Ticaret Bakanlığı’nın, ihracatın lokomotifi konumundaki Dahilde İşleme Rejimi (DİR) tebliğinde yaptığı son değişiklik, küresel lojistik krizleriyle boğuşan reel sektöre kritik bir can simidi atarken; altın ve kıymetli madenlere yönelik getirilen özel kısıtlamalar, ekonomi yönetiminin cari açığı kontrol altına alma kararlılığını bir kez daha gözler önüne seriyor.

Dahilde i̇şleme rejimi’nin (di̇r) makroekonomik ekosistemdeki yeri

Modern uluslararası ticaretin ve ihracata dayalı büyüme (export-led growth) modellerinin en temel enstrümanlarından biri olan Dahilde İşleme Rejimi (DİR), Türkiye ekonomisinin endüstriyel üretim çarklarının dönmesini sağlayan hayati bir mekanizmadır. Bu rejim, sanayicilere uluslararası pazarlarda rekabet edebilmeleri için; ihraç edecekleri nihai ürünlerin üretiminde kullanacakları hammaddeleri veya yarı mamulleri, gümrük vergisi, Katma Değer Vergisi (KDV) ve diğer ithalat fonlarını ödemeden ülkeye getirme imkanı sunar. Ancak bu muafiyetin temel ve tavizsiz bir şartı vardır: İthal edilen hammadde, belirlenen süre zarfında işlenmeli ve kesinlikle ihraç edilerek devlete döviz kazandırılmalıdır. Bu sürece “ihracat taahhüt hesabının kapatılması” adı verilir.

Eğer bir sanayici, aldığı belge süresi içinde ürünleri ihraç edemez ve taahhüdünü kapatamazsa, ithalat aşamasında ödemediği tüm vergiler, gecikme zamları ve ağır idari para cezalarıyla (müeyyide) birlikte kendisinden tahsil edilir. Ticaret Bakanlığı’nın 17 Nisan 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımladığı tebliğ ile henüz kapatılmamış belgelere “ek süre” tanınması, on binlerce ihracatçıyı iflasın veya devasa vergi cezalarının eşiğinden döndüren, makroekonomik dengeyi korumaya yönelik son derece proaktif bir devlet müdahalesidir.

Küresel tedarik zinciri şokları ve ek süre i̇htiyacının doğuşu

Bakanlığın bu esnemeye gitmesinin arkasında, sanayicinin keyfi gecikmelerinden ziyade, dünya ekonomisini sarsan mücbir sebepler (force majeure) ve lojistik felaketler yatmaktadır. Özellikle son aylarda Orta Doğu’da patlak veren savaş, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapatılması, Kızıldeniz’deki güvenlik riskleri ve Asya-Avrupa hattındaki navlun (taşımacılık) sürelerinin haftalarca uzaması, Türk ihracatçısının hem hammaddeye ulaşmasını hem de ürettiği malı alıcıya teslim etmesini imkansız hale getirmiştir.

Konteyner bulamayan, bulsa bile gemilerin Ümit Burnu’nu dolaşması nedeniyle teslimat süreleri sapan sanayiciler, devletin verdiği orijinal belge süresi içinde ihracatlarını fiilen gerçekleştirememişlerdir. Dışsal şoklardan (exogenous shocks) kaynaklanan bu gecikmelerin faturasının sanayiciye kesilmesi, üretim hatlarının durmasına ve istihdam kayıplarına yol açabilirdi. Ticaret Bakanlığı, küresel konjonktürün yarattığı bu “arz şokunu” (supply shock) görerek, ihracatçıya ihtiyacı olan o kritik “nefes alma payını” (breathing room) bu tebliğ ile tahsis etmiştir.

Genel teşvik kapsamı ve üç aylık kurtarma operasyonu

Yayımlanan tebliğin genel hükümleri incelendiğinde, ihracatçıya sunulan bu kurtarma operasyonunun sınırları net bir şekilde çizilmiştir. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış ve ihracat taahhüt hesabı henüz kapatılmamış olan belgeler için, sanayicilerin 6 ay içinde Ticaret Bakanlığı’na başvurmaları zorunlu kılınmıştır. Bu süre zarfında başvurusunu yapan ve gerekçesi uygun bulunan şirketlere, mevcut belge orijinal süresinin yarısı kadar, ancak en fazla 3 ayı aşmamak üzere ilave bir süre tanınacaktır.

Bu 3 aylık ek süre, gümrüklerde bekleyen malların çekilmesi, üretim hatlarındaki gecikmelerin telafi edilmesi ve limanlarda gemi sırası bekleyen konteynerlerin ihraç edilebilmesi için lojistik açıdan yeterli bir pencere sunmaktadır. Ekonomi yönetimi, bu süre uzatımı ile ihracat hedeflerinde yaşanabilecek olası istatistiksel sapmaları önlemiş ve ülkeye girecek olan döviz akışını (FX inflows) garanti altına almıştır.

Altın ve kıymetli madenlere yönelik stratejik ayrıştırma (decoupling)

Tebliğin makro-finansal açıdan en dikkat çekici ve analitik olarak incelenmesi gereken kısmı, genel uygulamadan kesin çizgilerle ayrılan “Kıymetli Madenler” istisnasıdır. Ticaret Bakanlığı, belirli GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) kodlarına sahip eşyalar için ek süreyi sadece 1 ay ile sınırlandırarak, son derece sıkı bir kontrol mekanizması devreye sokmuştur.

Aşağıdaki tablo, tebliğ kapsamında genel ihracat ürünleri ile altın/mücevherat sektörüne uygulanan ek süre koşullarının yapısal farklılıklarını özetlemektedir:

Cari açıkla mücadele ve altın i̇thalatının makroekonomik yükü

Altın ve türevlerine (7108, 7112.91 ve 7113.19 tarife pozisyonları) neden bu kadar kısıtlı ve acımasız bir süre (maksimum 1 ay) tanındığını anlamak için, Türkiye’nin ödemeler dengesi (balance of payments) dinamiklerine bakmak gerekir. Türkiye ekonomisinin en yumuşak karnı olan Cari Açık (Current Account Deficit), tarihsel olarak enerji ve altın ithalatı kaynaklıdır. Türk lirasındaki enflasyonist dalgalanmalardan korunmak isteyen vatandaşların ve kurumların fiziki altın talebi, devasa bir döviz çıkışına neden olmaktadır.

Dahilde İşleme Rejimi kapsamında ithal edilen “işlenmemiş altın veya altın hurdası”, teorik olarak mücevher yapılıp ihraç edilmek üzere vergisiz olarak yurda girer. Ancak devletin korkusu, bu altınların ihraç edilmek yerine kayıt dışı yollarla (smuggling) yurt içi piyasaya sızdırılması (leakage) veya finansal spekülasyon aracı olarak kasalarda tutulmasıdır (hoarding). Altın ithalatı, doğrudan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) döviz rezervlerini eriten bir süreçtir. Bu nedenle ekonomi yönetimi, kuyumculuk ve mücevherat sektörüne “Altını ülkeye getirdiysen en kısa sürede (ekstra sadece 1 ay içinde) işleyip yurtdışına satacaksın” diyerek, altının içeride bekleme ve spekülasyona alet olma ihtimalini minimuma indirmektedir.

Sonuç: denge politikası ve yapısal reform vizyonu

Sonuç itibarıyla, Ticaret Bakanlığı’nın Dahilde İşleme Rejimi’nde yaptığı bu ince ayar, devlet aklının sahadaki gerçeklerle makroekonomik hedefleri ustaca harmanladığı bir politika uygulamasıdır. Otomotivden tekstile kadar genel sanayiye verilen 3 aylık ek süre, küresel lojistik fırtınasında boğulan reel sektörü suyun yüzeyinde tutan yaşamsal bir oksijen tüpü işlevi görmektedir.

Diğer yandan, altın ve mücevherat sektörüne çekilen 1 aylık dar sınır, devletin döviz rezervlerini koruma ve ithal altının yurt içine sızarak enflasyonist/spekülatif baskı yaratmasını engelleme konusundaki sarsılmaz kararlılığını göstermektedir. Bu tebliğ, Türkiye’nin ihracata dayalı büyüme stratejisinden taviz vermediğini, ancak bunu yaparken cari açığı körükleyecek hiçbir sistemsel boşluğa (loophole) tahammül etmeyeceğini ulusal ve uluslararası piyasalara resmi olarak ilan etmiştir.

Dahilde işleme izin belgelerine ek süre düzenlemesi getirildi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Çin Merkez Bankası (PBOC), dünyanın en büyük altın pazarı olan Çin’de ithalatı kolaylaştıracak yeni adımlar atmaya hazırlanıyor. Yeni düzenlemeyle altın ithalat izinlerinin süresi 6 aydan 9 aya çıkarılacak ve kullanım sayısı üzerindeki kısıtlamalar kaldırılacak.

Altın ithalatındaki kotalar gevşetiliyor

Yuan’ın dolar karşısında değer kazanması, Çinli alıcılar için ithalatı cazip hale getirirken, düzenlemeler piyasadaki sürtüşmeleri azaltmayı hedefliyor. Çin’de uygulanan sıkı ithalat kotaları, fiyatların uluslararası piyasalara göre daha yüksek oluşmasına neden oluyordu.

Commodity Discovery Fund analisti Samson Li, “Bu küçük ama anlamlı bir adım. Çin, uluslararası uygulamalara daha fazla uyum sağlamaya çalışıyor” dedi.

Yeni kurallar tüketimi ve sektörleri destekleyebilir

Precious Metals Insights’tan Philip Klapwijk, “Yuan’ın değer kazanması, ithal altını ucuzlatıyor. Yeni kurallar hem iç tüketimi destekleyebilir hem de yuan’ın yükselişini frenleyebilir” değerlendirmesinde bulundu. Uzmanlara göre değişiklikler, Londra Altın Piyasası Birliği’ne (LBMA) akredite rafineriler ve zorluk yaşayan yerli mücevherat sektörü için de olumlu sonuçlar doğurabilir.

Çin’in küresel altın merkezi olma hedefi

Adımlar aynı zamanda Çin’in küresel altın ticaretinde daha güçlü bir oyuncu olma hedefiyle bağlantılı görülüyor. Şanghay Altın Borsası’nın Hong Kong’da açtığı yeni tesis ve yurt dışı kontratları bu stratejiyi destekliyor. Sermaye kontrolleri nedeniyle ihracat izinleri daha sıkı verilmeye devam etse de, ithalat tarafındaki bu düzenleme piyasanın önünü açabilir.

Çin Merkez Bankası altın ithalatı için izin kurallarını gevşetiyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası verilerine göre, altın ithalatı Temmuz ayında görülen 27 ayın en düşük seviyesinden kısmi toparlanma gösterdi. Ağustosta ithalat, aylık bazda yüzde 5 artışla 6.500 kg oldu. Ancak bu seviye, son bir yılın en düşük ikinci rakamı olarak kaydedildi. Geçen yılın aynı ayında ithalat 7.644 kg seviyesindeydi.

Altın ithalatında 8 ayda 78,6 bin kg seviyesine ulaşıldı

2025 yılının ilk sekiz ayında toplam altın ithalatı 78.593 kg olarak gerçekleşti. Temmuz ayında 4.343 kg olan ithalat, ağustosta bir miktar toparlanmasına rağmen geçen yılın gerisinde kaldı.

Gümüş ithalatı 4 ayın zirvesinde

Aynı dönemde gümüş ithalatı artışını sürdürdü. Temmuz ayında 48.660 kg olan gümüş ithalatı, ağustosta 62.132 kg’a çıkarak 4 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Yılın ilk 8 ayında toplam ithalat 364.277 kg oldu.

Platin ve paladyumda sınırlı giriş

İki aylık aranın ardından platin ve paladyum ithalatı da yeniden başladı. Ağustos ayında 1,33 kg platin ve 1,12 kg paladyum ithalatı yapıldı. Bu rakamlar sınırlı kalsa da piyasanın çeşitlilik açısından dikkatini çekti.

Borsa İstanbul verileri, kıymetli maden ithalatında dalgalı seyrin devam ettiğini ve özellikle altın tarafında geçen yıla göre zayıf bir görünümün sürdüğünü ortaya koyuyor.

Ağustosta altın ithalatı %5 yükseldi, gümüş 4 ayın zirvesinde adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası üzerinden yapılan altın ithalatı, Temmuz ayında son 27 ayın en düşük seviyesine geriledi. Haziran’da 9.334 kg olan altın ithalatı, Temmuz’da %53,5 düşüşle 4.343 kg olarak gerçekleşti. Bu rakam, 2023 Nisan ayındaki 2.883 kg seviyesinden sonraki en düşük aylık ithalat oldu.

2025 yılının Ocak-Temmuz döneminde altın ithalatı toplam 72.093 kg olarak kaydedildi.

Aynı dönemde gümüş ithalatında ise artış yaşandı. Haziran ayında 8.335 kg olan gümüş ithalatı, Temmuz’da 48.660 kg seviyesine çıktı. Yılın ilk 7 ayında toplam gümüş ithalatı 302.145 kg oldu.

2025 yılı aylara göre ithalat (kg)

Uzmanlar, altın ithalatındaki sert düşüşün hem küresel altın fiyatlarındaki dalgalanmalar hem de yurt içi talep koşullarındaki değişimden kaynaklandığını belirtiyor. Gümüşteki yüksek artış ise sanayi talebindeki canlılıkla ilişkilendiriliyor.

Temmuz’da altın ithalatı son 27 ayın en düşük seviyesinde adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası üzerinden yapılan altın ithalatı, 2025 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre %57,5, geçen yılın aynı ayına göre ise %33,4 artış gösterdi. Böylece ithalat 15 bin 225 kg seviyesine ulaşarak son 16 ayın en yüksek düzeyine çıktı.

Altın ithalatı dört ayda 46 bin kilograma yaklaştı

2025 yılının Ocak-Nisan döneminde toplam altın ithalatı 46 bin 169 kg olarak kaydedildi. Bu rakam, 2023 Aralık ayından sonraki en yüksek aylık ithalat seviyesine işaret ediyor.

Gümüş ithalatı da 15 ayın zirvesine çıktı

Nisan ayında gümüş ithalatı da önemli ölçüde arttı. Mart ayında 32 bin 432 kg olarak gerçekleşen ithalat, Nisan’da 83 bin 138 kg’a çıkarak 15 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Bu artışla birlikte gümüş ithalatı da dikkat çekici bir ivme kazandı.

Diğer kıymetli metallerde değişim yaşanmadı

Aynı dönemde platin ve paladyum ithalatında herhangi bir hareketlilik yaşanmazken, yılın ilk dört ayında bu metallerde anlamlı bir ithalat kaydedilmedi.

Geçmiş yıllara göre kıyaslama

Tarihsel verilere göre 2024 yılında altın ithalatı 125.693 kg, gümüş ithalatı ise 406.891 kg olarak kaydedildi. En yüksek altın ithalatı ise 370.024 kg ile 2017 yılında gerçekleştirilmişti.

Nisan’da altın ithalatı %57,5 arttı, gümüş ise 15 ayın zirvesinde adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Reuters’e konuşan konuya yakın kaynaklara göre, Çin Merkez Bankası (PBOC), bazı ticari bankaların altın ithalatı için döviz alımlarını onayladı. Bu adım, kısa süre önce artırılan ithalat kotaları kapsamında atıldı.

PBOC, altın kotalarını artırarak dolar alımına izin verdi

Çin Merkez Bankası'nın, büyük bankalar için belirlediği altın ithalat kotaları, ülkeye ne kadar külçe altın gireceğini belirliyor. Kaynaklara göre, Nisan ayında artırılan bu kotalar sonrası bankaların ithalat finansmanı için dolar satın almalarına da izin çıktı.

Yuan üzerindeki değerlenme baskısı da sınırlanabilir

Kaynaklardan biri, bu hamlenin ticari bankaların artan altın talebine yanıt vermesine yardımcı olacağını belirtirken, aynı zamanda yuanın değer kazanma hızını da sınırlayabileceğine dikkat çekti. PBOC, geçmişte de döviz piyasasındaki dengesizlikleri dengelemek için kotaları kullanmıştı.

Trump dönemi ticaret gerilimi altında altın fiyatı artmıştı

Yeni ithalat kotaları, altının ABD Başkanı Donald Trump dönemindeki ticaret savaşları kaynaklı piyasa dalgalanmaları sırasında yükselişe geçtiği bir dönemde hayata geçirildi. Bu gelişmeler, Çin'in altın rezervlerini artırma stratejisiyle de örtüşüyor.

Çin Merkez Bankası, altın ithalatı için döviz alımına onay verdi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası üzerinden yapılan altın ithalatı, Şubat ayında bir önceki aya göre %20,4, geçen yıl aynı aya göre ise %3,7 artış gösterdi.

Altın ve gümüş ithalatı yükselişte

Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası verilerine göre, Şubat ayında altın ithalatı 11 bin 619 kg olarak gerçekleşti. Ocak ayında bu rakam 9 bin 654 kg seviyesindeydi.

Gümüş ithalatı ise Ocak ayındaki 20 bin 993 kg seviyesinden 49 bin 245 kg’a yükselerek önemli bir artış gösterdi.

Son yılların kıymetli maden ithalat verileri

Altın ve gümüş ithalatı yıllar itibarıyla dalgalanma gösterirken, son yıllardaki ithalat verileri şu şekilde:

Altın ve gümüş talebi artmaya devam ediyor

Küresel piyasalarda jeopolitik riskler ve ekonomik belirsizlikler nedeniyle yatırımcılar güvenli liman olarak altın ve gümüşe yönelmeye devam ediyor. Türkiye’nin ithalat verileri de bu talebin sürdüğüne işaret ediyor.

Şubat ayında altın ithalatı %20,4 arttı, gümüşte rekor seviyeye ulaşıldı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.