Çin ekonomisi, küresel tedarik zincirlerindeki kırılmalar ve Orta Doğu’da tırmanan savaşın yarattığı enerji şoku endişeleriyle dış ticarette tarihi bir eksen kayması yaşıyor. İhracatta sert yavaşlama görülürken, ithalattaki rekor sıçrama küresel makroekonomik dengeleri yeniden şekillendiriyor.

Küresel jeopolitik krizlerin makroekonomik yansımaları ve çin ekonomisi

Modern küresel ekonomi, uluslararası ticaret rotalarının, enerji tedarik zincirlerinin ve kıtalararası nakliye ağlarının birbirine sıkı sıkıya entegre olduğu devasa ve hassas bir ekosistemdir. Bu karmaşık makroekonomik mimaride, dünyanın en büyük üretim üssü ve ikinci büyük ekonomisi olan Çin Halk Cumhuriyeti’nin dış ticaret verileri, sadece kendi ulusal büyüme hedeflerini değil, tüm dünyanın enflasyon, büyüme ve sanayi üretim dinamiklerini doğrudan belirleyen en kritik barometre işlevini görmektedir. 2026 yılının bahar aylarında, özellikle Orta Doğu coğrafyasında Amerika Birleşik Devletleri ve İran ekseninde tırmanan askeri çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’na yönelik abluka endişeleri, küresel emtia piyasalarında eşi benzeri görülmemiş bir arz şoku (supply shock) korkusu yaratmıştır. Bu jeopolitik gerilimin küresel talep üzerinde yarattığı yıkıcı baskı, Çin’in Mart ayı dış ticaret verilerinde adeta bir deprem etkisi yaratarak, ülkenin ihracata dayalı büyüme modelinin dışsal şoklara karşı ne denli kırılgan olduğunu bir kez daha tüm çıplaklığıyla gözler önüne sermiştir.

Ekonomik krizlerin ve savaşların finansal piyasalara entegrasyonu, genellikle dış ticaret istatistiklerindeki ani sapmalar (deviations) üzerinden okunur. Çin Genel Gümrük İdaresi tarafından yayımlanan son veriler, küresel ekonominin içinden geçtiği bu fırtınalı dönemin faturasının ne kadar ağır olduğunu kanıtlamaktadır. Yılın ilk iki ayında (Ocak-Şubat dönemi) kaydedilen yüzde 21,8’lik güçlü artışın ardından, Mart ayında ihracatın yıllık bazda sadece yüzde 2,5 seviyesinde büyüme göstermesi, piyasalarda tam anlamıyla bir soğuk duş etkisi yaratmıştır. Bu dramatik frenleme, uluslararası ekonomistlerin ve finans kuruluşlarının yüzde 8,0 olan medyan büyüme beklentisinin çok uzağında kalarak, son altı ayın en düşük ihracat artış seviyesine işaret etmiştir. Küresel talebin zayıflaması, navlun maliyetlerindeki astronomik artışlar ve Batılı ülkelerin yüksek faiz politikaları nedeniyle tüketim iştahının kesilmesi, Çin’in ihracat motorunu durma noktasına getiren başlıca makroekonomik faktörler olarak öne çıkmaktadır.

İhracattaki sert yavaşlamanın temel nedenleri ve talep yıkımı

Bir ülkenin ihracat performansındaki ani düşüşler, sadece o ülkenin üretim kapasitesiyle değil, hedef pazarların (ihracat pazarlarının) satın alma gücündeki erimeyle doğrudan ilişkilidir. Çin’in ihracatındaki bu yüzde 2,5’lik zayıf büyüme oranının arkasında, “talep yıkımı” (demand destruction) olarak adlandırılan makroekonomik bir olgu yatmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği gibi Çin’in en büyük ticari partnerleri, son yıllarda enflasyonla mücadele kapsamında uyguladıkları sıkı para politikaları (niceliksel sıkılaştırma ve yüksek politika faizleri) neticesinde kendi iç taleplerini bilinçli olarak soğutmuşlardır. Tüketicilerin harcanabilir gelirlerinin (disposable income) düşmesi ve kredi maliyetlerinin artması, elektronik eşya, tekstil, mobilya ve beyaz eşya gibi Çin’in ana ihraç kalemlerine olan küresel talebi ciddi şekilde baltalamıştır.

Bununla birlikte, ihracattaki düşüşün tek nedeni zayıflayan talep değildir; lojistik darboğazlar ve jeopolitik riskler de süreci felce uğratmıştır. Orta Doğu’daki savaş nedeniyle Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı gibi kritik deniz ticaret yollarının güvenliğinin tehlikeye girmesi, devasa konteyner gemilerini Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’nu dolaşmaya mecbur bırakmıştır. Bu rotasyon değişikliği (re-routing), teslimat sürelerini haftalarca uzatırken, navlun fiyatlarını ve deniz sigorta primlerini (savaş riski primleri) astronomik seviyelere çıkarmıştır. Çinli ihracatçılar, artan bu lojistik maliyetleri kar marjlarından fedakarlık ederek karşılamaya çalışsalar da, birçok uluslararası alıcı yüksek maliyetler ve gecikmeler nedeniyle siparişlerini iptal etmiş veya askıya almıştır. Bu durum, Çin fabrikalarındaki sipariş defterlerinin (order books) hızla boşalmasına ve ihracat verilerindeki o dramatik daralmanın resmi kayıtlara geçmesine neden olmuştur.

İthalatta yaşanan tarihi sıçrama ve stratejik stoklama hamlesi

İhracat cephesinde yaşanan bu karamsar tabloya karşılık, madalyonun diğer yüzünde, yani ithalat tarafında eşine az rastlanır bir patlama yaşanmıştır. Çin Genel Gümrük İdaresi verilerine göre, Mart ayında ithalat, piyasaların yüzde 7,0’lik cılız beklentisini kelimenin tam anlamıyla ezip geçerek yıllık bazda yüzde 27,8 oranında muazzam bir artış kaydetmiştir. Bu rakam, küresel pandeminin ardından tedarik zincirlerinin yeniden açıldığı Kasım 2021’den bu yana görülen en güçlü büyüme ivmesini temsil ederken, Ocak-Şubat dönemindeki yüzde 19,8’lik artışın da çok üzerine çıkarak ithalat ivmesinin ivmelenerek arttığını (accelerating growth) kanıtlamıştır. Peki, ihracatı yavaşlayan ve iç pazarında gayrimenkul krizi gibi yapısal sorunlarla boğuşan bir ekonomi, neden ithalatını böylesine devasa bir oranda artırır?

Bu yüzde 27,8’lik ithalat sıçramasının arkasındaki temel itici güç, Çin hükümetinin yaklaşan küresel krizlere karşı uyguladığı “stratejik stoklama” (strategic stockpiling) politikasıdır. Orta Doğu’daki savaşın genişlemesi ve olası bir deniz ablukası nedeniyle küresel petrol, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve endüstriyel hammadde tedarikinin kesintiye uğrama ihtimali, Pekin yönetimini acil eylem planlarını devreye sokmaya itmiştir. Çin devleti ve devlete ait enerji şirketleri (SOEs), enerji fiyatları daha da kontrolden çıkmadan veya ticaret yolları tamamen kapanmadan önce, depolarını ağzına kadar doldurmak için küresel piyasalardan agresif bir şekilde petrol, kömür, demir cevheri, bakır ve tarımsal emtia satın alımları gerçekleştirmiştir. Bu panik alımları (front-loading), ithalat faturasını şişiren en büyük etkendir. Ayrıca, Çin’in yarı iletken (çip) sektöründe Batı’nın uyguladığı teknolojik ambargolara karşı kendi yerli çip üretimini hızlandırmak için yurt dışından devasa miktarlarda çip üretim ekipmanı (litografi makineleri) ithal etmesi de bu rekor artışın yapısal nedenleri arasında yer almaktadır.

Daralan dış ticaret fazlası ve dış ticaret hadlerindeki bozulma

Makroekonomik denge açısından bir ülkenin ihracatı ile ithalatı arasındaki fark olan dış ticaret dengesi (trade balance), o ülkenin döviz rezervlerinin, milli gelirinin ve para biriminin gücünü belirleyen en temel göstergelerden biridir. Çin’in Mart ayı dış ticaret dengesinde, ihracattaki yavaşlama ve ithalattaki keskin yükselişin çapraz etkisiyle (scissor effect) şiddetli bir daralma görülmüştür. Mart ayı ticaret fazlası 51,13 milyar dolar olarak kaydedilirken, piyasaların 113 milyar dolarlık devasa beklentisinin yarısına bile ulaşamayarak büyük bir hayal kırıklığı yaratmıştır. Çin gibi on yıllardır devasa ticaret fazlaları vererek küresel döviz rezervlerini biriktiren bir ihracat makinesi için ticaret fazlasının bu denli hızlı erimesi, alarm zillerinin çalması anlamına gelmektedir.

Bu daralmanın temelinde yatan ekonomik olgu, “dış ticaret hadlerindeki” (terms of trade) bozulmadır. Dış ticaret hadleri, bir ülkenin ihraç ettiği malların fiyat endeksinin, ithal ettiği malların fiyat endeksine oranıdır. Çin, küresel pazar payını korumak ve yavaşlayan talebi canlandırmak için ihraç ettiği mamul malların (elektrikli araçlar, güneş panelleri, elektronikler) fiyatlarını düşürerek dünyayı “deflasyon” ihraç ederken; diğer yandan ülkesine ithal etmek zorunda olduğu petrol, doğal gaz ve metallerin fiyatları jeopolitik savaşlar nedeniyle astronomik seviyelere çıkmıştır. Ucuz fiyata mal satıp, pahalı fiyata hammadde almak, ülkenin ticaret fazlasını acımasızca tırpanlamıştır. Ticaret fazlasındaki bu erime, Çin’in cari işlemler dengesi (current account) üzerinde baskı oluşturarak, ülkeye giren net döviz miktarını azaltmakta ve ekonomik büyümenin finansman modelini zorlaştırmaktadır.

Yuan bazlı verilerin analizi ve döviz kurlarındaki asimetri

Uluslararası ticaret verileri genellikle Amerikan doları cinsinden ifade edilse de, ülkenin kendi yerel para birimi cinsinden (Yuan/RMB) açıklanan veriler, kur dalgalanmalarının (FX fluctuations) etkisinden arındırılmış gerçek ekonomik aktiviteyi okumak için çok daha sağlıklı bir perspektif sunar. Yuan bazında bakıldığında, ilk çeyrek ihracatı yıllık yüzde 11,9, ithalatı ise yüzde 19,6 artış göstermiştir. Ancak Mart ayı özelinde yuan bazlı ihracat yüzde 0,7 oranında net bir gerileme (daralma) kaydederken, ithalat yüzde 23,8 oranında şiddetli bir yükseliş yaşamıştır. Dolar bazındaki yüzde 2,5’lik ihracat büyümesinin, Yuan bazında yüzde -0,7’lik bir küçülmeye dönüşmesi, döviz kurlarındaki asimetrik hareketliliğin dış ticaret istatistikleri üzerindeki illüzyonunu ortaya koymaktadır.

Bu asimetrinin nedeni, Amerikan dolarının küresel çapta (özellikle Fed’in yüksek faiz politikası ve güvenli liman talebi nedeniyle) Yuan karşısında değer kazanmış olmasıdır. Çin Merkez Bankası (PBOC), Yuan’ın çok hızlı değer kaybetmesini engellemek için kamu bankaları aracılığıyla piyasaya müdahale etse de, kurdaki zayıflık ithalat faturasını Yuan cinsinden çok daha maliyetli hale getirmiştir. İthalatın Yuan bazında yüzde 23,8 artması, Çinli şirketlerin dışarıdan aldıkları enerji ve teknoloji ürünleri için kendi yerel para birimleriyle çok daha ağır bir bedel ödediklerini kanıtlamaktadır. Bu durum, Çin iç piyasasında üretici fiyat endeksi (ÜFE) üzerinde yukarı yönlü bir maliyet baskısı yaratma potansiyeli taşımakta ve şirketlerin kar marjlarını adeta bir mengene gibi sıkıştırmaktadır.

Dünyanın fabrikasından dünyanın pazarına vizyoner dönüşüm

Dış ticaret verilerinin açıklanmasının ardından kamuoyuna hitap eden Çin Gümrük İdaresi Başkan Yardımcısı’nın yaptığı değerlendirmeler, sadece istatistiksel bir savunma değil; aynı zamanda Çin devletinin gelecekteki makroekonomik vizyonunun (grand strategy) resmi bir ilanıdır. Yetkili, ilk çeyrek ithalatının tarihsel olarak aynı dönemle kıyaslandığında rekor düzeye ulaştığını ve bu güçlü seyreden ithalat ile ihracat büyümesinin, yıllık dış ticaret performansının istikrarlı bir şekilde sürdürülmesi için sağlam bir zemin oluşturduğunu vurgulamıştır. Ancak asıl paradigma değişimi, Başkan Yardımcısı’nın şu stratejik cümlesinde gizlidir: “Çin yalnızca dünyanın fabrikası (world’s factory) olmakla kalmayıp aynı zamanda dünyanın pazarı (world’s market) olmaya da isteklidir.”

Ekonomi literatüründe “Çifte Döngü” (Dual Circulation) stratejisi olarak bilinen bu yaklaşım, Çin’in sadece ucuz işgücüne ve montaja dayalı ihracat modelini terk ederek, 1.4 milyarlık devasa iç pazarının tüketim gücünü harekete geçirmeyi hedeflediğini göstermektedir. “Dünyanın pazarı olma” hedefi, Çin’in küresel markalar, yüksek teknolojili ürünler ve kaliteli tüketim malları için nihai bir tüketim merkezi haline gelmesini ifade eder. Bu strateji, Çin’i Batı’nın tüketim iştahına bağımlı olmaktan kurtararak, kendi iç dinamikleriyle büyüyen, kendine yeten (self-reliant) ve küresel ekonomiyi kendi ithalat talebiyle yönlendiren bir süper güç konumuna taşımayı amaçlamaktadır. İthalattaki rekor sıçrama, sadece enerji stoklaması olarak değil, aynı zamanda bu devasa iç pazarın dünyaya entegre olma iştahının bir sinyali olarak da okunmalıdır. Çin, dış ticaretin istikrarlı ölçeğini sürdürmeyi teşvik etme kapasitesine sahip olduğunu belirterek, küresel tedarik zincirlerinin merkezinde kalmaya kararlı olduğunun altını çizmektedir.

Jeopolitik çatışmalar ve tedarik zincirlerindeki karmaşık etkiler

Makroekonomik istikrarın baş düşmanı belirsizliktir. Çinli yetkilinin konuşmasında dış belirsizliklerin yüksek seyrini koruduğuna dikkat çekmesi ve jeopolitik çatışmaların küresel tedarik zincirleri üzerindeki karmaşık (complex) etkisinin devam ettiğini belirtmesi, mevcut ekonomik tablonun ne kadar kırılgan bir fay hattı üzerinde durduğunu doğrulamaktadır. Küresel ticaret, artık sadece arz ve talep kurallarına göre değil; gümrük tarifeleri, ihracat kontrolleri, ekonomik yaptırımlar (sanctions) ve askeri ablukalar gibi “jeo-ekonomik” silahlarla şekillenmektedir. Çin’in en büyük pazarları olan Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri, “riskten arınma” (de-risking) ve “Çin Artı Bir” (China Plus One) stratejileri kapsamında kendi tedarik zincirlerini Çin’den çıkararak Hindistan, Vietnam ve Meksika (nearshoring/friendshoring) gibi ülkelere kaydırmaya çalışmaktadır.

Bunun üzerine bir de Orta Doğu’da yaşanan fiili savaş durumu ve enerji rotalarının güvenliğinin kaybolması eklendiğinde, Çinli üreticilerin üretim planlaması yapmaları, hammadde tedarik etmeleri ve ürünlerini müşterilerine zamanında teslim etmeleri neredeyse imkansız bir denkleme dönüşmektedir. Karmaşık etkilerden kasıt; örneğin bir otomobil parçasının üretiminde kullanılan kritik bir mineralin savaş nedeniyle tedarik edilememesi sonucu, binlerce kilometre ötedeki devasa bir üretim bandının haftalarca durmasıdır. Küresel ekonomi öylesine birbirine kenetlenmiştir ki, Kızıldeniz’de patlayan bir füze, Çin’in Shenzhen kentindeki bir fabrikanın vardiya iptal etmesine ve dolayısıyla işsizlik oranlarının artmasına doğrudan neden olabilmektedir. Çin hükümeti, bu jeopolitik labirentin içinden çıkmak ve tedarik zinciri dayanıklılığını (supply chain resilience) artırmak için muazzam bir maliyet ve çaba harcamaktadır.

İlk çeyrek gsyh büyümesi ve dış ticaretin destekleyici rolü

Dış ticaret istatistikleri, bir ülkenin Gayrisafi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYH) hesaplanmasında kullanılan dört temel bileşenden (Tüketim, Yatırım, Kamu Harcamaları ve Net İhracat) birini oluşturur. Haber metninin sonunda belirtildiği üzere, dış baskılara rağmen ticaret, Perşembe günü açıklanacak olan ilk çeyrek GSYH verileri öncesinde temel büyüme faktörü olmayı sürdürmektedir. İhracatta Mart ayında yaşanan sert frenlemeye rağmen, Ocak ve Şubat aylarındaki güçlü performansın yarattığı rüzgar, ilk çeyreğin genelinde net ihracatın ekonomik büyümeye hala pozitif bir katkı sunmasını sağlayacaktır.

Ancak, ithalatın ihracattan çok daha hızlı artması (yüzde 27,8’e karşı yüzde 2,5), “Net İhracat” (İhracat eksi İthalat) kaleminin matematiksel olarak küçülmesine neden olmuştur. Net ihracatın küçülmesi, GSYH büyümesinden puan silinmesi (drag on growth) anlamına gelir. Bu durum, Çin hükümetinin yüzde 5 civarındaki resmi büyüme hedefini (growth target) tutturabilmesi için ekonomik modelin diğer sacayaklarına (özellikle iç tüketim ve devlet destekli sabit sermaye yatırımlarına) çok daha fazla yük binmesine yol açacaktır. Eğer iç piyasadaki tüketiciler, gayrimenkul krizinin yarattığı servet kaybı (negative wealth effect) nedeniyle harcama yapmaktan kaçınmaya devam ederlerse ve net ihracat da dış şoklar nedeniyle daralırsa, Pekin yönetiminin devasa boyutlarda yeni mali teşvik paketleri (fiscal stimulus) ve Merkez Bankası (PBOC) üzerinden agresif parasal genişleme (monetary easing) adımları atması kaçınılmaz bir zorunluluk haline gelecektir.

Kapasite fazlası tartışmaları ve küresel ticaret savaşları riski

Çin’in Mart ayı verilerinde kendini gösteren bu makroekonomik tıkanıklık, aynı zamanda uluslararası arenada giderek alevlenen “kapasite fazlası” (overcapacity) tartışmalarının da merkezini oluşturmaktadır. İhracatın yavaşlaması, Çin fabrikalarının ürettiği milyonlarca elektrikli aracın, milyonlarca gigawattlık güneş panelinin ve binlerce tonluk çeliğin ülke sınırları içinde sıkışıp kalması riskini doğurmaktadır. Çinli üreticiler, ellerindeki bu stokları eritmek ve nakit akışlarını sürdürebilmek için fiyat kırma (price dumping) yoluna giderek ürünlerini küresel pazarlara maliyetin bile altında satmaya çalışmaktadırlar.

Ancak bu durum, ABD ve Avrupa Birliği gibi gelişmiş ekonomilerde yerli sanayinin çökmesi korkusunu tetiklediği için, Çin’e karşı ağır gümrük tarifelerinin, anti-damping soruşturmalarının ve korumacı ticaret bariyerlerinin (protectionist barriers) hızla yükseltilmesine neden olmaktadır. Çin’in bir yandan ithalata bağımlı enerji faturası artarken, diğer yandan ürettiği katma değerli ürünleri satacak pazar bulmakta zorlanması, ülkeyi tarihin en karmaşık ticaret savaşlarından birinin içine çekmektedir. “Dünyanın pazarı olma” hedefi, aslında Batı’nın bu korumacı reflekslerine karşı atılmış bir zeytin dalıdır; yani “bize ihracat kapılarınızı kapatırsanız, biz de 1.4 milyarlık devasa pazarımızı sizin şirketlerinize kapatırız” şeklindeki üstü kapalı bir diplomatik ve ekonomik pazarlık (leverage) stratejisidir.

Sonuç: jeo-ekonomik türbülansta yeni bir denge arayışı

Sonuç itibarıyla, Çin’in 2026 yılı Mart ayı dış ticaret verileri, salt bir istatistiksel rapor olmanın çok ötesinde; küresel güç mücadelelerinin, enerji şoklarının ve değişen tüketim alışkanlıklarının ekonomi bilimi üzerindeki izdüşümüdür. İhracattaki yüzde 2,5’lik sert yavaşlama, küreselleşmenin (globalization) altın çağının geride kaldığını ve yerini “bölgeselleşme” ve “korumacılığın” aldığı yeni bir çağa bıraktığını kanıtlamaktadır. İthalattaki yüzde 27,8’lik rekor sıçrama ise, jeopolitik krizlerin devletleri nasıl panik halinde stratejik hammadde stoklamaya ittiğini ve dünya emtia piyasalarındaki fiyat oynaklığını (volatility) nasıl körüklediğini göstermektedir.

Önümüzdeki dönemde Çin ekonomisinin ve dolayısıyla küresel büyümenin kaderini belirleyecek en kritik faktörler; Orta Doğu’daki savaşın enerji rotalarında yaratacağı fiziki tahribatın boyutu, Batılı merkez bankalarının faiz indirim döngüsüne başlama takvimi ve Çin hükümetinin iç tüketimi canlandırmak için uygulayacağı makro ihtiyati tedbirlerin başarısı olacaktır. Dış ticaret fazlası daralan, enerji maliyetleri artan ve hedef pazarları daralan Çin, sadece üretim bantlarını değil, tüm ekonomik vizyonunu “dünyanın pazarı” olma ekseninde yeniden inşa etmek gibi devasa bir tarihi sınavla karşı karşıyadır. Perşembe günü açıklanacak olan GSYH verileri, bu zorlu sınavın ilk çeyrekteki faturasını tüm dünyaya ilan edecektir.

Çin’in ihracatında sert yavaşlama yaşanırken ithalat %27,8 arttı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Almanya'nın Çin ile ticaret açığı 2025 yılı sonunda rekor seviyeye ulaşabilir. Germany Trade & Invest (GTAI) tarafından yapılan son tahmine göre, bu yıl iki ülke arasındaki dış ticaret açığı 87 milyar euro ile tarihi bir seviyeye yükselebilir. Bu rakam, 2022 yılında kaydedilen 84 milyar euroluk açığın da üzerine çıkacak.

GTAI: Ticaret dengesi Almanya’nın aleyhine bozuluyor

Reuters tarafından aktarılan bilgilere göre, Almanya'nın resmi dış ticaret ve yatırım destek kurumu GTAI'nin Bölgesel Müdür Yardımcısı Christina Otte, Çin ile ticaretteki bu yapısal dengesizliğin ülke ekonomisi açısından olumsuz sonuçlar doğurduğunu belirtti. Otte, “Bu bir dengesizlik ve kesinlikle bizim çıkarımıza değil” ifadelerini kullandı.

Almanya, özellikle 2000’li yıllardan bu yana Çin’i stratejik bir ihracat pazarı olarak değerlendirmişti. Ancak son yıllarda Çin’in üretim yapısı ve ihracat gücü giderek artarken, Almanya'nın Çin'e yönelik ihracatında gerileme dikkat çekiyor.

Almanya’nın Çin’e ihracatı yüzde 11’in üzerinde düşecek

Christina Otte'ye göre, söz konusu dengesizliğin temelinde zayıf Alman ihracat performansı yatıyor. Otte, 2025 yılı itibarıyla Almanya'nın Çin'e ihracatının yüzde 11’in üzerinde düşmesinin beklendiğini aktardı. Bu düşüş, Çin pazarındaki rekabetin artması ve Çin'in yerli üretimi destekleme politikalarının bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

“Çin bir müşteri pazarı olarak kaymaya başladı” diyen Otte, Almanya'nın Çin'e yaptığı ihracat hacmi açısından altıncı sıraya gerileyeceğini öngörüyor. Bu sıralamada Almanya’nın Çin’in arkasında kalabileceği ülkeler arasında İtalya da yer alıyor. Otte, “Yalnızca birkaç yıl önce Almanya, Çin’in en büyük ikinci tedarikçisiydi. Şimdi ise ciddi bir gerileme söz konusu” dedi.

Çin'den Almanya’ya ihracat artıyor, açık büyüyor

Çin Gümrük İdaresi tarafından açıklanan verilere göre, Ocak-Eylül 2025 döneminde Çin'in Almanya’ya ihracatı yüzde 11 oranında artış gösterdi. Buna karşılık Çin'in ABD’ye ihracatı yüzde 17 oranında düştü. Bu tablo, Çin'in ticaret rotasında Avrupa’ya doğru bir kaymanın başladığını gösteriyor.

Almanya açısından bakıldığında ise bu gelişme, ithalat bağımlılığının arttığına ve yüksek teknoloji ürünlerinin Çin kaynaklı olarak tedarik edildiğine işaret ediyor. Özellikle otomotiv, elektronik ve enerji teknolojileri gibi alanlarda Çin menşeli ürünlerin Almanya pazarındaki payı giderek büyüyor.

Jeopolitik belirsizlikler ve üretim yapısındaki değişim etkili

Uzmanlara göre Almanya’nın Çin ile ticaret açığının artmasında küresel ekonomik eğilimlerin de etkisi büyük. Çin, pandemi sonrası dönemde üretim zincirlerini hızla yeniden yapılandırırken, Almanya ve Avrupa Birliği genelinde arz kısıtları ve tedarik sorunları yaşandı. Ayrıca Çin’in yerli markalarını küresel pazara daha agresif şekilde sunması da Almanya’nın rekabet gücünü zayıflattı.

Öte yandan, Avrupa'da artan enerji maliyetleri ve jeopolitik belirsizlikler, Alman sanayisinin rekabetçiliğini sınırlandırdı. Bu durum, ithalatın artmasına ve ihracat pazarlarında kayıplara neden oldu. Özellikle yeşil dönüşüm yatırımları ve teknolojik modernizasyon alanlarında Almanya'nın yavaş ilerlemesi dikkat çekiyor.

Almanya’nın dış ticaret stratejisi yeniden şekilleniyor

Federal Hükümet, bu dengesizliği azaltmak ve Çin’e olan ekonomik bağımlılığı azaltmak amacıyla tedarik zincirlerini çeşitlendirme politikalarına ağırlık veriyor. Alternatif pazarlara yönelmek, özellikle Güneydoğu Asya, Hindistan ve Latin Amerika gibi bölgelerle ticari ilişkileri güçlendirmek, Almanya'nın uzun vadeli hedefleri arasında yer alıyor.

Ancak kısa vadede Çin ile ticaretteki açık büyümeye devam edecek gibi görünüyor. Bu durum hem sanayi politikalarının hem de dış ticaret stratejilerinin gözden geçirilmesini zorunlu kılıyor.

Almanya’nın Çin ile ticaret açığı 87 milyar euroya çıkabilir adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ağustos ayı dış ticaret verilerine ilişkin değerlendirmede bulundu. Şimşek, küresel ekonomideki belirsizliklerin azalması ve enerji fiyatlarındaki düşük seyrin dış denge açısından olumlu bir tabloya işaret ettiğini söyledi.

Dış ticaret açığı 87,5 milyar dolara indi

Şimşek, X üzerinden yaptığı açıklamada, “Ağustosta yıllık dış ticaret açığı 87,5 milyar dolara geriledi. Takvim etkisi ve geçen aylarda öne çekilen talep nedeniyle ağustos ayında ithalat yıllık %3,9, ihracat ise %0,9 azaldı” ifadelerini kullandı. Bakan, altın ve enerji hariç ihracatın yıllık bazda %1,2 artış gösterdiğini de kaydetti.

Küresel koşullar dış dengeyi destekliyor

Şimşek, küresel ekonomideki belirsizliklerin azalmasının yanı sıra paritedeki olumlu görünüm ve düşük enerji fiyatlarının dış dengede iyileşmeye katkı sağladığını vurguladı. Uzmanlara göre bu gelişmeler, Türkiye’nin dış ticaret dengesi üzerinde baskıyı azaltırken, orta vadeli program hedeflerini destekleyici nitelikte.

Şimşek: Dış ticaret açığı ağustosta 87,5 milyar dolara geriledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, dış ticaret ve cari işlemler dengesine ilişkin yaptığı açıklamada, “Cari açığın milli gelire oranının %1,5 ile OVP tahminimizin altında kalmasını bekliyoruz” dedi.

Mayıs’ta yıllık cari açık 16 milyar dolar seviyesinde yatay seyretti

Bakan Şimşek, sosyal medya platformu X‘te yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi:

“Mayıs ayında yıllık cari açık 16 milyar dolar seviyesinde yatay seyretti.
Dış ticaret ve cari işlemler dengesi beklentilerimiz doğrultusunda gerçekleşiyor.
Sürdürülebilir seviyelerde olan cari açığın milli gelire oranının bu yıl yaklaşık yüzde 1,5 ile OVP tahminimizin altında kalmasını bekliyoruz.”

“Cari açıktaki iyileşme dış borç ve finansman ihtiyacını azaltıyor”

Şimşek ayrıca şu değerlendirmede bulundu:

“Programımız sayesinde cari dengede sağladığımız iyileşme, dış finansman ihtiyacını ve dış borcun milli gelire oranını azaltıyor. Bu gelişmeler, makrofinansal istikrarımızı güçlendirirken ekonomimizin direncini artırıyor.”

Mehmet Şimşek: Cari açık ve dış ticaret verileri beklentilerle uyumlu adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Nisan ayında cari işlemler hesabı 7 milyar 684 milyon dolar açık verdi. ForInvest Haber'in anketinde bu verinin 7 milyar 400 milyon dolar açık gelmesi bekleniyordu. Analistler, 2025 yılı sonunda cari işlemler dengesinin 18,5 milyar dolar, 2026 sonunda ise 26 milyar dolar açık vereceğini öngörüyor.

Altın ve enerji hariç cari açık 1,94 milyar dolar oldu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan verilere göre, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı 1 milyar 938 milyon dolar açık verdi. Aynı dönemde ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 9 milyar 891 milyon dolar oldu.

Yıllıklandırılmış verilere göre nisan ayında cari açık yaklaşık 15,8 milyar dolar olurken, dış ticaret dengesi açığı 60,4 milyar dolar olarak gerçekleşti. Aynı dönemde hizmetler dengesi 62 milyar dolar fazla verirken, birincil gelir dengesi 17,3 milyar dolar açık, ikincil gelir dengesi ise 188 milyon dolar fazla verdi.

Hizmet gelirleri ve finansman kalemleri öne çıktı

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler nisan ayında 3 milyar 903 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu kalem altında taşımacılık hizmetleri 1 milyar 600 milyon dolar, seyahat geliri ise 3 milyar 92 milyon dolar olarak hesaplandı.

Yıllıklandırılmış cari açığın finansmanında, net doğrudan yatırımlar 4,3 milyar dolar, net portföy yatırımları 0,8 milyar dolar, krediler 25 milyar dolar ve ticari krediler 3,8 milyar dolar katkı sağladı. Buna karşılık, net efektif ve mevduatlar 17,1 milyar dolarlık negatif etki yarattı. Merkez Bankası'nın döviz rezervi ise 10,9 milyar dolar azaldı.

Nisan ayında doğrudan yatırımlardan kaynaklı net çıkışlar 268 milyon dolar oldu. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’ye doğrudan yatırımları 408 milyon dolar artarken, yurt içi yerleşiklerin yurt dışına yatırımları 676 milyon dolar arttı. Gayrimenkul yatırımları kapsamında yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 232 milyon dolarlık, yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye’de 140 milyon dolarlık net alımı oldu.

Portföy yatırımlarında sert çıkış yaşandı

Nisan ayında portföy yatırımları 10 milyar 877 milyon dolarlık net çıkış kaydetti. Yurt dışı yerleşikler hisse senedi piyasasında 147 milyon dolar, DİBS piyasasında ise 6 milyar 430 milyon dolar net satış yaptı. Ayrıca bankalar, genel hükümet ve diğer sektörler toplamda 2,7 milyar dolara yakın tahvil ihracı satışına imza attı.

Yurt dışından kredi kullanımı tarafında, bankalar 10 milyar 830 milyon dolar geri ödeme yaparken, genel hükümet ve diğer sektörler sırasıyla 3 milyon ve 625 milyon dolar net kullanım gerçekleştirdi. Diğer yatırımlar kapsamında yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları toplamda 534 milyon dolar net artış gösterdi.

Resmi rezervlerde ise nisan ayında 24 milyar 988 milyon dolarlık net azalış gerçekleşti.

Cari açık nisan ayında 7,68 milyar dolar olarak gerçekleşti adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

2025 yılı Mart ayında cari işlemler açığı 4 milyar 87 milyon dolar olarak gerçekleşerek beklentilerin üzerinde açık verdi. ForInvest Haber anketine göre beklenti 3,95 milyar dolardı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, altın ve enerji hariç cari işlemler ise aynı dönemde 1 milyar 471 milyon dolar fazla verdi.

Yıllıklandırılmış cari açık 12,6 milyar dolara ulaştı

Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı mart ayında 4 milyar 840 milyon dolar olarak kaydedildi. Yıllıklandırılmış bazda cari açık 12,6 milyar dolar, dış ticaret açığı ise 58,1 milyar dolar oldu. Hizmetler dengesi ve ikincil gelir dengesi sırasıyla 61,8 milyar dolar ve 398 milyon dolar fazla verirken, birincil gelir dengesi 16,7 milyar dolar açık verdi.

Hizmet gelirleri taşımacılık ve seyahatle desteklendi

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler mart ayında 2 milyar 672 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bu kalemin alt detaylarında taşımacılık hizmetleri 1 milyar 343 milyon dolar, seyahat kalemi ise 2 milyar 177 milyon dolarlık net gelir yarattı.

Cari açık, doğrudan ve portföy yatırımlarıyla finanse edildi

Yıllıklandırılmış verilere göre, cari açığın finansmanına net doğrudan yatırımlar 5,5 milyar dolar, portföy yatırımları 13,2 milyar dolar, krediler 37,9 milyar dolar ve ticari krediler 1,7 milyar dolar katkı sağladı. Buna karşın net efektif ve mevduatlar cari dengeye 21,4 milyar dolar negatif yönlü etki yaptı. Merkez Bankası döviz rezervlerinde ise 11,7 milyar dolarlık net artış görüldü.

Mart ayında portföy yatırımlarında 3,5 milyar dolarlık çıkış

Doğrudan yatırımlar kaynaklı net giriş 338 milyon dolar olurken, portföy yatırımları 3 milyar 551 milyon dolar net çıkış kaydetti. Yurt dışı yerleşikler hisse senedi piyasasında 399 milyon dolar, DİBS piyasasında 1 milyar 522 milyon dolar net satış yaptı.

Kredi kullanımında bankalar öne çıktı, rezervler azaldı

Yurt dışı kaynaklı kredi kullanımında bankalar 2 milyar 830 milyon dolar, diğer sektörler ise 581 milyon dolar net kredi kullandı. Genel hükümet ise 58 milyon dolar net geri ödeme gerçekleştirdi. Aynı dönemde resmi rezervlerde 15 milyar 126 milyon dolar net azalış kaydedildi.

Mart ayında cari açık 4 milyar doları aşarak beklentiyi aştı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan geçici dış ticaret verilerine göre, 2025 yılı Nisan ayında dış ticaret açığı %21,7 artışla 12 milyar 38 milyon dolar olarak gerçekleşti.

İhracat ve ithalatta çift haneli artış

Nisan ayında ihracat, geçen yılın aynı ayına göre %8,5 artışla 20 milyar 924 milyon dolar, ithalat ise %12,9 artışla 32 milyar 961 milyon dolar oldu. Böylece dış ticaret hacmi %11,2 artışla 53 milyar 885 milyon dolar seviyesine ulaştı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı geriledi

İhracatın ithalatı karşılama oranı, geçen yılın aynı ayına göre 2,6 puan azalarak %63,5 oldu. Enerji hariç oran %70,4, enerji ve altın hariç oran ise %76,2 olarak gerçekleşti.

En fazla dış ticaret yapılan ülkeler

İhracatta ilk üç ülke:

• Almanya: 1 milyar 772 milyon dolar
• İngiltere: 1 milyar 270 milyon dolar
• ABD: 1 milyar 149 milyon dolar

İhracatta ilk 10 ülkenin toplam payı %47,2 oldu.

İthalatta ilk üç ülke:

• Çin: 4 milyar 177 milyon dolar
• Rusya: 3 milyar 565 milyon dolar
• Almanya: 2 milyar 775 milyon dolar

İthalatta ilk 10 ülkenin toplam payı %58,6 olarak gerçekleşti.

Ülke gruplarına göre dış ticaret

İhracat:

• AB-27: 9 milyar 258 milyon dolar
• Yakın ve Ortadoğu Ülkeleri: 3 milyar 319 milyon dolar
• Diğer Avrupa Ülkeleri: 3 milyar 195 milyon dolar

İthalat:

• AB-27: 10 milyar 897 milyon dolar
• Asya Ülkeleri: 8 milyar 281 milyon dolar
• Diğer Avrupa Ülkeleri: 6 milyar 598 milyon dolar

Geniş Ekonomik Gruplara göre dış ticaret

İhracat:

• Hammadde (Ara malları): 10 milyar 874 milyon dolar (%7,8 artış)
• Tüketim malları: 6 milyar 951 milyon dolar (%5,0 artış)
• Yatırım (Sermaye) malları: 2 milyar 865 milyon dolar (%15,7 artış)

İthalat:

• Hammadde (Ara malları): 22 milyar 905 milyon dolar (%12,9 artış)
• Tüketim malları: 5 milyar 364 milyon dolar (%10,4 artış)
• Yatırım (Sermaye) malları: 4 milyar 585 milyon dolar (%14,2 artış)

Sektörlere göre dış ticaret dağılımı

İhracat:

• İmalat sanayi: %93,9 (19 milyar 650 milyon dolar)
• Tarım, ormancılık ve balıkçılık: %3,8 (791 milyon dolar)
• Madencilik ve taş ocakçılığı: %1,7 (362 milyon dolar)

İthalat:

• İmalat sanayi: %81,7 (26 milyar 925 milyon dolar)
• Madencilik ve taş ocakçılığı: %11,0 (3 milyar 622 milyon dolar)
• Tarım, ormancılık ve balıkçılık: %4,6 (1 milyar 528 milyon dolar)

Ocak–Nisan dönemi değerlendirmesi

Ocak-Nisan 2025 döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre:

• İhracat: %3,9 artışla 86 milyar 247 milyon dolar
• İthalat: %6,7 artışla 120 milyar 773 milyon dolar
• Dış ticaret hacmi: %5,5 artışla 207 milyar 19 milyon dolar
• Ticaret açığı: %14,5 artışla 34 milyar 526 milyon dolar

Nisan ayında dış ticaret açığı %21,7 artarak 12 milyar doları aştı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Türkiye'nin enerji ithalat faturası, Mart ayında geçen yılın aynı dönemine göre %6,4 artış gösterdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, en büyük ithalat kalemlerinden biri olan mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler ile bitümenli maddeler ve mineral mumlar kaleminde geçen ay 5 milyar 864 milyon 68 bin dolar tutarında ithalat gerçekleştirildi.

Mart 2023'e göre artış 352 milyon dolar

Geçen yılın aynı ayında bu kalemde ithalat faturası 5 milyar 511 milyon 248 bin dolar seviyesindeydi. Böylece Mart 2024 itibarıyla 352 milyon dolarlık bir artış gerçekleşti.

İlk çeyrekte enerji ithalatı 18,3 milyar doları aştı

Yılın ilk üç ayında ise enerji ithalatı toplamda %3,1 artış göstererek 18 milyar 334 milyon 949 bin dolar seviyesine ulaştı. Enerji ithalatındaki bu yükseliş, hem kur hem de fiyat etkileriyle dikkat çekmeye devam ediyor.

Türkiye’nin enerji ithalatı Mart’ta yıllık bazda %6,4 arttı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Bolat: Türkiye ekonomisi büyümeye, üretmeye ve ihracata devam ediyor

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 2025 yılı dış ticaret ve cari işlemler verilerini değerlendirdi. Bolat, Türkiye ekonomisinin son 18 çeyrektir kesintisiz büyümeye devam ettiğini belirterek, GSYH'nin 1 trilyon 322 milyar dolara yükselerek tüm zamanların milli gelir rekorunun kırıldığını ifade etti.

Bolat, 2024 yılında mal ve hizmetler ihracatının büyümeye 1,1 puan katkı sağladığını vurgularken, küresel ticaret savaşlarına rağmen Türkiye'nin kararlılıkla yoluna devam ettiğini dile getirdi.

Mart ayında tarihi ikinci ihracat gerçekleşti

2025 yılı Mart ayında günlük mal ihracatı 2 milyar 65 milyon dolarla Cumhuriyet tarihinin en yüksek ikinci rakamına ulaştı. Aylık bazda mal ihracatı ise geçen yılın aynı dönemine göre %3,2 artışla 23,4 milyar dolara çıkarak Mart ayları içinde tarihi ikinci seviyeye yükseldi.

Mal ithalatı %3,2 artarak 30,7 milyar dolar olurken, dış ticaret açığı %0,5 düşüşle 7,3 milyar dolara geriledi. Bu dönemde ihracatın ithalatı karşılama oranı %76,3 olarak gerçekleşti.

Ocak-Mart döneminde ihracat %2,5 arttı

2025 yılının ilk çeyreğinde mal ihracatı %2,5 artarak 65,3 milyar dolara çıkarken, ithalat %4,6 artışla 87,9 milyar dolara ulaştı. Dış ticaret açığı bu dönemde %11,5 artarak 22,6 milyar dolar oldu. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise %74,3 seviyesinde gerçekleşti.

Son 12 ayda ihracat tarihi rekor kırdı

2025 yılı Mart ayı itibarıyla yıllıklandırılmış mal ihracatı %2,1 artarak 263,4 milyar dolara yükseldi ve Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesi oldu. Mal ithalatı ise %0,5 azalışla 347,9 milyar dolara geriledi. Böylece dış ticaret açığı %7,9 azalarak 84,5 milyar dolara indi.

Hizmet ihracatında yükseliş sürüyor

2024 yıl sonunda 115,2 milyar dolarla hedefin üzerine çıkan hizmet ihracatı, 2025 yılı Ocak ayında %7 artışla 7,5 milyar dolara yükseldi. Mart ayında yıllıklandırılmış hizmet ihracatının 115,7 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Cari açıkta düşüş netleşti, denge korunacak

Bolat, 2023 yılında 39,9 milyar dolar olan cari işlemler açığının 2024’te 10 milyar dolara gerilediğini belirtti. Yıllıklandırılmış bazda cari açık, 2023 Mayıs ayına göre 45,1 milyar dolar azaldı. Bakan Bolat, 2025 yılında cari açığın küresel kırılganlıklara rağmen dengesini koruyacağını ifade etti.

Ticaret Bakanı Bolat: Cari açık 2025’te dengesini koruyacak adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.