olarak yüzde 1’lik primle işlem görüyor.

Piyasadaki güncel fiyatlamalar şu şekilde gerçekleşti:

Saxo Bank: “Teknik açıdan yönsüz bir görünüm var”

Değerli metaldeki fiyat hareketlerini değerlendiren Saxo Bank analistleri, piyasanın mevcut durumuna dair temkinli bir duruş sergiliyor. Kurum analistlerine göre altın, yaşanan jeopolitik gelişmelere pozitif tepki verse de şimdilik teknik açıdan belirli bir yön tayin edememiş ve yönsüz bir görünüm içinde sıkışmış durumda.

Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçiş enflasyon endişesini azalttı

Altın fiyatlarını ve küresel makroekonomik beklentileri şekillendiren temel jeopolitik faktörler şu şekilde özetleniyor:

• Diplomatik İlerleme: ABD ile İran arasındaki müzakerelerde sağlanan pozitif ilerleme piyasalara moral verdi.

• Enerji Arzı Güvenliği: Lübnan konusundaki diplomatik zorluklara rağmen Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin sağlanmasına yönelik atılan adımlar, enerji arzında yaşanabilecek olası aksama korkularını dindirdi.

• Enflasyon Şoku: Enerji geçiş güzergahlarındaki normalleşme beklentisi, daha geniş çaplı bir küresel enflasyon şoku yaşanması endişelerini de büyük ölçüde hafifletti.

Güçlü dolar emtiaları baskılıyor

Jeopolitik cephedeki iyimserliğe karşın, doların küresel çapta gücünü koruması altının yükseliş potansiyelini sınırlayan en büyük makro etken olarak öne çıkıyor. Gün içinde 100,93 seviyesini test eden ABD Dolar Endeksi, an itibarıyla 100,879 seviyesinde tutunuyor. Doların güçlenmesi, altın gibi dolar cinsinden fiyatlanan emtiaları diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından daha pahalı hale getirerek küresel talep üzerinde dolaylı bir baskı yaratıyor.

Altın fiyatları ABD-İran görüşmelerinin etkisiyle yükseldi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat muhtırası ve Hürmüz Boğazı’nda geçişlerin normalleşme eğilimine girmesi, küresel enerji piyasalarında dengeleri hızla değiştiriyor. Dünyanın önde gelen finans kuruluşlarından Citi, bu gelişmeler ışığında petrol fiyatlarında orta ve uzun vadeli belirgin bir düşüş beklediğini duyurdu.

Citi’den 2027 için 60-65 dolar tahmini

Citi analistlerine göre, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin yeniden başlaması ve geçişlerin normalleşmesiyle birlikte petrol fiyatları önümüzdeki süreçte düşüş eğilimini sürdürecek. Banka raporunda, Boğaz’daki akışların yeniden başlamasının, petrol fiyatlarını zamanla “zayıf temelli yapıya yeniden çıpaladığı” vurgulandı.

Citi’nin Petrol Piyasası Beklentileri:

Deniz ablukası kalktı, fiyatlar çakıldı

ABD’nin perşembe günü İran’a yönelik deniz ablukasını resmen kaldırdığını açıklamasının piyasalardaki yankısı büyük oldu. Bu kritik adımın ardından petrol fiyatlarında sert bir geri çekilme yaşanarak, savaşın başladığı 28 Şubat tarihinden bu yana görülen en düşük seviyeler test edildi.

Sürece dair öne çıkan diğer detaylar ise şu şekilde sıralanıyor:

• Küresel Arzın Kalbi: Analistler, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı’ndan yapılan ihracatın önümüzdeki aylarda tamamen normale dönebileceğini öngörüyor.

• Çözülmeyen Sorunlar: Bölgedeki iyimser havaya ve deniz ablukasının kaldırılmasına rağmen, iki ülke (ABD-İran) arasındaki bazı temel ve yapısal sorunların henüz tam olarak çözüme kavuşturulmadığı da uzmanlar tarafından önemle not düşülüyor.

Citi: Petrol fiyatları 2027’nin ilk çeyreğinde 60-65 dolara gerileyebilir adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Bakır, ABD’de faiz artışı beklentileriyle geriledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Bakır fiyatları, ABD’nin uyguladığı gümrük tarifelerine ilişkin belirsizlikler ve Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin etkisiyle iki haftayı aşkın sürenin en yüksek seviyesine ulaştı. Benzer endişeler, alüminyum fiyatlarını da son dört yılın zirvesine taşıyarak emtia piyasalarında genel bir yükseliş dalgası yarattı.

ABD tarifeleri ve bakır piyasasındaki sıkışıklık

Beyaz Saray’ın çelik, alüminyum ve bakır ithalatına yönelik tarifelerde yaptığı güncellemeler, piyasalardaki arz-talep dengesine ilişkin belirsizlikleri artırdı. Bakır piyasasındaki son gelişmeler şu şekilde kaydedildi:

• Londra Metal Borsası’nda (LME) bakır fiyatları ton başına 13.924 dolara çıkarak son dönemin zirvesini test etti ve ardından gelen sınırlı düzeltmeyle düne göre yüzde 0,38 artışla 13.884 dolar seviyesinde dengelendi.

• ABD’de COMEX bakır fiyatlarının LME’ye kıyasla daha primli seyretmesi, küresel stokların ABD depolarına yönelmesini teşvik ederek arz sıkışıklığı endişelerini güçlendirdi.

• Çin tarafında ise Şanghay bakır vadeli işlemleri yüzde 1,32 artış göstererek 106.050 yuan/ton seviyesine tırmandı.

Alüminyum 4 yılın zirvesinde, kalayda güçlü yükseliş

Arz endişelerinin doğrudan etkilediği bir diğer kritik metal olan alüminyumda da rekor seviyeler görüldü. LME işlemlerinde gün içi en yüksek 3.775 dolar test edilerek son dört yılın zirvesi kaydedildi. Diğer baz metallerdeki genel eğilim de yukarı yönlü oldu.

Küresel metal borsalarındaki fiyatlama dinamikleri ve değişim oranları şu şekilde tabloya yansıdı:

Bakır fiyatları iki haftanın en yüksek seviyesine çıktı, tarifeler ve İran riski etkili oldu adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Orta Doğu kaynaklı arz risklerinin yeniden piyasaların odak noktası haline gelmesiyle birlikte, Londra Metal Borsası’nda (LME) alüminyum fiyatları son dört yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Çin’de imalat faaliyetlerinin genişlemeyi sürdürmesi de sanayi metalleri üzerindeki genel yükseliş eğilimini destekledi.

Alüminyumda arz açığı ve Orta Doğu riski

LME’de alüminyumun ton fiyatı 3.707,50 dolara kadar tırmanarak dikkat çekici bir seviyeyi test etti. Bu sert yükselişin ardındaki temel makroekonomik dinamikler şu şekilde sıralandı:

• Küresel alüminyum ergitme kapasitesinin yaklaşık yüzde 9’unu oluşturan Orta Doğu’daki üretim ve sevkiyat riskleri, tedarik endişelerini körüklüyor.

• Hürmüz Boğazı’nın kapanması, sadece işlenmiş alüminyum ihracatını değil, üretim aşamasında kullanılan kritik hammaddelerin ithalatını da ciddi şekilde kısıtlıyor.

• Piyasada bu yıl genelinde 2 milyon tonun üzerinde bir arz açığı oluşması bekleniyor.

Sert “backwardation” ve bakırda tarife etkisi

Alüminyum piyasasındaki stres, LME kontratlarında “sert backwardation” (yakın vadeli fiyatların uzun vadeli fiyatlardan yüksek olması) olarak kendini gösterdi. Nakit kontrat ile üç ay vadeli kontrat arasındaki prim farkı ton başına 100 doların üzerine çıktı.

Öte yandan, endüstrinin bir diğer kritik metali bakırda da benzer bir yukarı yönlü ivme yaşanıyor:

• Sıkı piyasa beklentileri ve ABD’nin olası ithalat tarifeleri nedeniyle bakır fiyatları yüzde 1,1 oranında artarak ton başına 13.792 dolara ulaştı.

• ABD’deki bakır stoklarının, söz konusu tarife soruşturmasının başlamasından bu yana yüzde 550’den fazla arttığı raporlandı.

Diğer baz metallerde güncel fiyatlamalar

Emtia piyasalarındaki tedarik endişeleri ve artan talep, diğer temel sanayi metallerinde de değer kazançlarını beraberinde getirdi. LME işlemlerinde güncel durum şu şekilde gerçekleşti:

Alüminyum Orta Doğu arz riskleriyle 4 yılın zirvesine çıktı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ABD’li dev yatırım bankası Goldman Sachs, küresel bakır arzında yaşanan daralmanın etkisiyle 2026 ve 2027 yıllarına ilişkin fiyat beklentilerini yukarı yönlü güncelledi. Bankanın yayımladığı son rapora göre, üretimdeki aksaklıklar ve arz-talep dengesizliği emtia piyasalarındaki fiyatlamaları doğrudan etkilemeye devam ediyor.

Fiyat tahminlerinde yukarı yönlü revizyon

Goldman Sachs’ın yayımladığı değerlendirme raporunda, önümüzdeki iki yıla ilişkin güncel fiyat hedefleri piyasalarla paylaşıldı:

• 2026 Yılı: Yıl sonu bakır fiyatı tahmini ton başına 12.465 dolardan 13.735 dolara çıkarıldı.

• 2027 Yılı: Bir sonraki yıl için beklenti ise 12.150 dolardan 13.800 dolara yükseltildi.

• Kısa Vadeli Beklenti: Banka, önümüzdeki aylarda fiyatların ton başına 13.600 dolar civarında dengeli bir seyir izlemesini bekliyor.

Küresel arz açığı ve üretimdeki aksaklıklar

Fiyat tahminlerindeki bu belirgin artışın temelinde, küresel piyasalardaki arz açığı ve maden üretimlerindeki düşüşler yatıyor. ABD ile diğer piyasalar arasındaki stok ayrışması raporda net bir şekilde ifade edildi:

• ABD dışındaki küresel piyasalarda 2026’da 640 bin ton, 2027’de ise 170 bin ton tutarında arz açığı oluşması öngörülüyor.

• Buna karşılık, ABD içindeki bakır stoklarının bu yıl genelinde 900 bin ton artacağı tahmin ediliyor.

• Küresel arzı baskılayan bir diğer önemli faktör ise üretim sahaları. Dünyanın önde gelen madenlerinden Grasberg ve Kamoa-Kakula’nın toplam üretiminin, beklentilerin 200 bin ton altında kalacağı vurgulandı.

Fiyatlar üzerindeki potansiyel riskler

Goldman Sachs analistleri, arz-talep dengesizliğinin yanı sıra piyasaları şoklara açık hale getiren dış faktörlere de dikkat çekiyor.

Özellikle küresel enerji tedariki için kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimali gibi jeopolitik gerilimler fiyatlar üzerinde ciddi bir baskı unsuru oluşturuyor. Buna ek olarak, ABD yönetiminin bakır ithalatına yönelik uygulayabileceği olası yeni gümrük tarifeleri, fiyatların öngörülen hedeflerin de üzerine çıkmasına yol açabilecek temel yukarı yönlü riskler arasında gösteriliyor.

Goldman Sachs, bakır fiyat tahminini yükseltti adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Londra Metal Borsası’nda (LME) bakır fiyatları, küresel arz sıkışıklığına yönelik endişeler ve Goldman Sachs’ın yukarı yönlü revize ettiği tahminlerin desteğiyle haftanın ilk işlem gününde yükseliş kaydetti. Ancak İran’a ilişkin barış anlaşmasındaki belirsizlikler ve Çin’den gelen zayıflama sinyalleri bu yükseliş ivmesini doğrudan sınırladı.

Goldman Sachs tahmini ve piyasalardaki ayrışma

Emtia piyasalarında Londra ve Şanghay borsaları arasında zıt bir fiyatlama gözlemlendi. Küresel stok verileri ve önde gelen kurumların beklentileri şu şekilde şekillendi:

• Londra Metal Borsası (LME): Üç ay vadeli bakır fiyatları yüzde 0,28 oranında artış göstererek ton başına 13.674,50 dolara çıktı.

• Şanghay Vadeli İşlemler Borsası: LME’nin aksine Şanghay’da bakır yüzde 0,07 oranında hafif bir düşüşle ton başına 104.770 yuan seviyesine gerileyerek dar bir bantta işlem gördü.

• Goldman Sachs’ın Beklentisi: ABD’li dev yatırım bankası, küresel çapta yaşanan arz sıkışıklığını temel gerekçe olarak göstererek 2026 yıl sonu bakır fiyatı tahminini ton başına 13.735 dolara yükseltti.

• Comex Bakır Stokları: Stoklar yüzde 9’dan fazla artış kaydederek 640.181 kısa tona ulaştı. Piyasada bölgesel bir ayrışmaya işaret eden bu tablonun yanı sıra, ABD’deki bakır stoklarının bu yıl genelinde 900 bin ton artmasının beklendiği vurgulandı.

Diğer baz metallerde son durum

Bakır dışındaki diğer temel sanayi metallerinde de LME ile Şanghay piyasaları arasında farklı eğilimler ön plana çıktı:

• LME Piyasası: Kalay yüzde 0,36, alüminyum yüzde 0,23 ve çinko yüzde 0,10 oranında yükseliş yaşadı. Kurşun yatay bir seyir izlerken, nikel fiyatları yüzde 0,25 geriledi.

• Şanghay Piyasası: Çinko yüzde 0,86, nikel yüzde 0,71 ve alüminyum yüzde 0,12 oranında düşüş gösterdi. Buna karşın kalay yüzde 0,48 ve kurşun yüzde 0,03 oranında sınırlı bir artış kaydetti.

Londra bakır, arz endişeleriyle yükseldi; İran belirsizliği ve Çin verileri kazancı sınırladı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Bakır, ABD-İran müzakereler izlenirken kazançlarını korudu adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Bakır haftayı yataya yakın tamamlamaya hazırlanıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

API: ABD ham petrol stokları beklentinin üç katı eridi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Petrol, Trump’ın savaşın hızla biteceği mesajı sonrası geriledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Altın tahvil faizleri ve güçlü doların baskısıyla geriledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Bakır ralli sonrası kar satışlarıyla geriledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Standard Chartered, alüminyum ve bakır fiyatları için tahminlerini revize etti adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ABD ile İran arasında barışın sağlanacağı umutları altına güçlü alım getirdi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Küresel emtia piyasalarında alüminyum fiyatları, güçlenen dolar endeksinin baz metaller üzerinde yarattığı baskı ve yatırımcıların ABD-İran barış görüşmelerine odaklanmasıyla düşüş trendine girdi. Dünyanın en önemli iki metal borsasında da alüminyum kontratları son haftaların en düşük seviyelerine gerilerken, piyasalar Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmelerin küresel arz üzerindeki olası etkilerini fiyatlamaya çalışıyor.

Şanghay ve Londra’da fiyatlar son haftaların dibinde

Alüminyum piyasasındaki satış baskısı hem Asya hem de Avrupa seanslarında belirgin şekilde hissedildi. Dünyanın en büyük metal tüketicisi olan Çin’deki Şanghay Vadeli İşlemler Borsası’nda (SHFE) alüminyum fiyatları yüzde 1,42 oranında düşüş yaşayarak ton başına 24.610 yuana geriledi. Bu rakam, borsada 13 Nisan’dan bu yana görülen en düşük seviye olarak kayıtlara geçti. Benzer bir negatif seyir Londra Metal Borsası’nda (LME) da gözlemlendi. Uluslararası referans niteliğindeki LME alüminyum fiyatı, yüzde 0,59’luk bir kayıpla ton başına 3.557 dolara inerek 22 Nisan’dan bu yana en zayıf seviyesine çekildi.

Güçlü dolar baskısı ve Hürmüz Boğazı’nın arza etkisi

Baz metallerdeki bu genel geri çekilmenin arkasındaki temel makroekonomik neden, Amerikan dolarının küresel piyasalardaki güçlü duruşu oldu. Güçlü dolar, kendi yerel para birimlerini kullanan uluslararası yatırımcılar ve ithalatçılar için dolar üzerinden fiyatlanan baz metalleri daha pahalı hale getirerek talebi baskılıyor ve fiyatların aşağı yönlü hareket etmesine neden oluyor. Öte yandan piyasaların gözü kulağı Orta Doğu’daki diplomatik trafiğe çevrilmiş durumda. ABD ile İran arasında yürütülen ve zaman zaman tıkanma noktasına gelen görüşmeler, alüminyum arzı açısından hayati bir önem taşıyor. Uzmanlar, dünyanın en kritik enerji ve ticaret koridorlarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik aksaklıkların, küresel alüminyum arzının yaklaşık yüzde 9’unu doğrudan etkilediğine dikkat çekiyor. Bölgedeki gerilimin hafiflemesi veya bir anlaşmaya varılması ihtimali, arz endişelerini yatıştırarak fiyatları aşağı çekiyor.

Diğer baz metallerde son durum ve analist beklentileri

Alüminyumdaki düşüş eğilimi, nikel hariç diğer temel metallere de yansıdı. Her iki borsada da işlem gören diğer metallerdeki güncel durum şu şekilde gerçekleşti: * Şanghay Vadeli İşlemler Borsası (SHFE): Çinko yüzde 2,42, kalay yüzde 2,01, bakır yüzde 0,66 ve kurşun yüzde 0,27 oranında değer kaybederken; piyasadan pozitif ayrışan nikel yüzde 0,74 oranında yükseliş kaydetti. * Londra Metal Borsası (LME): Çinko yüzde 0,75, kalay yüzde 0,3, kurşun yüzde 0,2 ve bakır yüzde 0,14 oranında geriledi. Nikel ise Şanghay’a paralel olarak LME’de de yüzde 1,04’lük artış gösterdi. Emtia analistleri, Orta Doğu’daki mevcut arz kesintisi risklerine ve devam eden lojistik problemlere rağmen, makroekonomik baskılar (özellikle güçlü dolar ve faiz beklentileri) nedeniyle alüminyum fiyatlarının önümüzdeki süreçte mevcut seviyelerin de altına gevşemesini beklediklerini ifade ediyor.

Alüminyum piyasasında çift yönlü baskı: Güçlü dolar ve ABD-İran diplomasisi fiyatları düşürdü adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Amerikan petrol stoklarındaki düşüş ve piyasalardaki yansımaları ABD Başkanı Trump’ın İran ile ateşkesi uzatma ve liman ablukasını sürdürme kararı sonrası petrol piyasaları yön bulmakta zorlanıyor. Brent petrol 100 doların altına inerken, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık arz endişelerini canlı tutuyor.

Jeopolitik hamleler gölgesinde petrol piyasalarının yön arayışı

Küresel finans piyasaları, Orta Doğu’daki jeopolitik satranç tahtasında atılan yeni adımların makroekonomik yansımalarını fiyatlamaya çalışırken, petrol fiyatları üzerindeki dalgalanma ve yön arayışı tüm şiddetiyle devam ediyor. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump’ın, bölgesel çatışmaları sona erdirmek ve İran’ı müzakere masasına çekmek amacıyla mevcut ateşkesi süresiz olarak uzatma kararı alması, emtia piyasalarında anlık bir rahatlama yaratarak fiyatlarda geri çekilmelere zemin hazırladı. Ancak bu ateşkes kararıyla eşzamanlı olarak, ABD donanmasının İran limanlarına ve kıyılarına yönelik uyguladığı fiili ablukayı sürdüreceğinin açıklanması, piyasalardaki iyimserliğin kalıcı bir trende dönüşmesini engelledi. Bu karmaşık ve çift yönlü diplomatik hamlenin ardından, uluslararası enerji piyasalarının temel göstergesi konumundaki Brent petrolünün varil fiyatı, psikolojik bir direnç noktası olan 100 dolar seviyesinden hızla geri dönerek aşağı yönlü eğilimini teyit etti. Kıtalararası Borsa (ICE) verilerine göre, haziran vadeli Brent petrolü kontratları, yatırımcıların bu belirsiz tabloyu sindirmeye çalışmasıyla düne kıyasla yüzde 0,29 oranında bir düşüş kaydederek 98,19 dolar seviyesinde dengelenme çabası içine girdi. Emtia borsalarındaki bu fiyat hareketi, sadece Brent petrolü ile sınırlı kalmayıp küresel piyasaların diğer önemli referans noktası olan Batı Teksas Türü (WTI) ham petrol kontratlarında da benzer bir seyir izlenmesine neden oldu. Haziran vadeli Batı Teksas petrolü, günlük bazda yüzde 0,4 oranında bir değer kaybı yaşayarak 89,31 dolar seviyelerine kadar geriledi. Piyasa profesyonelleri ve algoritmik ticaret sistemleri (algo-trading), Trump’ın ateşkesi süresiz uzatma kararını ilk etapta jeopolitik risk priminin (geopolitical risk premium) erimesi olarak yorumlayarak “beklentiyi al, gerçeği sat” (buy the rumor, sell the news) stratejisi çerçevesinde kar satışlarına yöneldiler. Ancak ablukanın devam etmesi, fiziki arz tarafındaki sıkıntıların orta ve uzun vadede çözülmeyeceğine işaret ettiği için, bu satış baskısı sınırlı kaldı ve fiyatların belirli bir bant aralığına sıkışmasına yol açtı. Petrol fiyatları ekseninde yaşanan bu konsolidasyon süreci, yatırımcıların kısa vadeli haber akışlarına gösterdikleri refleksler ile uzun vadeli arz-talep dinamikleri arasındaki derin uyuşmazlığın en somut göstergesi olarak finansal kayıtlara geçmektedir. Enerji şirketlerinin hisse senedi performanslarından, enflasyona endeksli tahvil getirilerine kadar geniş bir yelpazeyi etkileyen bu fiyatlama davranışı, küresel sermaye piyasalarında “bekle ve gör” (wait and see) politikasının hakim olmasına neden olmaktadır. Varlık yönetim şirketleri ve hedge fonlar, mevcut belirsizlik ortamında yön tahmininde bulunmanın zorluğunu göz önünde bulundurarak, opsiyon piyasalarında (options market) her iki yöne de koruma (hedging) stratejileri kurgulamaktadırlar. Özellikle 100 dolar seviyesinin aşılamaması, teknik analiz perspektifinden bakıldığında piyasada güçlü bir direnç oluştuğunu gösterse de, fiziki petrol piyasasındaki daralma (tightness), aşağı yönlü hareketlerin de sınırlı kalmasına neden olan temel bir destek (floor) işlevi görmektedir. Dolayısıyla, mevcut fiyat seviyeleri, diplomatik açıklamaların satır aralarındaki gerginlik ile makroekonomik yavaşlama beklentilerinin piyasa dengesindeki kusursuz ancak bir o kadar da kırılgan yansımasıdır.

Diplomatik açmaz ve tek taraflı ateşkesin piyasa yansımaları

Uluslararası ilişkiler ve ekonomi politiği açısından değerlendirildiğinde, ABD Başkanı Donald Trump’ın süresi dolmadan saatler önce duyurduğu süresiz ateşkes uzatma kararı, diplomasinin sınırlarını zorlayan son derece atipik bir hamle olarak öne çıkmaktadır. Trump, bu adımın binlerce kişinin hayatını kaybettiği ve küresel ekonomiyi sarsan savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmelerin sürmesi için atıldığını söylemişti. Bu retorik, küresel piyasalara barışçıl ve yapıcı bir mesaj verme amacı taşısa da, diplomasinin temel kuralı olan karşılıklılık (mütekabiliyet) ilkesinin bu süreçte tam olarak işlemediği görülmektedir. Uzatma kararının büyük ölçüde tek taraflı göründüğü, İran ya da ABD’nin bölgedeki en önemli müttefiki İsrail’in iki hafta önce başlayan bu ateşkesi uzatmayı resmi olarak kabul edip etmeyeceğinin henüz netlik kazanmadığı belirtilmektedir. Taraflar arasında tam bir mutabakat sağlanmadan alınan bu tür tek taraflı kararlar, piyasalar tarafından genellikle zayıf ve sürdürülemez bir ateşkes olarak fiyatlanmaktadır. Bu diplomatik açmazın piyasalar üzerindeki en yıkıcı etkisi ise, Trump’ın ateşkes kararıyla çelişir gibi görünen abluka adımıdır. ABD donanmasının İran limanları ve kıyılarına yönelik ablukayı kesintisiz bir şekilde sürdüreceğinin en üst düzeyde açıklanması, Tahran yönetimi tarafından şiddetli bir tepkiyle karşılanmıştır. İranlı yetkililer, sivil ve ticari deniz trafiğini felç eden, ülkenin can damarı olan enerji ihracatını sıfırlamayı hedefleyen bu ablukayı açıkça savaş ilanı olarak nitelendiriyor. Uluslararası hukukta ve denizcilik literatüründe liman ablukaları (naval blockade), savaş eylemlerinin (casus belli) en belirgin fiziki göstergelerinden biri olarak kabul edilir. Bir yandan masada barış ve müzakere çağrıları yapılırken, diğer yandan sahada ekonomik boğma (economic strangulation) taktiklerinin uygulanması, diplomasi masasının her an devrilebileceği ihtimalini canlı tutmaktadır. Bu çelişkili durum, arz endişeleri ile boğuşan küresel enerji tüccarlarının risk algısını sürekli olarak yüksek viteste tutmalarına neden olmaktadır. İran’ın ablukaya karşı verebileceği asimetrik yanıtlar, bölgedeki enerji altyapılarına yönelik siber saldırılar veya komşu ülkelerin petrol tesislerine yönelik olası tehditler, vadeli işlem kontratlarında her an patlamaya hazır bir jeopolitik risk priminin saklı kalmasına neden olmaktadır. Finansal piyasalar, liderlerin sözlerinden ziyade sahadaki fiili duruma itibar ederler. Sahada değişen bir durum olmaması ve savaş gemilerinin ticari rotaları kapatmaya devam etmesi, kağıt üzerindeki ateşkesin ekonomik etkilerini sıfırlamaktadır. Bu nedenle, uluslararası derecelendirme kuruluşları ve jeopolitik risk analistleri, Orta Doğu eksenindeki bu gerilimi, küresel tedarik zincirlerinin önündeki bir numaralı “siyah kuğu” (black swan) adayı olarak listelemeye devam etmektedirler.

Hürmüz boğazı’ndaki kilitlenme ve küresel enerji arzı krizi

Ortadoğu’daki diplomatik gerilimin fiziki ekonomi üzerindeki en somut ve yıkıcı yansıması, şüphesiz dünyanın en kritik su yollarından biri olan Hürmüz Boğazı‘nda yaşanmaktadır. Dünyadaki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği salı günü de büyük ölçüde durmuş durumda kaldı. Bu istatistik, sadece bölgesel bir aksaklığı değil, küresel enerji endüstrisinin kalbine inen bir felci ifade etmektedir. Günlük on milyonlarca varil ham petrolün ve milyarlarca metreküp doğal gazın küresel pazarlara, özellikle de enerji açlığı çeken Asya devlerine (Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore) ulaştığı bu dar geçidin kilitlenmesi, sistemik bir arz endişeleri dalgası yaratmıştır. Uluslararası denizcilik verilerine (AIS – Otomatik Tanımlama Sistemi) ve küresel lojistik takip platformlarına yansıyan gemi verilerine göre, son 24 saatte boğazdan yalnızca 3 gemi geçtiği tespit edilmiştir. Normal şartlar altında günde onlarca devasa tankerin (VLCC) geçiş yaptığı bu rotada yaşanan bu sessizlik, küresel ticaretin nasıl bir darboğazın içine sürüklendiğinin en dramatik kanıtıdır. Boğazın fiilen kullanılamaz hale gelmesi, deniz taşımacılığı ekonomisinde (shipping economics) deprem etkisi yaratmıştır. Kriz bölgesine girmek zorunda kalan az sayıdaki gemi için sigorta şirketlerinin talep ettiği savaş riski primleri (war risk premiums) astronomik seviyelere fırlamış, bu da taşıma maliyetlerini (freight rates) doğrudan artırarak ithalatçı ülkelerin enerji faturalarını kabartmıştır. Birçok küresel armatör ve taşımacılık devi, mürettebat ve gemi güvenliğini gerekçe göstererek filolarını bölgeden uzaklaştırmış, bu kargoların rotasını Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’na çevirmek zorunda kalmıştır. Ancak Basra Körfezi içindeki limanlara hapsolan yükler için alternatif bir rota bulunmamaktadır. Suudi Arabistan veya Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin kendi boru hatları (örneğin Doğu-Batı boru hattı) üzerinden petrolü Kızıldeniz’e taşıma kapasiteleri bulunsa da, bu kapasite Hürmüz Boğazı‘nın taşıdığı devasa hacmi ikame etmekten çok uzaktır. Öte yandan, sadece ham petrol değil, Asya ve Avrupa’nın kış ayları ve sanayi üretimi için hayati önem taşıyan Katar menşeli LNG kargolarının da bu ablukadan etkilenmesi, enerji krizinin boyutunu doğalgaz piyasalarına da taşımıştır. LNG spot piyasalarındaki fiyat dalgalanmaları, Avrupa’daki sanayi üretim endekslerini ve enerji yoğun şirketlerin karlılık oranlarını doğrudan tehdit etmektedir. Petrol fiyatları üzerindeki baskının doğalgaz fiyatlarına da sirayet etmesi, küresel ekonomideki enerji maliyetlerinin genel seviyesini yukarı çekmektedir. Bu durum, sadece enerji şirketlerinin bilançolarını ilgilendiren lokal bir sorun olmaktan çıkarak, küresel tedarik zincirlerinin (global supply chains) dayanıklılığını test eden tarihi bir lojistik sınava dönüşmüştür. Piyasaya sürülemeyen her bir varil petrol, enerji ithalatçısı ülkelerin stratejik petrol rezervlerini (SPR) daha hızlı tüketmelerine neden olmakta ve gelecekte yaşanabilecek şoklara karşı dünya ekonomisini tamamen savunmasız bırakmaktadır.

Analist görüşleri ve kısa vadeli fiyatlama senaryolarının analizi

Küresel piyasalarda yaşanan bu eşi benzeri görülmemiş kilitlenme karşısında, yatırım bankalarının, aracı kurumların ve finansal stratejistlerin analizleri, yatırımcıların yol haritasını belirlemesinde hayati bir öneme sahiptir. Karışık sinyallerin geldiği bu ortamda, Nissan Securities Investment baş stratejisti Hiroyuki Kikukawa, piyasanın içinde bulunduğu psikolojiyi ve fiyatlama davranışını son derece isabetli bir şekilde özetlemiştir. Stratejist Kikukawa, görüşmelerin sonucunun belirsiz olduğunu ve Hürmüz Boğazı kapalı kaldığı için piyasada net yön oluşmadığını söyledi. Bu tespit, finansal piyasaların en temel kuralı olan “piyasa belirsizliği sevmez” ilkesinin canlı bir tezahürüdür. Yatırımcılar, ne tam anlamıyla barış senaryosuna inanarak varlıklarını riskli alanlara kaydırabilmekte, ne de ablukanın topyekûn bir bölgesel savaşa dönüşeceğine ikna olarak petrol fiyatlarını 120-130 dolar bandına taşıyacak agresif alımlar (panic buying) yapabilmektedir. Kikukawa, açıklamalarının devamında, çatışmalar yeniden başlamadığı sürece fiyatların mevcut seviyelere yakın kalmasının muhtemel olduğunu ifade etti. Bu görüş, enerji piyasalarında “yatay seyir” (sideways market) veya “konsolidasyon” olarak adlandırılan dönemin bir süre daha devam edeceğine işaret etmektedir. Fiyatların mevcut seviyelerde dengelenmesi, aslında piyasanın her iki yöndeki aşırı uç senaryoları şimdilik rafa kaldırdığını göstermektedir. Ancak bu yatay seyir, sakin bir denizden ziyade, fırtına öncesi sessizliği andırmaktadır. Spot piyasalardaki fiziki tüccarlar (physical traders) ile vadeli işlem piyasalarındaki kağıt tüccarları (paper traders) arasındaki açık pozisyonlar (open interest), her an kırılabilecek hassas bir denge üzerindedir. Eğer diplomatik masadan sürpriz bir anlaşma çıkar ve boğaz trafiğe açılırsa, petrol fiyatları üzerinde biriken spekülatif köpük hızla sönerek fiyatları 80 dolarlı seviyelere çekebilir. Aksine, limanlardaki abluka fiziki bir çatışmaya veya bir gemi batırma vakasına dönüşürse, algoritmaların devreye girmesiyle fiyatlarda yukarı yönlü şiddetli bir kopuş (breakout) yaşanması an meselesidir. Analistlerin dikkat çektiği bir diğer önemli nokta ise, piyasa derinliğinin (market liquidity) bu süreçte nasıl etkilendiğidir. Yüksek oynaklık beklentisi ve belirsizlik nedeniyle birçok kurumsal oyuncunun işlem hacimlerini düşürmesi (de-risking), piyasanın derinliğini azaltmakta ve küçük haber akışlarının bile fiyatlar üzerinde orantısız derecede büyük (exaggerated) dalgalanmalara yol açmasına neden olmaktadır. Bu tür sığ piyasalarda (thin markets), fiyatların 98 dolar ile 105 dolar arasında gidip gelmesi sadece saatler alabilmektedir. Dolayısıyla, stratejistlerin mevcut seviyelere yakın kalma ihtimali öngörüsü, yatırımcıları rehavete sürüklememeli; aksine sıkı zarar-kes (stop-loss) emirleri ile portföy risklerinin sürekli olarak yönetilmesi gerektiğini hatırlatan profesyonel bir uyarı olarak algılanmalıdır.

Amerikan ham petrol stokları verileri ve iç piyasa dinamikleri

Uluslararası jeopolitik riskler petrol fiyatlarının ana yönünü belirlerken, dünyanın en büyük petrol tüketicisi ve üreticisi konumundaki Amerika Birleşik Devletleri’nin iç piyasa dinamikleri de bu küresel denklemde kritik bir dengeleyici rol oynamaktadır. ABD’deki fiziksel arz-talep dengesinin en önemli göstergelerinden biri olan stok verileri, piyasaların yakından takip ettiği başlıca makroekonomik indikatörler arasındadır. Salı günü yayımlanan ve enerji endüstrisinin nabzını tutan Amerikan Petrol Enstitüsü (API) verilerine göre, ABD ham petrol stokları geçen hafta 4,5 milyon varil gerilerken, benzin ve distilat stokları da düştü. Bu devasa stok erimesi (inventory draw), piyasa beklentilerinin oldukça üzerinde gerçekleşmiş ve ülkedeki fiziksel enerji pazarının (physical market) sanılandan çok daha sıkı (tight) olduğuna dair güçlü bir sinyal vermiştir. Stoklardaki 4,5 milyon varillik düşüş, birkaç farklı makroekonomik ve sektörel gelişmenin birleşik sonucu olarak analiz edilmektedir. İlk olarak, ABD ekonomisinin resesyon beklentilerine rağmen güçlü kalması, istihdam piyasasının dayanıklılığı ve tüketici harcamalarındaki istikrar, iç pazardaki enerji talebini canlı tutmaktadır. Benzin stoklarındaki düşüş, yaz aylarında geleneksel olarak zirve yapan sürüş sezonu (driving season) öncesinde, rafinerilerin ürettiği yakıtın hızla tüketime girdiğini göstermektedir. Distilat stoklarının (dizel ve kalorifer yakıtı) azalması ise, ticari taşımacılık, lojistik ve sanayi üretimindeki çarkların dönmeye devam ettiğini kanıtlamaktadır. Bunun yanı sıra, ABD’li petrol üreticilerinin ihracat piyasalarındaki yüksek fiyatlardan faydalanmak amacıyla yerli üretimi Avrupa ve Asya pazarlarına yönlendirmesi de ülke içindeki stokların erimesini hızlandıran faktörlerden biridir. Orta Doğu’daki Hürmüz Boğazı kilitlenmesi, ABD petrolüne (WTI ve türevleri) olan küresel talebi artırarak, Amerikan limanlarından yapılan ihracatı rekor seviyelere taşımaktadır. Piyasalar şimdi gözlerini, ABD Enerji Bakanlığı’na bağlı Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) gün içinde yayımlayacağı resmi stok verilerine çevirmiş durumdadır. EIA verileri, API verilerine kıyasla çok daha kapsamlı ve resmi bir nitelik taşıdığı için, yatırımcıların nihai pozisyon almalarında belirleyici olacaktır. Eğer EIA verileri de benzer bir stok düşüşünü teyit ederse, bu durum arz endişeleri sarmalını daha da derinleştirerek, jeopolitik nedenlerle gerileyen petrol fiyatları üzerinde yeniden yukarı yönlü güçlü bir destek oluşturacaktır. ABD’nin kendi Stratejik Petrol Rezervlerinin (SPR) tarihsel olarak düşük seviyelerde bulunması, iç piyasada yaşanacak olası bir fiyat şokuna karşı yönetimin müdahale kapasitesini de sınırlamaktadır. Dolayısıyla, Amerikan stok verilerindeki bu negatif trend, küresel enerji krizinin sadece Orta Doğu kaynaklı olmadığını, dünyanın en büyük tüketim merkezinde de arzın talebi karşılamakta zorlandığı gerçeğini finansal tablolara yansıtmaktadır.

Makroekonomik etkiler ve merkez bankalarının enflasyon mücadelesi

Petrol fiyatlarının 100 dolar sınırında dalgalanması ve lojistik darboğazların küresel ticareti felç etmesi, sadece enerji sektörünün değil, tüm dünya ekonomisinin makroekonomik istikrarını tehdit eden sistematik bir krizin habercisidir. Enerji fiyatları, üretim maliyetlerinden taşıma giderlerine, tarımsal girdilerden tüketim mallarına kadar ekonominin her hücresine nüfuz eden temel bir değişkendir. Brent petrolünün mevcut 98 dolar seviyelerinde kalıcılık sağlaması, aylar süren faiz artırımları sonucunda zar zor dizginlenmeye çalışılan küresel enflasyon ateşinin yeniden harlanmasına (cost-push inflation) yol açmaktadır. Bu durum, Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (Fed), Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) gibi majör kurumların politika faizi kararlarını doğrudan etkileyecek en önemli dışsal şok faktörüdür. Merkez bankaları, çekirdek enflasyonu (core inflation) hedeflenen yüzde 2 seviyesine çekmek için faiz oranlarını on yılların en yüksek seviyelerinde tutarak (higher for longer) ekonomiyi soğutmaya çalışmaktadır. Ancak enerji kaynaklı şoklar, para politikasının etki alanının dışında geliştiği için, merkez bankalarını adeta çıkmaz sokağa sürüklemektedir. Petrol fiyatları nedeniyle artan manşet enflasyon (headline inflation), hanehalkının satın alma gücünü eritmekte ve tüketici güven endekslerini aşağı çekmektedir. Eğer enflasyon beklentileri yeniden bozulursa, merkez bankaları piyasaların sabırsızlıkla beklediği faiz indirim (rate cut) döngüsünü ertelemek veya iptal etmek zorunda kalabilir. Faizlerin uzun süre yüksek kalması ise, borçlanma maliyetlerini artırarak küresel ekonomik büyümeyi baskılamakta, şirket iflaslarını tetiklemekte ve nihayetinde ekonomileri “stagflasyon” (durgunluk içinde yüksek enflasyon) batağına çekme riski barındırmaktadır. Bu makroekonomik kısır döngü, gelişmekte olan piyasalar (Emerging Markets) için çok daha yıkıcı sonuçlar doğurmaktadır. Türkiye, Hindistan, Güney Afrika gibi enerji ithalatına bağımlı ülkeler, yüksek petrol fiyatları nedeniyle cari açıklarının (current account deficit) hızla büyümesi sorunuyla yüzleşmektedir. Ayrıca, güçlü Amerikan doları nedeniyle yerel para birimlerinin değer kaybetmesi, ithal edilen enerjinin faturasını katlayarak artırmaktadır. Arz endişeleri nedeniyle yatırımcıların risk iştahının kapanması, gelişmekte olan ülkelere yönelik portföy akımlarını (sıcak para) yavaşlatarak döviz kurları üzerinde ek baskı yaratmaktadır. Sonuç olarak, Trump’ın kararı ve Hürmüz’deki kilitlenme, sadece Wall Street’teki emtia tüccarlarını değil, dünyanın dört bir yanındaki sıradan vatandaşların mutfak enflasyonunu ve ülkelerin büyüme rakamlarını belirleyen küresel bir vergi işlevi görmektedir.

Enerji jeopolitiğinde yeni dönem ve kurumsal yatırımcı stratejileri

Yaşanan bu son kriz, küresel enerji mimarisinin ne denli kırılgan olduğunu ve tek bir coğrafi dar boğazın (chokepoint) tüm sistemi nasıl çökerttiğini bir kez daha acı bir şekilde kanıtlamıştır. Bu farkındalık, devletlerin ve dev çok uluslu enerji şirketlerinin uzun vadeli stratejilerini (Capex ve operasyonel planlamalarını) temelden değiştirmelerine neden olmaktadır. Hürmüz Boğazı‘na olan bağımlılığın azaltılması, artık sadece ekonomik bir tercih değil, ulusal güvenlik zorunluluğu haline gelmiştir. Bu durum, yenilenebilir enerji yatırımlarına (güneş, rüzgar, yeşil hidrojen) olan geçişin ivme kazanmasını sağlasa da, bu dönüşümün on yıllar alacağı gerçeği, kısa ve orta vadede fosil yakıtlara olan mahkumiyetin devam edeceğini göstermektedir. Şirketler, tedarik zincirlerini çeşitlendirmek için Amerika, Afrika ve Doğu Akdeniz gibi farklı coğrafyalardaki arama ve üretim (E&P) faaliyetlerine daha fazla sermaye tahsis etmeye başlamışlardır. Kurumsal yatırımcılar, hedge fonlar ve emeklilik fonları cephesinde ise, enerji hisselerine ve emtia endekslerine yönelik portföy ağırlıklandırmaları (asset allocation) yeniden dizayn edilmektedir. Yüksek seyreden ve arz endişeleri ile desteklenen petrol fiyatları, ExxonMobil, Chevron, Shell ve BP gibi enerji devlerinin serbest nakit akışlarını (free cash flow) rekor seviyelere taşımakta; bu da yatırımcılara devasa temettü (dividend) ödemeleri ve hisse geri alımları (share buybacks) olarak dönmektedir. Bu nedenle yatırımcılar, teknoloji ve büyüme (growth) hisselerinden ziyade, nakit yaratan ve enflasyona karşı doğal bir koruma sağlayan değer (value) hisselerine, yani enerji şirketlerine yönelmektedir. Sermaye piyasalarındaki bu rotasyon, borsaların genel performansını dengede tutan önemli bir faktördür. Öte yandan, lojistik ve taşımacılık sektörü hisseleri, bu krizden en negatif etkilenen varlık sınıfları arasında yer almaktadır. Yakıt maliyetlerindeki artış, havayolu şirketlerinin ve kargo firmalarının kar marjlarını doğrudan tırpanlamaktadır. Yatırımcılar, vadeli işlem piyasalarında uçak yakıtı (jet fuel) veya dizel (ULSD) kontratları üzerinden korunma stratejileri geliştirerek maliyet enflasyonunun bilançolara vereceği zararı minimize etmeye çalışmaktadırlar. Sonuç itibarıyla, ABD Başkanı’nın süresi dolan bir ateşkesi tek taraflı uzatması ve limanları ablukada tutmasıyla şekillenen bu jeopolitik satranç oyunu; petrol varillerinin, kargo gemilerinin ve merkez bankası faiz kararlarının iç içe geçtiği, trilyonlarca dolarlık küresel ekonomiyi rehin alan ve piyasa profesyonellerinin sinir uçlarını test eden modern çağın en karmaşık ekonomik gerilim filmi olarak sahnelenmeye devam etmektedir.

Petrol fiyatları, Trump’ın ateşkesi ve ablukayı devam ettirme kararı sonrası yön arıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Ortadoğu gerilimi çin’in alüminyum dinamiklerini değiştiriyor Çin’in bakır üretim hacmi mart ayında tarihi zirvesini görürken, alümina ithalatında jeopolitik etkilerle devasa artış yaşandı. Sanayi marjlarındaki yükseliş ve baz metal piyasalarındaki üretim dengeleri küresel emtia fiyatlarını şekillendiriyor.

Çin sanayisinde bakır üretiminin tarihi rekoru ve analizi

Küresel emtia piyasaları, dünyanın en büyük üretim ve tüketim merkezi konumundaki Çin’den gelen makroekonomik verilerle yön bulmaya devam ediyor. Özellikle sanayi üretiminin öncü göstergesi olarak kabul edilen ve piyasa profesyonelleri tarafından “Doktor Bakır” olarak adlandırılan emtianın arz dinamiklerinde yaşanan tarihi gelişmeler, yatırımcıların radarında ilk sıraya yerleşmiş durumdadır. Çin Ulusal İstatistik Bürosu tarafından açıklanan son resmi verilere göre, ülkenin bakır üretimi mart ayında 1,33 milyon ton seviyesine ulaşarak 1990 yılından bu yana kaydedilen en yüksek aylık hacme ulaştı. Yılın ilk çeyreğine ilişkin toplam verilere bakıldığında ise 3,785 milyon tonluk bir üretime imza atıldığı ve bu rakamın geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 9,3 oranında güçlü bir artışa işaret ettiği görülmektedir. Bu muazzam üretim artışı, sadece Çin’in iç pazarındaki talebin değil, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerindeki stok politikalarının da yeniden gözden geçirilmesine neden olabilecek boyutta bir arz dalgası yaratmaktadır. Söz konusu tarihi rekorun arka planında yatan temel faktörler incelendiğinde, salt metal talebinin ötesinde, sanayi süreçlerinin yan ürünlerinden kaynaklanan ekstra karlılık marjlarının madencilik ve izabe tesislerini nasıl tam kapasiteyle çalışmaya teşvik ettiği gerçeği ortaya çıkmaktadır. Çin’deki devasa izabe tesisleri (smelters), ham bakır cevherini işlerken ortaya çıkan yan ürünleri de küresel pazarlara entegre ederek gelir modellerini çeşitlendirmektedir. Küresel yeşil enerji dönüşümü, elektrikli araç üretimindeki ivmelenme ve yenilenebilir enerji altyapılarındaki şebeke modernizasyonu, fiziki bakıra olan yapısal talebi güçlü tutmaktadır. Ancak mart ayındaki bu istisnai sıçramanın zamanlaması, tesislerin nisan ve mayıs aylarında geleneksel olarak girecekleri bakım ve onarım dönemi öncesinde, mevcut yüksek marjlardan maksimum faydayı sağlama stratejisinin doğrudan bir sonucudur. Çin’in metal sektörü içindeki bu agresif üretim politikası, Londra Metal Borsası (LME) ve Şanghay Vadeli İşlemler Borsası (SHFE) arasındaki arbitraj fırsatlarını değerlendiren fon yöneticileri için de kritik fiyatlama metrikleri sunmaktadır. Bakır izabe tesislerinin kapasite kullanım oranlarının tarihi zirvelere çıkması, küresel konsantre bakır tedarikinde zaman zaman darboğazlara yol açsa da, Çinli üreticilerin güçlü stok yönetimi bu dönemi rekor üretimle kapatmalarını sağlamıştır. İnşaat sektöründe yaşanan süregelen yavaşlamaya rağmen, yüksek teknoloji imalatı, havacılık, yenilenebilir enerji ve elektrikli otomotiv sektörlerinin yarattığı katma değerli talep, geleneksel sektörlerdeki açığı fazlasıyla kapatmış görünmektedir. Üretimdeki bu yüzde 9,3’lük ilk çeyrek büyümesi, gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) hedeflerini tutturmaya çalışan Pekin yönetiminin sanayi destekleyici politikalarının da meyvelerini verdiğini kanıtlamaktadır. Bununla birlikte, rekor üretimin sürdürülebilirliği, küresel faiz oranlarının seyri, dolar endeksinin gücü ve en önemlisi tesislerin bahar aylarında planladığı duruşların arz üzerinde yaratacağı potansiyel daralma ile test edilecektir.

Sülfürik asit fiyatları ve madencilik karlılığına etkileri

Çin’de mart ayında kırılan bakır üretimi rekorunun alt kırılımlarına inildiğinde, finansal açıdan oldukça ilginç ve bir o kadar da rasyonel bir pazar mekanizmasının işlediği göze çarpmaktadır. Bakır sülfür cevherlerinin eritilmesi işlemi sırasında kaçınılmaz bir yan ürün olarak ortaya çıkan sülfürik asit, başlı başına devasa bir endüstriyel kimyasal pazarına sahiptir. Tarımsal gübre üretiminden petrokimyaya, batarya teknolojilerinden su arıtma tesislerine kadar sayısız alanda temel girdi olarak kullanılan sülfürik asidin fiyatlarında yaşanan sert yükselişler, bakır izabe tesislerinin karlılık denklemini adeta baştan yazmıştır. İstatistik bürosu verilerine yansıyan detaylara göre, sülfürik asit satışlarından elde edilen bu ek gelirler, madencilere ve izabe tesislerine ton başına yaklaşık 5 bin yuan, yani güncel kur ile 733 dolar civarında devasa bir ilave kar marjı sağlamıştır. Bu beklenmedik “yan ürün primi”, ana ürün olan bakırın uluslararası borsalardaki fiyat dalgalanmalarına karşı üreticiler için adeta bir finansal kalkan işlevi görmüştür. İzabe işleme ücretlerinin (TC/RC – Treatment and Refining Charges) madenciler ile tesisler arasındaki müzakerelerde zaman zaman tesislere dezavantaj yarattığı dönemlerde bile, sülfürik asit fiyatlarındaki ralli, operasyonel zararları fazlasıyla telafi etmiş ve üretimi maksimum seviyede tutmak için benzersiz bir teşvik mekanizması yaratmıştır. Kâr marjlarının bu denli cazip olduğu bir konjonktürde, tesis yöneticileri planlı bakımları erteleyerek veya kapasite sınırlarını sonuna kadar zorlayarak mart ayında piyasaya rekor hacimde ürün arz etmişlerdir. Bu durum, emtia piyasalarındaki üretim kararlarının sadece ana ürünün talep elastikiyetine bağlı olmadığını, çoklu ürün yelpazesi sunan kompleks rafineri sistemlerinde marjinal gelirin nereden geleceğinin de üretim hacmini belirleyen temel değişken olduğunu kanıtlamaktadır. Ancak bu yüksek kârlılık döneminin sonsuza kadar sürmeyeceği piyasa profesyonelleri tarafından fiyatlanmaktadır. Uzmanlar, izabe tesislerinin makine yorgunluğu ve düzenleyici otoritelerin çevre standartları gereği nisan ve mayıs aylarında planlı sezonluk bakım çalışmalarına girmek zorunda kalacaklarını öngörmektedir. Bu bakım duruşları, hem ana metalin hem de sülfürik asidin arzında kısa vadeli şoklar yaratma potansiyeline sahiptir. Üretimin düşüş eğilimine girmesi beklentisi, vadeli işlem piyasalarında stok yapma eğilimini artırırken, son kullanıcı konumundaki sanayi şirketlerini de fiyat sabitleme (hedging) stratejilerine yöneltmektedir. Dolayısıyla, sülfürik asit kaynaklı bu geçici altın çağ, Çin’in sanayi üretim kapasitesinin esnekliğini göstermesi açısından önemli bir vaka çalışması olsa da, yılın ikinci çeyreğinde arz-talep makasının yeniden piyasa normlarına dönmesi kuvvetle muhtemeldir.

Ortadoğu krizinin alümina ithalatı ve lojistiğine yansımaları

Uluslararası ticaret yollarında ve jeopolitik fay hatlarında yaşanan kırılmalar, küresel emtia lojistiğini anında ve radikal bir biçimde dönüştürme gücüne sahiptir. Çin’in mart ayı verilerinde bu durumun en somut örneği, alüminyum üretiminin ana hammaddesi olan alüminanın dış ticaret istatistiklerinde karşımıza çıkmaktadır. Ulusal İstatistik Bürosu’nun raporlarına göre, ülkenin alümina ithalatı mart ayında 338 bin tona sıçrayarak son iki yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Daha da çarpıcı olanı, bu rakamın bir önceki şubat ayına göre tam yüzde 87 oranında bir artış ifade etmesi ve geçtiğimiz yılın aynı dönemiyle kıyaslandığında ise akıl almaz bir şekilde 30 katlık bir devasa büyümeye işaret etmesidir. Bu astronomik artış oranları, sadece iç piyasadaki organik bir talep patlamasıyla açıklanamayacak kadar olağandışı bir dış ticaret rotasyonunu işaret etmektedir. Bu devasa ithalat akınının temel tetikleyicisi, binlerce kilometre ötede, Ortadoğu coğrafyasında patlak veren savaş ve beraberinde getirdiği deniz güvenliği krizidir. Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı rotasının ticari gemiler için taşıdığı savaş riski (war risk) ve artan sigorta primleri, küresel alümina tedarikçilerini rotalarını yeniden belirlemeye zorlamıştır. Normal şartlar altında Ortadoğu’daki devasa alüminyum izabe tesislerine (örneğin Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’deki tesisler) gitmesi planlanan yüz binlerce tonluk hammadde yükü, lojistik darboğazlar ve bölgesel istikrarsızlık korkusu nedeniyle dünyanın en büyük güvenli alıcısı konumundaki Çin limanlarına yönlendirilmiştir. Bu durum, küresel tedarik zincirlerinin ne kadar kırılgan ancak aynı zamanda alternatif pazar arayışında ne kadar esnek olabildiğini gösteren makroekonomik bir reflekstir. Kriz bölgelerinden kaçan sermaye ve emtia, doğal bir yerçekimi etkisiyle sanayi kapasitesi en yüksek ve alım gücü en sağlam olan piyasalara doğru akmaktadır. Ortadoğu krizinin yarattığı bu “zorunlu rota değişikliği”, navlun piyasalarında da dengeleri alt üst etmiştir. Asya-Pasifik bölgesine yönelen kuru yük gemileri, Çin’in doğu kıyılarındaki limanlarda yoğunluk yaratırken, bu devasa alümina akışı Çin iç piyasasında fiyatlama dinamiklerini yeniden şekillendirmiştir. Çinli alüminyum üreticileri, uluslararası piyasalarda aniden ortaya çıkan bu fazla arzı (oversupply) kendi lehlerine çevirerek uygun maliyetli hammadde stoklama fırsatı bulmuşlardır. Küresel lojistik şirketleri için kabusa dönüşen jeopolitik riskler, Çin’in metal sektörü oyuncuları için beklenmedik bir hammadde bolluğuna ve rekabet avantajına dönüşmüştür. Ancak bu durumun, Ortadoğu’daki üreticiler açısından arz güvenliği endişeleri yaratması ve küresel alüminyum fiyatlarında bölgesel prim farklılıklarının (regional premiums) açılmasına neden olması da makroekonomik tablonun diğer yüzünü oluşturmaktadır.

Alüminyum pazarındaki arz fazlası ve izabe tesisi marjları

Rekor seviyelere ulaşan alümina ithalatı, doğal olarak Çin’in devasa alüminyum üretim kapasitesini doğrudan besleyen bir katalizör işlevi görmüştür. Dışarıdan gelen bu devasa hammadde dalgası, yerel maden üretimindeki dalgalanmaları telafi etmekle kalmamış, ülkedeki genel alüminyum fazlasını da belirgin bir şekilde artırmıştır. Emtia ekonomisinde arz fazlası genellikle nihai ürün fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı yaratsa da, mevcut konjonktürde izabe tesislerinin karlılık marjlarının son derece yüksek kalmaya devam ettiği gözlemlenmektedir. Bu paradoksal durumun temelinde, alüminyum üretim maliyetlerinin çok büyük bir kısmını oluşturan enerji fiyatlarındaki göreceli stabilizasyon ve tesislerin sahip olduğu yüksek operasyonel verimlilik yatmaktadır. Çin’in Yunnan gibi hidroelektrik enerjisi açısından zengin bölgelerindeki izabe tesisleri, ucuz enerji maliyetleri sayesinde, artan üretim hacmine rağmen kar marjlarını korumayı, hatta artırmayı başarmışlardır. İzabe marjlarının yüksek seyretmesi, tesislerin kapasite kullanım oranlarını yüzde 100’e yakın seviyelerde tutmalarını teşvik eden ana unsurdur. Ülkeye giren ucuz ve bol alüminanın hızla elektroliz işleminden geçirilerek saf alüminyum külçelerine dönüştürülmesi, metal sektörü içindeki katma değer yaratma hızını zirveye taşımıştır. Elektrikli araç şasilerinden hafifletilmiş uçak gövdelerine, rüzgar türbini aksamlarından yüksek gerilim enerji nakil hatlarına kadar çok geniş bir spektrumda talep gören alüminyum, Çin’in yeşil ekonomi dönüşümünde temel yapı taşı konumundadır. Bu nedenle, iç piyasada oluşan arz fazlası, salt bir stok birikimi olarak değil, gelecekteki stratejik altyapı projeleri ve yüksek teknoloji ihracatı için bir hammadde güvencesi olarak da değerlendirilmektedir. Hükümetin sanayi destekleri ve ihracat teşvikleri, üreticilerin bu fazla kapasiteyi küresel pazarlara rekabetçi fiyatlarla sunmalarının önünü açmaktadır. Bununla birlikte, alüminyum sektöründeki bu agresif üretim artışı, küresel karbon emisyonu hedefleri ve sürdürülebilirlik tartışmalarını da alevlendirmektedir. Çin hükümeti, sanayide dekarbonizasyon politikaları çerçevesinde yüksek enerji tüketen izabe tesislerine zaman zaman kota kısıtlamaları getirse de, yüksek karlılık marjları ve jeopolitik krizlerin yarattığı fırsat pencereleri, üretimi teşvik eden baskın unsurlar olmaya devam etmektedir. Küresel piyasalar, Çin’in bu devasa alüminyum üretiminin, London Metal Exchange (LME) depolarındaki stok seviyelerine ve dolayısıyla küresel spot fiyatlara nasıl yansıyacağını yakından izlemektedir. İthal alüminanın yerli üretime hızla entegre edilmesi, ülkenin küresel alüminyum pazarındaki fiyat belirleyici (price maker) rolünü daha da perçinlemektedir.

Çinko ve kurşun piyasalarındaki üretim trendlerinin yönü

Çin’in sanayi altyapısının çok yönlülüğünü gösteren bir diğer önemli veri seti de, bakır ve alüminyum dışındaki diğer temel baz metallerin üretim performansıdır. Mart ayı istatistiklerine göre, inşaat demirlerinin galvanizlenmesinde, otomotiv sektöründe ve çeşitli alaşımların üretiminde kritik bir role sahip olan çinko üretimi, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 3,6 oranında bir artış göstererek 637 bin ton seviyesinde gerçekleşmiştir. Yılın ilk çeyreği bütününde değerlendirildiğinde ise, çinko üretiminin yüzde 4,1 oranında artarak 1,839 milyon ton gibi oldukça tatminkar bir rakama ulaştığı görülmektedir. Bu istikrarlı büyüme, Çin’in altyapı yatırımlarına devam ettiğinin ve gayrimenkul sektöründeki yavaşlamaya rağmen, kamu destekli bayındırlık projelerinin ve endüstriyel üretim bantlarının çinko talebini canlı tuttuğunun en net göstergesidir. Özellikle korozyon önleyici kaplamalar sanayisindeki talep esnekliğinin düşük olması, çinko izabe tesislerinin kapasite kullanım oranlarını desteklemektedir. Öte yandan, metal sektörü içindeki bir diğer majör oyuncu olan kurşun üretiminde ise mart ayında oldukça farklı bir tablo ortaya çıkmıştır. Ağırlıklı olarak içten yanmalı motorlu araçların akülerinde (kurşun-asit bataryalar) ve bazı kablo yalıtım sistemlerinde kullanılan kurşun üretimi, mart ayında yıllık bazda yüzde 11 gibi dikkat çekici bir azalışla 652 bin tona gerilemiştir. İlk çeyrek toplamında ise üretim yüzde 4,1 düşüşle 1,81 milyon ton olarak kayıtlara geçmiştir. Kurşun üretimindeki bu negatif ayrışma, aslında küresel otomotiv endüstrisinde yaşanan devasa teknolojik dönüşümün Çin sanayisindeki doğrudan bir yansımasıdır. Lityum-iyon batarya teknolojilerinin hızla ucuzlaması ve elektrikli araç (EV) penetrasyonunun Çin pazarında dünya ortalamasının çok üzerinde seyretmesi, geleneksel kurşun-asit akülere olan yapısal talebi kademeli olarak eritmektedir. Bu teknolojik ikame etkisi (substitution effect), kurşun izabe tesislerini üretimlerini kısmaya veya geri dönüşüm odaklı ikincil kurşun pazarlarına yönelmeye zorlamaktadır. Çinko ve kurşun piyasalarındaki bu zıt yönlü üretim trendleri, makro yatırımcılar için sektör içi rotasyon stratejilerinin (pair trades) temelini oluşturmaktadır. Bakır ve çinko gibi metaller “yeni ekonomi” ve altyapı büyümesinden doğrudan pozitif etkilenirken, kurşun gibi “eski ekonomi” metalleri yapısal bir talep daralması riskiyle karşı karşıyadır. Çin İstatistik Bürosu’nun açıkladığı bu rakamlar, ülkenin salt bir üretim artışı yaşamadığını, aynı zamanda endüstriyel kompozisyonunda katma değeri yüksek, yeni nesil teknolojilere uygun hammaddelere doğru bilinçli ve stratejik bir geçiş sürecinde olduğunu kanıtlamaktadır. İzabe tesislerinin karlılık makasları da bu talep değişimlerine paralel olarak şekillenmekte, yatırım sermayesi düşen marjlara sahip sektörlerden çıkarak geleceğin teknolojilerini besleyen metal alanlarına kaymaktadır.

Çin metal sektörünün küresel emtia borsalarındaki konumu

Açıklanan bu devasa üretim ve ithalat hacimleri, Çin’in sadece kendi iç pazarını besleyen kapalı bir kutu olmadığını, aksine küresel finans sisteminin ve uluslararası emtia borsalarının ana ağırlık merkezini oluşturduğunu bir kez daha teyit etmiştir. Mart ayında elde edilen tarihi bakır üretimi rakamları ve lojistik akışlarını değiştiren devasa alümina ithalatı, Londra Metal Borsası (LME) ile Şanghay Vadeli İşlemler Borsası (SHFE) arasındaki fiyat korelasyonlarını doğrudan etkilemektedir. Küresel hedge fonları (serbest fonlar), kurumsal yatırımcılar ve emtia ticaret evleri (commodity trading houses), Çin’den gelen bu verileri algoritmik ticaret modellerine anında entegre ederek milyarlarca dolarlık türev işlemler gerçekleştirmektedirler. Ülkedeki izabe tesislerinin kapasite artışları veya planlı bakımları, Wall Street’ten Londra’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada vadeli kontratların risk primlerini (risk premiums) belirleyen en temel değişkenler arasındadır. Özellikle arbitraj mekanizmaları açısından Çin’in performansı hayati önem taşır. SHFE fiyatları ile LME fiyatları arasındaki makas (spread), fiziki malların batıdan doğuya veya doğudan batıya akışını tetikleyen finansal bir motordur. Çin’in iç piyasada yüksek miktarda alüminyum fazlası yaratması, ihracat vergilerindeki olası düzenlemelere bağlı olarak Asya pazarlarına ucuz alüminyum akışına neden olabilir. Aynı şekilde, bakırda rekor üretim yapılmasına rağmen sülfürik asit marjlarına dayalı geçici bir üretim anomalisi yaşanması, küresel piyasalardaki uzun vadeli “yapısal bakır açığı” (structural copper deficit) beklentilerini geçersiz kılmaz. Küresel maden arzının yaşlanan madenler, düşen cevher kaliteleri ve zorlaşan lisans süreçleri nedeniyle kısıtlı olduğu bir dönemde, Çin’in izabe kapasitesini bu denli yüksek tutabilmesi, uluslararası emtia analistleri tarafından sistemin şok emici (shock absorber) gücü olarak takdir edilmektedir. Ancak, metal sektörü üzerindeki bu Çin dominasyonu, Batılı ülkeler için stratejik bir kırılganlık kaynağı olarak da değerlendirilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği’nin kritik mineraller tedarik zincirlerinde (critical minerals supply chain) Çin’e olan bağımlılıklarını azaltma stratejileri (de-risking), uzun vadede küresel metal ticaretini iki kutuplu bir yapıya doğru itme potansiyeli taşımaktadır. Çinli üreticilerin devasa ölçek ekonomileri (economies of scale) sayesinde elde ettikleri maliyet avantajları, Batılı izabe tesislerinin rekabet gücünü zayıflatırken, gümrük tarifeleri ve korumacı ticaret politikalarının artmasına zemin hazırlamaktadır. Bu bağlamda, İstatistik Bürosu’nun yayınladığı üretim rekorları, sadece bir sanayi başarısı değil, aynı zamanda küresel jeo-ekonomik satranç tahtasında Çin’in elindeki endüstriyel gücün bir gövde gösterisi niteliğindedir.

Makroekonomik veriler ışığında emtia piyasası beklentileri

Tüm bu üretim ve ithalat verilerini geniş bir makroekonomik perspektiften değerlendirdiğimizde, önümüzdeki çeyrekler için küresel emtia piyasalarında son derece dinamik ve volatil bir dönemin kapılarının aralandığı görülmektedir. Çin ekonomisi, bir yandan gayrimenkul krizinin yarattığı deflasyonist baskılarla mücadele ederken, diğer yandan “yeni üretici güçler” (new productive forces) olarak adlandırdığı güneş panelleri, bataryalar ve elektrikli araçlar (üç yeni – the new three) üzerinden büyüme motorunu yeniden ateşlemeye çalışmaktadır. Mart ayında kırılan bakır üretimi rekoru ve sıçrama yapan alümina ithalatı, bu stratejik dönüşümün sahadaki fiziksel tezahürlerinden başka bir şey değildir. Yüksek marjlarla desteklenen bu üretim hamleleri, Çin’in küresel sanayi talebine anında yanıt verebilme kapasitesini sergilerken, aynı zamanda emtia piyasalarında potansiyel “süper döngü” (supercycle) beklentilerini de canlı tutmaktadır. Geleceğe yönelik beklentilerde en kritik soru işareti, nisan ve mayıs aylarındaki bakım duruşlarının arz üzerinde ne şiddette bir daralma yaratacağı ve bu daralmanın fiyatlara ne ölçüde yansıyacağıdır. Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirim patikası ve küresel dolar likiditesi, emtia fiyatlandırmalarında en az fiziki arz-talep dengesi kadar belirleyici bir rol oynamaya devam edecektir. Doların zayıflaması senaryosunda baz metallerin cazibesi artarken, Çin’in iç teşvik paketlerinin boyutu da fiyatların yönünü tayin edecektir. Ayrıca, Ortadoğu’daki jeopolitik risklerin seyrine bağlı olarak, alümina lojistiğindeki rotasyonun kalıcı olup olmayacağı, alüminyum izabe tesislerinin uzun vadeli karlılıklarını doğrudan etkileyecektir. Yatırımcılar için anahtar strateji, geleneksel sanayi verilerinin (kurşun gibi) düşüş trendlerini doğru okumak ve yeşil dönüşümün beslediği (bakır ve çinko gibi) metallerdeki büyüme fırsatlarına pozisyon almaktan geçmektedir. Sonuç itibarıyla, Çin’in metal sektörü üzerinden okunan bu veriler, küresel endüstrinin sağlığı, enflasyonist baskıların yönü ve uluslararası tedarik zincirlerinin dayanıklılığı hakkında paha biçilmez makroekonomik içgörüler sunmaya devam edecektir. 

Çin’de bakır üretimi rekor kırdı, alümina ithalatı arttı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Küresel sanayi üretiminin ve ekonomik sağlığın en büyük öncü göstergesi olduğu için finans literatüründe “Doktor Bakır” (Dr. Copper) olarak adlandırılan bakır piyasaları, Orta Doğu’da artan jeopolitik tansiyonun ve ABD-İran eksenindeki ateşkes belirsizliklerinin yarattığı devasa baskı altında yön bulmaya çalışıyor. Londra Metal Borsası (LME) ile Şanghay Vadeli İşlemler Borsası (SHFE) arasında gözlemlenen asimetrik fiyatlama davranışları, Batı’nın makroekonomik resesyon korkuları ile Çin’in iç piyasasındaki fiziki arz-talep dinamikleri arasındaki derin yapısal ayrışmayı gözler önüne seriyor.

Jeopolitik belirsizlikler ve ‘doktor bakır’ın küresel teşhisi

Modern finans piyasalarında altın, jeopolitik kriz anlarında “güvenli liman” (safe haven) olarak talep görüp değer kazanırken; bakır, alüminyum ve çinko gibi baz metaller (base metals) bu tür şoklardan genellikle negatif etkilenir. Orta Doğu’daki ateşkes görüşmelerinin sekteye uğraması ve bölgesel bir çatışma ihtimalinin artması, küresel enerji (petrol ve doğalgaz) fiyatlarının hızla yükselmesine neden olmaktadır. Artan enerji maliyetleri, enflasyonu körükleyerek merkez bankalarını faiz oranlarını yüksek tutmaya zorlar; bu da küresel ekonomik büyümeyi yavaşlatma (resesyon) potansiyeline sahiptir.

Ekonomik büyümenin yavaşlaması; inşaat, elektrik şebekeleri, otomotiv ve teknoloji sektörlerinde bakır talebinin bıçak gibi kesilmesi anlamına gelir. LME’de 3 ay vadeli bakır fiyatının yüzde 0,67 düşüşle ton başına 13.257 dolara inmesi, kurumsal yatırımcıların ve hedge fonların bu potansiyel “talep yıkımı” (demand destruction) riskini fiyatladığının en net göstergesidir. Yatırımcılar, endüstriyel üretimdeki belirsizlikten kaçarak nakde (ABD Doları) geçmekte, bu da vadeli bakır kontratlarında ciddi bir satış baskısı (sell-off) yaratmaktadır.

LME ve SHFE ayrışması: küresel korku yerel dinamiklere karşı

Haber metnindeki en çarpıcı makro-finansal detay, Londra’daki düşüşe karşın Çin’deki Şanghay Vadeli İşlemler Borsası’nda (SHFE) en aktif bakır kontratının yüzde 0,41 artışla ton başına 102.460 yuan seviyesinde günü tamamlamasıdır. İki devasa borsa arasındaki bu zıt hareketlilik (divergence), küresel emtia piyasalarındaki çift kutuplu yapıyı özetlemektedir.

LME; ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz politikalarına, Dolar Endeksi’ne (DXY) ve Batılı fonların risk iştahına (risk sentiment) son derece duyarlıdır. Buna karşın SHFE, doğrudan Çin’in kendi iç pazarındaki fiziki talebe, yerel hükümetlerin altyapı teşviklerine ve ülkenin yenilenebilir enerji dönüşümüne (güneş panelleri, elektrikli araç bataryaları) tepki verir. Çin’in kendi iç pazarındaki güçlü üretim kapasitesi ve devlet destekli projelerin dış şoklara rağmen kesintisiz devam etmesi, SHFE bakır fiyatlarını küresel jeopolitik rüzgarlara karşı adeta bir yalıtım malzemesi gibi korumaktadır.

Fiziki piyasalardaki sıkılık: stok erimesi ve yangshan primi

Vadeli işlem piyasalarındaki (kağıt piyasa) bu karamsar dalgalanmalara rağmen, Çin’in fiziki bakır pazarında arzın hala oldukça dar (tight) olduğuna dair güçlü temel analiz sinyalleri gelmektedir. SHFE bakır stoklarının haftalık bazda yüzde 9,8 gibi sert bir oranla azalarak 240.456 tona gerilemesi, kıyı şeridindeki fabrikaların ve rafinerilerin aktif olarak hammadde çektiğini, endüstriyel çarkların dönmeye devam ettiğini kanıtlamaktadır.

Ancak bu iyimser tabloyu dengeleyen kritik bir metrik vardır: Yangshan Bakır Primi. Çin’in uluslararası piyasalardan anlık ithalat yapma iştahını ölçen bir barometre olan bu primin, ton başına 74 dolardan 68 dolara inmesi son derece stratejik bir mesajdır. Fiziki sıkılığa ve eriyen stoklara rağmen Çinli alıcılar, uluslararası piyasalardaki astronomik fiyatlardan (13.000 dolar üstü) ithalat yapmaya çekinmektedir. İçerideki stokları eriterek üretim yapmayı tercih eden sanayiciler, yeni sipariş vermek için LME fiyatlarının daha rasyonel seviyelere inmesini beklemektedir. Bu durum, küresel bakır fiyatlarının yukarı yönlü hareketini sınırlayan görünmez bir tavan (resistance level) işlevi görmektedir.

Baz metallerde karşılaştırmalı performans tablosu

Orta Doğu krizinin LME ve SHFE üzerindeki farklı etkilerini diğer sanayi metalleri bazında incelemek, piyasa mikro-yapısını anlamak için elzemdir:

Sonuç: jeopolitik rüzgarlar ve sanayinin varoluşsal sınavı

Sonuç itibarıyla, bakır ve diğer baz metaller piyasasında 20 Nisan 2026 tarihi itibarıyla yaşanan bu sarsıntılar, salt bir arz-talep eşitsizliğinden ziyade, küresel jeopolitikanın emtia piyasalarına attığı sert bir düğümdür. ABD ve İran arasındaki gerilimin deniz yollarını tehdit etmesi, Londra’daki yatırımcıları defansif bir pozisyona iterken, Çin’in kendi iç pazarındaki fiziki sıkılık (azalan stoklar) fiyatların tamamen çökmesini şimdilik engellemektedir.

Önümüzdeki süreçte emtia piyasalarının yönünü belirleyecek olan asıl unsur, Orta Doğu’daki ateşkesin kaderinden ziyade, bu krizin enerji fiyatlarında yaratacağı kalıcı enflasyonist hasar olacaktır. Eğer enerji krizi derinleşir ve alüminyum gibi yoğun enerji gerektiren metallerin üretimi durma noktasına gelirse, bugün LME ve SHFE arasında gördüğümüz bu fiyatlama ayrışması yerini topyekün bir küresel sanayi daralmasına bırakabilir. Endüstriyel metaller, barış ile savaş arasındaki o ince çizgide küresel ekonominin ateşini ölçmeye devam edecektir.

Bakır, Orta Doğu’daki belirsizlikle geriledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Londra Metal Borsası’nda bakır fiyatları, ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin ardından yükseldi. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasıyla arz endişeleri azalırken, küresel risk iştahındaki artış baz metallere güçlü alım getirdi.

Ateşkes sonrası bakır fiyatları üç haftanın zirvesine çıktı

Küresel emtia piyasalarında jeopolitik gelişmelerin etkisiyle dikkat çekici bir toparlanma yaşandı. ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, özellikle baz metallerde arz kaynaklı risklerin azalmasına katkı sağladı. Bu gelişmelerin ardından Londra Metal Borsası’nda işlem gören 3 ay vadeli bakır kontratları, gün içinde yüzde 2,9’a kadar yükselerek ton başına 12.680 dolar seviyesine ulaştı. Böylece bakır fiyatları son üç haftanın en yüksek seviyesini test etti.

Analistler, söz konusu yükselişte yalnızca arz endişelerinin azalmasının değil, aynı zamanda küresel piyasalarda artan risk iştahının da etkili olduğuna işaret ediyor. Özellikle son dönemde jeopolitik tansiyonun düşmesiyle birlikte yatırımcıların yeniden emtia piyasalarına yöneldiği görülüyor. Bu durum, emtia piyasaları genelinde yukarı yönlü hareketlerin hız kazanmasına neden oldu.

Bakır, küresel ekonomik aktivitenin önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilirken, sanayi üretimi ve altyapı yatırımlarına yönelik beklentilerle yakından ilişkilendiriliyor. Bu nedenle fiyatlardaki artış, yalnızca arz taraflı gelişmelerle değil, aynı zamanda talep beklentilerindeki iyileşmeyle de destekleniyor.

Hürmüz Boğazı’nın açılması metallerde arz baskısını azalttı

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, özellikle enerji ve metal piyasaları açısından kritik bir gelişme olarak öne çıkıyor. Küresel enerji arzının önemli bir bölümünün geçtiği bu stratejik noktanın kapanması, daha önce piyasalarda ciddi bir belirsizlik yaratmıştı. Boğazın yeniden açılmasıyla birlikte, hem enerji hem de sanayi metalleri tarafında lojistik akışın normale dönmesi bekleniyor.

Bu gelişmenin en belirgin etkilerinden biri alüminyum fiyatlarında görüldü. Londra Metal Borsası’nda alüminyum fiyatları yüzde 0,73 artarak ton başına 3.501,50 dolar seviyesine yükseldi. Orta Doğu’nun küresel alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 10’unu karşıladığı düşünüldüğünde, bölgedeki arz akışının yeniden sağlanması piyasalar açısından kritik önem taşıyor.

Öte yandan, İran’ın daha önce Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki tesislere yönelik saldırıları arz tarafında kesintilere neden olmuştu. Ateşkesle birlikte bu risklerin geçici olarak ortadan kalkması, fiyatların yukarı yönlü tepki vermesine zemin hazırladı. Bu süreçte küresel arz zincirlerinin yeniden dengelenmesi, yatırımcı güvenini artıran temel unsurlar arasında yer aldı.

Diğer baz metallerde de yükseliş dikkat çekiyor

Bakır ve alüminyumun yanı sıra diğer baz metallerde de yükseliş eğilimi gözlendi. Günlük fiyat hareketlerine bakıldığında çinko yüzde 1,3, kurşun yüzde 0,77, nikel yüzde 2 ve kalay yüzde 5,17 oranında artış kaydetti. Bu geniş tabanlı yükseliş, yalnızca tek bir emtiaya özgü değil, genel bir piyasa toparlanmasına işaret ediyor.

Uzmanlar, baz metallerdeki bu hareketin arkasında yatan temel dinamiklerden birinin, yatırımcıların riskli varlıklara yeniden yönelmesi olduğunu belirtiyor. Özellikle hisse senedi piyasalarında görülen yükseliş ve petrol fiyatlarında yaşanan sert düşüş, portföy dağılımlarında değişime yol açtı. Bu kapsamda, bakır fiyatları ve diğer sanayi metalleri, alternatif yatırım araçları arasında yeniden öne çıkmaya başladı.

Ancak analistler, mevcut yükselişin kalıcılığı konusunda temkinli olunması gerektiğini vurguluyor. Shuohe Asset Management’tan Gao Yin, piyasalarda pozisyonların arttığını ancak yılın başındaki likidite destekli güçlü rallinin yeniden görülmesinin zor olduğunu ifade etti. Bu değerlendirme, mevcut yükselişin daha çok kısa vadeli gelişmelere bağlı olabileceğine işaret ediyor.

Küresel piyasalarda jeopolitik gelişmelerin yön belirleyici olmaya devam ettiği bir dönemde, baz metallerdeki fiyat hareketlerinin de bu gelişmelere paralel olarak şekillenmesi bekleniyor. Özellikle Orta Doğu’daki gelişmeler ve büyük ekonomilerin büyüme verileri, önümüzdeki süreçte fiyatlamalar üzerinde belirleyici olmaya devam edecek.

Lodra’da vadeli bakır 3 haftanın zirvesini gördü adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Küresel emtia piyasalarında bakır fiyatları, Çin’den gelen güçlü talep sinyalleriyle yükseliş gösterdi. Artan stok erimesi ve talep beklentileri, güçlü dolar ve yüksek petrol fiyatlarına rağmen bakırı destekledi.

Küresel emtia piyasaları içerisinde önemli bir gösterge olarak kabul edilen bakır, Çin kaynaklı talep beklentileriyle yükseliş eğilimini sürdürdü. Londra Metal Borsası’nda (LME) bakırın ton fiyatı yüzde 0,52 artışla 12.424 dolara yükselirken, Şangay Vadeli İşlemler Borsası’nda (SHFE) yüzde 0,57 artarak 96.780 yuan seviyesine ulaştı.

Çin’deki stok verileri, fiyat hareketinin arkasındaki temel dinamiklerden biri olarak öne çıktı. SHFE bakır stoklarında 13 Mart’tan bu yana yüzde 30’un üzerinde düşüş yaşanması, piyasada arz-talep dengesinin sıkılaştığına işaret etti.

Ayrıca Yangşan bakır priminin 65 dolar/ton seviyesinde kalması ve kısa süre önce 69 dolar/ton ile zirveye yaklaşması, Çin’de fiziki talebin güçlü seyrettiğini gösterdi. Bu gelişmeler, bakırın küresel metal fiyatları içinde pozitif ayrışmasına katkı sağladı.

Güçlü dolar ve petrol fiyatları yükselişi sınırladı

Bakır fiyatlarındaki yükselişe rağmen, küresel makroekonomik faktörler yukarı yönlü hareketi sınırlayan unsurlar arasında yer aldı. ABD dolarının değer kazanması, dolar bazlı emtialar üzerinde baskı yaratmaya devam etti.

Öte yandan Brent petrol fiyatlarının 110 dolar/varil seviyesinin üzerinde seyretmesi, küresel enflasyon beklentilerini artırarak yatırımcı davranışlarını etkiledi. Bu durum, bakırdaki yükselişin daha güçlü olmasını engelleyen faktörlerden biri olarak öne çıktı.

Analistler, güçlü dolar ve yüksek enerji maliyetlerinin kısa vadede emtia fiyatları üzerinde baskı yaratabileceğini ancak Çin talebinin bu etkiyi dengelediğini ifade ediyor.

Diğer metallerde karışık görünüm dikkat çekti

Bakır fiyatları yükselirken, diğer baz metallerde daha karmaşık bir tablo oluştu. LME’de alüminyum fiyatları yüzde 0,09 düşüşle 3.466,50 dolar/tona geriledi. Bu düşüşte, Körfez bölgesindeki arz belirsizlikleri ve üretim süreçlerine ilişkin gelişmeler etkili oldu.

Emirates Global Aluminium’un Al Taweelah eritme tesisinde yürütülen restorasyon çalışmalarının bir yıla kadar sürebileceği bilgisi, arz tarafında belirsizlik yaratmaya devam ediyor.

Çinko fiyatları LME’de yatay seyrederken, SHFE’de yüzde 0,13 geriledi. Kurşun fiyatları LME’de yüzde 0,05 artış gösterirken, SHFE’de yüzde 0,24 düşüş kaydetti. Nikel ve kalay fiyatlarında ise her iki borsada da sınırlı gerilemeler gözlendi.

Çin talebi küresel metal piyasalarında belirleyici oluyor

Dünyanın en büyük metal tüketicisi konumundaki Çin’in talep görünümü, küresel metal fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor. Özellikle altyapı yatırımları, sanayi üretimi ve enerji dönüşüm projeleri, bakır talebini destekleyen ana unsurlar arasında yer alıyor.

Uzmanlar, Çin ekonomisindeki toparlanma sinyallerinin sürmesi halinde bakır fiyatlarında yukarı yönlü hareketin devam edebileceğini belirtiyor. Ancak küresel ekonomik büyüme, faiz politikaları ve jeopolitik gelişmelerin de bu süreçte önemli rol oynayacağı vurgulanıyor.

Sonuç olarak, bakır fiyatları güçlü Çin talebiyle desteklenirken, küresel arz talep dengesi ve makroekonomik gelişmeler fiyatların yönü üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor.

Çin’den gelen güçlü talep bakır fiyatlarını destekledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Çin ve Rusya, küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda artan gerilim üzerine diplomatik temaslarını yoğunlaştırdı. İki ülke, ateşkes ve siyasi çözüm vurgusu yaparken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde iş birliği mesajı verdi.

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov arasında gerçekleştirilen telefon görüşmesinde, Orta Doğu’da artan gerilim ve özellikle enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler ele alındı. Görüşmenin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) bölgedeki ticari denizciliğin korunmasına yönelik karar tasarısını oylamasından hemen önce yapılması dikkat çekti.

Wang Yi, Çin’in BMGK çerçevesinde Rusya ile iş birliğini sürdürmeye hazır olduğunu belirterek, bölgedeki tansiyonun düşürülmesi için diplomatik çabaların artırılması gerektiğini ifade etti. Çin tarafı, özellikle seyrüsefer güvenliğini tehdit eden gelişmelerin küresel petrol fiyatları ve ticaret akışları üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğine işaret etti.

Hürmüz Boğazı, dünya genelinde petrol ve doğalgaz sevkiyatının önemli bir bölümünün geçtiği stratejik bir geçiş noktası olarak öne çıkıyor. Bu nedenle bölgede yaşanan her türlü gerilim, küresel emtia piyasaları ve enerji arz güvenliği açısından yakından takip ediliyor.

Çin ateşkes ve diplomatik çözüm vurgusunu öne çıkardı

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, görüşmede Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer sorunlarının çözümünde en temel yolun mümkün olan en kısa sürede ateşkes sağlanması olduğunu vurguladı. Çin’in, uluslararası krizlerde diyalog ve müzakere yoluyla siyasi çözümü savunduğunu yineleyen Wang, tarafların gerilimi artıracak adımlardan kaçınması gerektiğini ifade etti.

Wang ayrıca, Çin ve Rusya’nın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olarak daha “objektif ve dengeli” bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini belirtti. Bu çerçevede uluslararası toplumdan daha fazla destek ve anlayış sağlanmasının önemine dikkat çekildi.

Çin’in açıklamalarında, bölgedeki çatışmaların yalnızca güvenlik değil aynı zamanda küresel ekonomi açısından da risk oluşturduğu vurgulandı. Özellikle enerji tedarik zincirlerinde yaşanabilecek aksaklıkların, ithalatçı ve ihracatçı ülkeler üzerinde maliyet baskısı yaratabileceği ifade ediliyor.

Rusya ve çin küresel konularda ortak tutum mesajı verdi

Rusya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada ise görüşmede hızlı bir ateşkes sağlanması ve siyasi-diplomatik diyalog kanallarının açılması konularının ele alındığı bildirildi. Açıklamada, iki ülkenin küresel gündemdeki birçok konuda benzer yaklaşımlar sergilediği ifade edildi.

Rus tarafı, özellikle ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla ilgili gelişmeler de dahil olmak üzere bölgesel gerilimlerin ele alındığını belirtti. Bu durum, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin yalnızca bölgesel değil, küresel güç dengeleri açısından da önemli bir başlık haline geldiğini ortaya koyuyor.

Uzmanlar, Çin ve Rusya’nın ortak diplomatik tutumunun, BMGK’daki karar süreçlerini etkileyebileceğini ve uluslararası diplomasi trafiğini hızlandırabileceğini değerlendiriyor. Bu tür koordinasyonun, özellikle enerji güvenliği ve ticaret yollarının korunması açısından kritik olduğu belirtiliyor.

Hürmüz boğazı küresel enerji arzı için kritik önem taşıyor

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği stratejik bir geçiş noktası olarak kabul ediliyor. Bu nedenle bölgede yaşanan herhangi bir aksama, küresel enerji arzı üzerinde doğrudan etkiler yaratabiliyor.

Son bir aydır devam eden çatışmaların, boğazdaki ticari deniz trafiğini önemli ölçüde kısıtladığı ve bu durumun enerji piyasalarında dalgalanmalara yol açtığı belirtiliyor. Özellikle Asya ve Avrupa pazarlarına yönelik sevkiyatlarda yaşanabilecek gecikmeler, küresel fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabiliyor.

Ekonomistler, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin yalnızca enerji sektörüyle sınırlı kalmayacağını, aynı zamanda küresel ticaret dengeleri, lojistik maliyetler ve enflasyon üzerinde de etkili olabileceğini ifade ediyor. Bu nedenle bölgede sağlanacak olası bir ateşkesin, piyasalar açısından olumlu bir sinyal olarak değerlendirilebileceği belirtiliyor.

Önümüzdeki günlerde BMGK’da yapılacak oylama ve büyük güçler arasındaki diplomatik temasların seyri, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin yönünü belirleyecek temel unsurlar arasında yer alıyor. Sürecin nasıl şekilleneceği, küresel ekonomi ve enerji piyasaları açısından yakından izlenmeye devam edecek.

Çin ve Rusya’dan Hürmüz Boğazı için ortak diplomatik hamle adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Goldman Sachs, Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmelerin etkisiyle alüminyum piyasasına yönelik fiyat tahminlerini yukarı yönlü revize etti. Banka, özellikle arz tarafındaki kesintilerin küresel piyasada dengesizlik yaratacağını öngörüyor.

Yapılan güncellemeye göre, 2026 yılının ikinci çeyreği için alüminyum fiyat tahmini ton başına 3.200 dolardan 3.450 dolara çıkarıldı. 2026 yılı ortalama fiyat beklentisi 3.200 dolara, 2027 yılı tahmini ise 2.750 dolara yükseltildi.

Arz kesintileri fiyatları yukarı taşıyor

Fiyat tahminlerindeki artışın temel nedeni, Orta Doğu’daki önemli üretim tesislerinde yaşanan hasar ve kesintiler oldu. Özellikle İran kaynaklı saldırıların büyük üretim merkezlerini etkilemesi, emtia piyasaları üzerinde baskı yarattı.

Emirates Global Aluminium’un Al Taweelah tesisinin zarar görmesi ve Aluminium Bahrain’in üretim kapasitesinin hedef alınması, arz tarafındaki riskleri artırdı.

Küresel piyasada arz açığı bekleniyor

Goldman Sachs, bu gelişmeler doğrultusunda 2026 yılı için küresel birincil alüminyum arz tahminini aşağı yönlü revize etti. Banka, piyasada yaklaşık 570.000 tonluk bir açık oluşmasını bekliyor.

Bu durum, küresel arz dengesinin bozulacağı ve fiyatların yukarı yönlü baskı altında kalabileceği anlamına geliyor.

Jeopolitik riskler belirleyici olmaya devam ediyor

Orta Doğu’daki gelişmeler, yalnızca enerji piyasalarını değil, sanayi metalleri üzerinde de etkili olmaya başladı. Uzmanlar, bölgedeki gerilimin seyrinin emtia fiyatları açısından kritik olmaya devam edeceğini belirtiyor.

Alüminyum gibi sanayi üretimi için kritik öneme sahip metallerde yaşanacak arz sorunlarının, küresel üretim zincirleri üzerinde de etkiler yaratabileceği ifade ediliyor.

Sonuç olarak, Goldman Sachs’ın yukarı yönlü revizyonu, alüminyum piyasasında arz kaynaklı risklerin önümüzdeki dönemde fiyatlar üzerinde belirleyici olacağını ortaya koyuyor.

Goldman Sachs alüminyum fiyat tahminlerini yükseltti adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

JPMorgan, 2026 yılı için küresel bakır piyasasında 130 bin ton, alüminyum piyasasında ise 230 bin ton arz açığı öngördü.

Bakırda 130 bin tonluk açık

JPMorgan, 2026 yılına ilişkin yayımladığı raporda küresel bakır piyasasında 130 bin tonluk arz açığı beklediğini açıkladı.

Banka, artan hurda arzı ve 2025 yılında yaşanan büyük arz kesintilerinin bir kısmının yeniden devreye girmesiyle birlikte bakır piyasasının 2027 yılında mütevazı bir arz fazlasına geçebileceğini öngördü.

Fiyat tahminleri yukarı seviyelerde

JPMorgan’a göre bakır fiyatları 2026’nın ikinci çeyreğinde ton başına 13.500 dolar, üçüncü çeyreğinde ise 13.000 dolar seviyesinde işlem görebilir.

Alüminyumda da arz sıkışıklığı

Alüminyum tarafında ise 2026 yılı için 230 bin tonluk arz açığı tahmin ediliyor. Banka, alüminyum fiyatlarının 2026’nın ikinci çeyreğinde ortalama 3.200 dolar/ton seviyesinde gerçekleşeceğini ve yılın ikinci yarısında da güçlü kalacağını öngördü.

JPMorgan’ın projeksiyonları, emtia piyasalarında arz-talep dengesinin önümüzdeki dönemde fiyatlamalar üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğine işaret ediyor.

JPMorgan’dan bakır ve alüminyum için arz açığı tahmini adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Londra Metal Borsası’nda (LME) işlem gören bakır fiyatları, haftayı kayıpla kapatma eğilimi gösteriyor. Stoklardaki artış ve doların güçlenmesi, fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu.

Küresel piyasalarda bakır, günlük bazda yüzde 0,3 artışla 12.842,50 dolar/ton seviyesine yükselse de, üçüncü haftalık düşüşünü kaydetmeye hazırlanıyor. Analistler, kısa vadeli toparlanmaya rağmen genel yönün aşağı olduğunu belirtiyor.

LME stokları Mart 2025’ten bu yana zirvede

LME bakır stokları 925 ton artarak 225.575 tona yükseldi. Bu seviye, Mart 2025’ten bu yana görülen en yüksek stok miktarı olarak kaydedildi. Artan stoklar, arzın talebe kıyasla daha güçlü olduğuna işaret ederek fiyatları baskılıyor.

Öte yandan dolar endeksinin Ekim ayından bu yana en güçlü haftalık performansını sergilemesi bekleniyor. Güçlü dolar, emtia fiyatlarını özellikle dolar cinsinden fiyatlanan metallerde aşağı yönlü etkiliyor.

Şanghay Vadeli İşlemler Borsası’nın Lunar Yeni Yılı tatili nedeniyle kapalı olması da işlem hacmini sınırlayan unsurlar arasında yer aldı. Borsanın 24 Şubat’ta yeniden açılması bekleniyor.

Diğer metallerde karışık seyir

Emtia piyasalarında diğer baz metallerde ise karışık bir görünüm öne çıktı. Çinko fiyatları, Şili ve Peru’daki üretim kesintilerinin etkisiyle yüzde 0,4 artarak 3.351,50 dolar/ton seviyesine yükseldi.

Nikel fiyatları, düşük envanter seviyeleri ve maden kapanışlarının desteğiyle 17.285 dolar/ton düzeyinde yatay seyretti. Alüminyum yüzde 0,5 artışla 3.082,50 dolar/tona çıkarken, kurşun fiyatları yüzde 0,2 düşüşle 1.950,50 dolar/tona geriledi.

Analistler, küresel büyüme beklentileri, jeopolitik gelişmeler ve doların seyri gibi faktörlerin emtia piyasaları üzerinde belirleyici olmaya devam ettiğini belirtiyor. Özellikle Çin talebine ilişkin sinyaller ve stok verileri, önümüzdeki dönemde bakır fiyatlarının yönü açısından kritik olacak.

Londra’da bakır haftayı kayıpla kapatıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Goldman Sachs, ABD’nin stratejik bakır stok planının hayata geçirilmesi halinde 2026 sonu fiyat tahminleri için yukarı yönlü risk oluşabileceğini açıkladı. Olası ek talebin küresel arz fazlasını önemli ölçüde absorbe edebileceği belirtildi.

Stok planı 2026 tahminleri için risk oluşturuyor

Goldman Sachs analistleri, ABD’nin stratejik stok planını devreye alması halinde 2026 yılı dördüncü çeyrek için öngördükleri ton başına 11.200 dolar seviyesindeki bakır fiyatları tahmini açısından yukarı yönlü risk bulunduğunu bildirdi. Banka, ABD’nin önerilen kapsamda stoklama yapması durumunda 2026 yılı için beklenen 300.000 tonluk küresel arz fazlasının büyük bölümünün absorbe edilebileceğini ve piyasanın arz fazlasından dengeye geçebileceğini belirtti. ABD Başkanı Donald Trump, bu ay başında otomotiv sektörünü desteklemek amacıyla “Project Vault” adlı kritik mineral rezervi oluşturulduğunu duyurmuştu. Proje kapsamında acil kullanım için 60 günlük mineral stoğu bulundurulması hedefleniyor.

Ek talep 1 milyon tona yaklaşabilir

Goldman Sachs’a göre, ABD ve Çin’in birlikte 60 günlük ek stoklama hedeflemesi halinde yaklaşık 1 milyon metrik tonluk ilave talep oluşabilir. Bu senaryoda bakır fiyatlarında yüzde 19 oranında yukarı yönlü risk ortaya çıkabileceği hesaplandı. Bununla birlikte analistler, bakırın yüksek hacimli ve likit bir piyasa olması nedeniyle söz konusu etkinin sınırlı kalabileceğine dikkat çekti. Küresel arz zinciri ve üretim kapasitesi, fiyat artışlarını dengeleyebilecek unsurlar arasında gösterildi. Bankanın değerlendirmesine göre, ABD’nin kritik mineraller için 60 günlük stoklama yapması halinde Project Vault sermayesinin yaklaşık yarısının yalnızca bakır ve alüminyum stokları için kullanılması gerekebilir. Ancak kritik mineraller politikasının, ithalat bağımlılığının yüksek olduğu daha küçük ve stratejik pazarlara, özellikle ağır nadir toprak elementlerine odaklanmasının daha olası olduğu ifade edildi. Analistler, gelişmelerin küresel emtia piyasaları ve sanayi metalleri fiyatlamaları üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğini vurguladı.

Goldman: ABD’nin bakır stoku fiyatı yukarı itebilir adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Goldman Sachs, altın fiyatlarına yönelik değerlendirmesinde, risk dengesinin açık biçimde yukarı yönlü seyrettiğini ifade etti. Banka, Aralık 2026 için ons başına 5.400 dolar seviyesindeki altın tahmininde, halen güçlü bir yükseliş riski bulunduğunu vurguladı.

Batı merkezli fon akımları fiyat oynaklığını etkiliyor

Banka, Ocak ayında gözlenen fiyat oynaklığına dair yaptığı analizde, söz konusu hareketlerin zamanlamasının Çin kaynaklı spekülasyonlardan çok Batı merkezli fon akımlarının etkisini yansıttığını belirtti. Bu açıklama, küresel piyasalarda altına olan talebin kaynaklarına yönelik önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.

2026 yılı hedefi yükseltildi

Goldman Sachs, 22 Ocak’ta yayımladığı raporunda Aralık 2026 için hedef fiyatını 4.900 dolardan 5.400 dolara yükseltmişti. Bu artış, bankanın altın piyasasına yönelik olumlu beklentilerinin güçlendiğini ortaya koyuyor. 5.400 dolarlık bu tahmin, küresel emtia piyasaları açısından önemli bir referans niteliği taşıyor.

Goldman Sachs, altın fiyatında yukarı yönlü riskin sürdüğünü belirtti adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Çin’de artan fiyat dalgalanmalarına karşı emtia piyasaları üzerinde denetim artırılıyor. Şanghay Vadeli İşlemler Borsası (SHFE), özellikle gümüş vadeli işlem sözleşmeleri başta olmak üzere çeşitli kontratlarda fiyat limitleri ve teminat oranları üzerinde sıkılaştırmaya gitti. Kararlar, 4 Şubat 2026 Çarşamba günü kapanış uzlaşmasından itibaren yürürlüğe girecek.

Gümüş kontratlarında fiyat limiti yüzde 19’a çıkarıldı

SHFE’nin yayımladığı 2026/53 sayılı duyuruya göre, borsada işlem gören gümüş vadeli işlem sözleşmeleri için günlük fiyat dalgalanma limiti yüzde 19 olarak belirlendi. Aynı zamanda:

• Korunma (hedging) pozisyonları için teminat oranı: %20
• Genel pozisyonlar için teminat oranı: %21

Borsa, olağanüstü piyasa koşullarının oluşması durumunda bu oranların yeniden değerlendirilebileceğini duyurdu.

Fuel oil ve diğer sözleşmelerde de önlem alınacak

SHFE ayrıca, 5 Şubat 2026 tarihinden itibaren fuel oil ve bazı diğer vadeli işlem sözleşmeleri için de fiyat limitleri ve teminat gerekliliklerini değiştirme kararı aldı. Bu kararın, özellikle son haftalarda yaşanan yüksek fiyat oynaklığı karşısında önleyici nitelikte olduğu vurgulandı. Uzmanlar, bu tür önlemlerin piyasa istikrarını koruma amacı taşıdığına dikkat çekiyor. Vadeli işlem kontratlarında volatilite arttığında, marjin seviyelerinin artırılması piyasa katılımcılarının daha temkinli pozisyon almasını sağlıyor.

GFEX de platin ve paladyum işlemlerini kapsayan kararlar aldı

Öte yandan Guangzhou Vadeli İşlemler Borsası (GFEX) da benzer şekilde harekete geçti. Yapılan açıklamaya göre, platin ve paladyum vadeli işlem sözleşmelerinde 5 Şubat 2026 kapanışından itibaren hem fiyat limiti hem de teminat oranlarında güncellemeye gidilecek. Bu gelişmeler, Çin’de hem enerji hem de değerli metaller piyasasında düzenleyici kurumların daha proaktif pozisyon aldığını ve yatırımcı davranışlarını disipline etme yönünde adımlar attığını gösteriyor.

Risk yönetimi ve regülasyonlar yatırımcıyı yakından ilgilendiriyor

Kaldıraçlı işlem yapılan vadeli piyasalarda, teminat oranları yatırımcıların pozisyon büyüklüklerini doğrudan etkilediği için, bu tür düzenlemeler özellikle perakende yatırımcılar açısından dikkatle izleniyor. Çin’in emtia piyasalarında uyguladığı bu risk kontrol önlemleri, aynı zamanda küresel fiyat oluşumları üzerinde de etkili olabilir. Özellikle gümüş, platin ve enerji emtiaları gibi küresel çapta işlem gören varlıklarda, Çin kaynaklı regülasyonlar kısa vadeli fiyat hareketlerini yönlendirebiliyor. Piyasa analistleri, bu tür önlemlerin geçici mi yoksa kalıcı olup olmayacağına dair gelişmelerin yakından izlenmesi gerektiğini vurguluyor.

Çin’de emtia piyasalarına yönelik risk kontrol önlemleri artıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Dünya genelinde önemli bir sanayi metali olan bakır, Londra Metal Borsası’nda (LME) ton başına 13.000 dolar seviyesini aşarak yeni bir rekor kırdı. Pazartesi günü yüzde 4’ü aşan bir artış gösteren fiyatlar, Salı günü de yükselmeye devam etti ve LME’de ton başına 13.187 dolar seviyesine ulaştı. Bu artışla birlikte, bakır Kasım ortasından bu yana yüzde 20’den fazla değer kazanmış oldu.

ABD talebi ve jeopolitik riskler fiyatları yukarı taşıdı

Fiyatlardaki bu yükselişte, ABD’de hızlanan metal talebi önemli rol oynadı. Özellikle veri merkezleri, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji altyapıları gibi alanlarda bakır kullanımının artması, yatırımcı ilgisini canlı tutuyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın ithalat tarifelerine dair açıklamaları ise, LME ve ABD fiyatları arasında kalıcı bir fiyat farkının oluşmasına yol açtı. Bu fark, dünya genelinde bakır arzında sıkıntı yaşanabileceğine dair endişeleri artırıyor. Yatırımcılar, bu durumun fiyatlar üzerinde daha fazla yukarı yönlü baskı yaratabileceğini öngörüyor.

Uzmanlardan değerlendirmeler: Grevler ve stoklar baskı yaratıyor

BMO Capital Markets emtia analisti Helen Amos, “ABD’deki tarihi stok artışı hâlâ küresel bakır fiyatlarının ana itici gücü konumunda” değerlendirmesinde bulundu. Amos’a göre, artan stoklara rağmen küresel ölçekte arzda denge sağlanamıyor. Marex’te kıdemli baz metaller stratejisti olarak görev yapan Al Munro ise, Şili’deki Mantoverde madeninde yaşanan grevin piyasada spekülatif hareketleri tetiklediğini belirtti. Munro’ya göre bu tür gelişmeler, arz tarafında kısa vadeli şoklara neden olarak fiyat oynaklığını artırıyor. Özellikle Şili ve Peru gibi büyük üretici ülkelerde yaşanabilecek jeopolitik gelişmeler ve işçi grevleri, önümüzdeki dönemde bakır piyasalarında oynaklığın sürebileceğine işaret ediyor.

Bakır fiyatları rekor kırdı: Ton başına 13.187 dolara ulaştı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Petrol fiyatları, küresel piyasalarda artan jeopolitik riskler ve arz yönlü endişelerin etkisiyle Ekim ayının sonundan bu yana en güçlü haftalık yükselişine hazırlanıyor. Özellikle Venezuela’dan yapılan ham petrol sevkiyatlarına yönelik ABD ablukası ve Washington yönetiminin Nijerya’daki bir militan gruba karşı düzenlediği askeri saldırı, enerji piyasalarında yakından izlenen başlıca gelişmeler arasında yer aldı.

Haftanın son işlem gününe doğru petrol fiyatlarında yukarı yönlü eğilim korunurken, yatırımcılar hem arz güvenliği hem de küresel talep görünümüne ilişkin sinyalleri birlikte değerlendirmeye devam ediyor. Piyasa uzmanları, son yükselişin temelinde kısa vadeli jeopolitik risklerin etkili olduğunu, ancak orta ve uzun vadeli görünümde arz fazlası beklentilerinin fiyatlar üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiğini belirtiyor.

Brent ve WTI haftalık bazda güçlü yükseldi

Uluslararası piyasalarda Brent petrolü, haftanın son işlem gününde varil başına 62,40 doların üzerine çıkarak haftalık bazda yüzde 3’ün üzerinde değer kazandı. ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolü ise 58,60 dolar seviyesinin üzerinde işlem gördü.

Bu performans, petrol fiyatlarının Ekim ayının sonundan bu yana kaydettiği en güçlü haftalık yükseliş olarak dikkat çekti. Analistler, kısa sürede yaşanan bu yükselişin daha çok arz güvenliğine yönelik endişelerden beslendiğini ifade ediyor.

ABD’nin Venezuela ve Nijerya hamleleri etkili oldu

Petrol fiyatlarındaki yükselişte öne çıkan faktörlerden biri, ABD’nin Venezuela’dan yapılan ham petrol sevkiyatlarına yönelik uyguladığı abluka oldu. Washington yönetiminin bu adımı, küresel piyasalarda arzın daha da sıkılaşabileceği yönündeki endişeleri artırdı.

Buna ek olarak, ABD’nin Nijerya’da bir militan gruba karşı düzenlediği askeri saldırı da petrol piyasalarında risk algısını yükseltti. Nijerya, Afrika’nın en büyük petrol üreticilerinden biri olarak küresel arz dengesi açısından kritik bir konumda bulunuyor.

Uzmanlar, bu tür askeri ve siyasi gelişmelerin kısa vadede petrol fiyatları için yukarı yönlü baskı oluşturduğunu, ancak kalıcı bir trend için talep ve üretim verilerinin belirleyici olacağını vurguluyor.

2025 genelinde sert yıllık düşüş dikkat çekiyor

Her ne kadar petrol fiyatları haftalık bazda güçlü bir yükseliş sergilese de, 2025 yılının geneline bakıldığında tablo farklı bir görünüm sunuyor. Brent petrolü, yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 16’lık düşüşle 2020’den bu yana en sert yıllık gerilemeye doğru ilerliyor.

Karşılaştırma yapmak gerekirse, Brent petrolünün varil fiyatı 26 Aralık 2024 tarihinde 73,26 dolar seviyesindeydi. 2024 yılı ise Brent petrolü için 74,64 dolar seviyesinden kapanmıştı.

Bu veriler, 2025 yılı boyunca petrol piyasasında aşağı yönlü baskıların ağır bastığını ve son haftalardaki yükselişin henüz bu genel tabloyu tersine çeviremediğini gösteriyor.

OPEC+ ve küresel arz fazlası beklentileri

Petrol fiyatlarındaki yıllık düşüşte, OPEC+ grubu içinde ve dışında üretimin artacağına yönelik beklentiler önemli rol oynadı. Özellikle ABD, Brezilya ve bazı Orta Doğu ülkelerinden gelen üretim artışı sinyalleri, 2026 yılına girerken küresel arz fazlası oluşabileceği beklentisini güçlendirdi.

OPEC+ ülkeleri zaman zaman üretim kısıntılarını gündeme getirse de, piyasa oyuncuları bu adımların arz fazlasını ne ölçüde dengeleyebileceği konusunda temkinli bir duruş sergiliyor.

Bu çerçevede, petrol piyasasında orta vadeli görünümde arz yönlü baskıların hâlen güçlü olduğu değerlendiriliyor.

Jeopolitik gerilimler fiyatlar için taban oluşturuyor

Analistler, jeopolitik gerilimlerin petrol fiyatları için bir tür taban oluşturduğunu ifade ediyor. Venezuela, Orta Doğu, Rusya-Ukrayna hattı ve Afrika’daki siyasi riskler, fiyatların daha sert düşmesini engelleyen unsurlar arasında sayılıyor.

Bu durum, petrol piyasasında aşağı yönlü risklerle yukarı yönlü jeopolitik risklerin aynı anda fiyatlandığı karmaşık bir görünüm yaratıyor.

BCS Financial Group: geri çekilme ihtimali var

BCS Financial Group analistlerinden Kirill Bakhtin, petrol fiyatlarındaki son yükselişi değerlendirdi. Bakhtin, petrol fiyatlarının son haftada güçlü ABD makroekonomik verileri ve artan jeopolitik istikrarsızlıktan destek aldığını belirtti.

Bakhtin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Petrol fiyatları, son haftada güçlü ABD makro verileri ve jeopolitik istikrarsızlıktan destek aldı. Ancak yeni veri akışı olmaması halinde ve siyasi etkiler zayıflarsa, fiyatlarda sınırlı bir geri çekilme görülebilir.”

Bu açıklama, mevcut yükselişin kalıcılığına ilişkin piyasalardaki temkinli yaklaşımı yansıtıyor.

ABD makro verileri talep algısını destekliyor

Petrol fiyatlarını destekleyen bir diğer unsur ise ABD’den gelen güçlü makroekonomik veriler oldu. İstihdam piyasasının dirençli seyri ve tüketim harcamalarındaki canlılık, dünyanın en büyük petrol tüketicisinde talebin güçlü kalabileceği beklentisini artırdı.

Bu durum, kısa vadede petrol fiyatları için yukarı yönlü bir destek unsuru olarak öne çıkıyor.

Talep tarafında Çin ve Avrupa belirsizliği

Buna karşın, küresel talep cephesinde Çin ve Avrupa kaynaklı belirsizlikler devam ediyor. Çin ekonomisindeki yavaşlama sinyalleri ve Avrupa’da zayıf büyüme görünümü, petrol talebine ilişkin riskler arasında yer alıyor.

Analistler, özellikle sanayi üretimi ve taşımacılık faaliyetlerindeki seyrin petrol talebi açısından yakından izlenmesi gerektiğini belirtiyor.

Enerji piyasalarında yıl sonu dengesi

Yılın son günlerine girilirken enerji piyasalarında genel olarak dengeli ancak temkinli bir hava hakim. Yatırımcılar, yıl sonu pozisyon ayarlamaları yaparken aynı zamanda 2026 yılına ilişkin arz-talep projeksiyonlarını fiyatlamaya çalışıyor.

Petrol fiyatlarındaki son haftalık yükseliş, bu süreçte jeopolitik risklerin ne denli etkili olabileceğini bir kez daha gösterdi.

Genel değerlendirme

Petrol fiyatları, ABD’nin Venezuela ve Nijerya kaynaklı hamlelerinin etkisiyle Ekim ayından bu yana en güçlü haftalık yükselişini yakalama yolunda ilerliyor. Brent petrolü 62 doların, WTI ise 58 doların üzerinde tutunurken, haftalık kazançlar yüzde 3’ü aştı.

Buna karşın, 2025 yılı genelinde petrol fiyatları hâlen sert bir yıllık düşüş eğilimi içinde bulunuyor. OPEC+ ve OPEC dışı üretim artışı beklentileri, orta vadeli görünümde baskı unsuru olmaya devam ederken, jeopolitik gerilimler fiyatlar için taban oluşturuyor.

Uzmanlara göre, yeni ekonomik veriler ve siyasi gelişmeler gelmediği takdirde, petrol fiyatlarında kısa vadede sınırlı bir geri çekilme ihtimali göz ardı edilmemeli.

Petrol fiyatları Ekim ayından bu yana en güçlü haftalık yükselişi yakalama yolunda adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Bakır fiyatları rekor kırdı, 12 bin dolar sınırına dayandı

2025 yılı sona ererken, bakır piyasaları tarihinin en sıra dışı dönemlerinden birine tanıklık ediyor. Ticaret savaşları, küresel arzda sıkılaşma ve uzun vadeli yapısal talep beklentileri birleşince, bu stratejik metal fiyatını 12.000 dolar/ton seviyesine taşıdı. Londra Metal Borsası’nda (LME) işlem gören bakır, yıl sonuna yalnızca birkaç işlem günü kalmışken, %36 artışla 11.966,50 dolara yükseldi. Bu, 2009’dan bu yana yıllık bazda en büyük fiyat artışı olarak kayıtlara geçti.

Enerji dönüşümü ve yapay zeka bakıra olan talebi artırıyor

2025 yılı boyunca bakır talebi, enerji dönüşüm projeleri ve yapay zekâ altyapılarında kullanılan yoğun bakır kablolama ihtiyacıyla desteklendi. Elektrikli araçlar, güneş enerjisi panelleri, şarj istasyonları ve yeni nesil veri merkezleri gibi alanlarda bu metalin kilit rolü, yatırımcıların iştahını kabarttı. Uzmanlar, bakırın sadece sanayi değil, teknolojik dönüşüm açısından da temel bir kaynak haline geldiğini vurguluyor. Bu nedenle, 2026 ve sonrasında da güçlü talep eğrisinin devam etmesi bekleniyor.

Arz krizinin göstergesi: İşleme ücretleri sıfırlandı

Arz tarafında yaşanan gelişmeler ise fiyatlardaki yükselişi tetikleyen diğer bir unsur oldu. 2025 boyunca çeşitli madenlerde yaşanan beklenmedik kesintiler ve üretim düşüşleri, küresel bakır arzı üzerinde ciddi baskı oluşturdu. Bu baskının en net göstergesi, yıllık cevher arz sözleşmeleri kapsamında yapılan işleme ücreti (TC/RC) görüşmelerinde ortaya çıktı. İzabe tesisleri için belirlenen işleme ücreti ton başına sıfır dolar oldu. Bu seviye, kayıtlardaki en düşük düzey olarak tarihe geçti ve arz sıkışıklığının ne denli ciddi olduğunu ortaya koydu.

ABD’ye yönelen bakır akışı küresel piyasayı geriyor

Küresel ticaret ortamında yaşanan türbülanslar ve ABD’nin ithalat tarifeleri uygulama ihtimali, 2025 yılında büyük bir bakır sevkiyatı hareketine neden oldu. ABD’ye yönelen bu hızlı tedarik, dünyanın geri kalan bölgelerinde arzın daha da sıkılaşmasına yol açtı. Bu durum, özellikle Avrupa ve Asya’daki sanayiciler açısından tedirginliğe neden olurken, yatırımcılar da spekülatif pozisyonlarını artırarak fiyatları daha da yukarı taşıdı.

2026 yılına yönelik tahminler daha yüksek seviyelere işaret ediyor

2026 yılı için yapılan öngörüler ise bakır fiyatlarında daha fazla artışa işaret ediyor. Citigroup, özellikle ABD kıyılarına metal ulaştırmak için yaşanacak lojistik rekabetin, fiyatları ikinci çeyrekte ton başına 13.000 dolara taşıyabileceğini belirtiyor. Goldman Sachs ise geçtiğimiz hafta yayınladığı analizinde, bakırı 2026 yılı için “en çok tercih edilen metal” olarak sınıflandırdı. Banka, küresel yeşil dönüşüm politikalarının ve altyapı yatırımlarının bakır talebini uzun vadeli olarak artıracağını öngörüyor.

Diğer metallerde de yükseliş trendi sürüyor

Bakır dışında, diğer değerli metaller ve endüstriyel metallerde de 2025 yıl sonu itibarıyla olumlu bir tablo çiziliyor. LME’de: – Alüminyum %0,42 yükselerek güçlü bir kapanış yaptı. – Çinko fiyatı %0,65 artış gösterdi. – Kalay %0,84 yükselirken, – Nikel %1,3’lük değer kazanımıyla dikkat çekti. – Kurşun ise %0,23 düşüşle negatif ayrıştı. Bu tablo, genel olarak metallerdeki pozitif eğilimin sürdüğünü ve emtia piyasalarının yılın son haftalarına güçlü girdiğini ortaya koyuyor.

Sonuç: Bakır piyasasında tarihi bir dönüşüm yaşanıyor

Sonuç olarak, 2025 yılı bakır piyasası açısından hem arz hem talep tarafında köklü bir dönüşüm yılı oldu. Yapay zekâ, yeşil enerji dönüşümü ve altyapı yatırımları, talebi desteklerken; jeopolitik riskler, lojistik sorunlar ve üretim kesintileri arzı baskıladı. Bu dengesizlik, fiyatların rekor seviyelere ulaşmasına yol açarken, 2026 yılında da benzer dinamiklerin süreceği yönünde beklentiler artıyor. Analistlere göre, bakır artık sadece bir sanayi metali değil, aynı zamanda stratejik bir yatırım aracı haline geldi.

Bakır fiyatı 12 bin dolara dayandı: Arz sıkıntısı artıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Londra Metal Borsası’nda (LME) bakır fiyatları, geçtiğimiz günlerde ulaştığı rekor seviyelerin ardından %0,99 düşüşle ton başına 11.073 dolara geriledi. Öte yandan Şangay Vadeli İşlemler Borsası’nda aynı vadeli kontrat %0,25 artarak ton başına 88.270 yuan seviyesine çıktı.

Doların güçlenmesi bakırda baskı oluşturdu

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimi sonrası doların güç kazanması, dolar cinsinden fiyatlanan emtialar üzerinde baskı yaratmaya devam ediyor. Ancak bazı analistlere göre uzun vadeli görünüm halen pozitif.

ING analistleri, küresel arz sorunları ve maden üretimindeki kısıtlar nedeniyle 2025-2026 döneminde bakır fiyatlarının yukarı yönlü potansiyele sahip olduğunu belirtiyor.

Glencore ve Anglo American raporları beklentileri etkiledi

Glencore ve Anglo American'ın açıkladığı düşük üretim verileri, küresel arz tarafındaki sıkışıklığın sürdüğünü ortaya koydu. Bu gelişme sonrası bazı piyasa aktörleri, 2025’e yönelik fiyat tahminlerini yukarı yönlü revize etti.

Ayrıca, ABD ile Çin arasında ticaret anlaşmasına dair iyimserlik ve küresel düzeyde gevşeyen para politikası, metal sektöründeki risk iştahını destekliyor.

Diğer metallerde LME ve Şangay Borsası fiyatları

LME'de bakır dışındaki metallerde genel olarak aşağı yönlü bir seyir izlendi:

• Alüminyum: %0,55 düşüşle 2.871 dolar
• Nikel: %0,3 düşüşle 15.320 dolar
• Kurşun: %0,12 düşüşle 2.024 dolar
• Kalay: %0,19 düşüşle 36.150 dolar
• Çinko: %0,54 düşüşle 3.066 dolar

Şangay Vadeli İşlemler Borsası’nda ise tablo karmaşıktı:

• Alüminyum: %0,05 artışla 21.265 yuan
• Nikel: %0,1 artışla 121.140 yuan
• Kurşun: %0,06 artışla 17.370 yuan
• Kalay: %0,69 düşüşle 284.270 yuan
• Çinko: %0,09 düşüşle 22.375 yuan

Bakır fiyatları rekor sonrası düştü, analistler uzun vadede iyimser adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Bakır fiyatları, Çinli alıcıların yaklaşan Ulusal Gün tatili öncesinde stok yenilemek amacıyla piyasaya dönmesiyle yükseldi. Şanghay Vadeli İşlemler Borsası’nda (SHFE) en çok işlem gören kontrat %0,14 artışla 79.910 yuan (11.234,83 dolar) seviyesinde kapanarak önceki günkü bir haftalık düşüşünü tersine çevirdi. Londra Metal Borsası (LME)’de üç ay vadeli bakır %0,37 değer kazanarak 9.977 dolardan işlem gördü.

Sanayi talebi ve üretim beklentisi fiyatları destekledi

Analistler, fiyatlardaki düşüşü fırsat bilen sanayi ve inşaat sektöründeki alıcıların piyasaya dönmesinin fiyatlara yukarı yönlü ivme kazandırdığını belirtiyor. Ayrıca sülfürik asit gibi yan ürün gelirlerindeki düşüş nedeniyle Çinli eritme tesislerinde üretim kesintisi beklentisi, arz tarafında daralma ihtimalini güçlendirdi.

Diğer metallerde karışık seyir izlendi

SHFE’de alüminyum %0,02 ve kurşun %0,23 yükselirken, nikel %0,06 ve çinko %0,14 geriledi. Kalay ise %0,54 düşüş kaydetti. LME tarafında alüminyum %0,24, nikel %0,22 ve kalay %0,43 artış gösterdi. Buna karşılık çinko %0,36 ve kurşun %0,10 değer kaybetti.

Doların güçlenmesi fiyatları sınırladı

Fiyat artışlarını sınırlayan en önemli faktör doların güçlenmesi oldu. Dolar cinsinden fiyatlanan metallerin diğer para birimleriyle alımını pahalı hale getirmesi, talep üzerinde baskı oluşturdu. Ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında yapılması planlanan telefon görüşmesi öncesinde piyasaların temkinli hareket ettiği bildirildi.

Çinli alıcıların talebiyle bakır fiyatları yeniden yükselişe geçti adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.